Marie (of Maria) Elisa(beth) Belpaire (Antwerpen, 31 januari 1853 – 9 juni 1948) was een Vlaams schrijfster en mecenas binnen de Vlaamse Beweging en het katholiek meisjesonderwijs.
Levensloop thumb|Het Belpaire-Instituut aan de J. De Bomstraat te Antwerpen. Belpaire werd geboren in een familie waar wetenschap en kunst elkaar ontmoetten. Haar vader, Alphonse Belpaire, was ingenieur en haar moeder, Betsy Teichmann, kwam uit een familie van rijke Antwerpse industriëlen. Ze had verschillende talen onder de knie, waaronder Duits, Engels, Nederlands, Frans en ook Deens. Ze ontwikkelde zich cultureel en artistiek in het kielzog van haar moeder en van haar tante Constance Teichmann.
In haar beginperiode werkte ze samen met andere auteurs: voor Uit het leven met Dr. Schaepman en voor Wonderland met Hilda Ram. Later leverde ze zelfstandige werk.
Ze heeft haar leven gewijd aan de ontwikkeling van een degelijke meisjesopleiding in Vlaanderen (in 1902: Belpaire-instituut). Zij stond ook achter de promotie van het vrouwenkiesrecht. Ze financierde het tijdschrift Dietsche Warande en Belfort. Ze stichtte een damesafdeling van de Katholieke Vlaamse Hogeschooluitbreiding die uitgroeide tot het Belpaireinstituut. Ze stichtte ook een vrouwenbond, de Constance Teichmannbond. In 1919 richtte ze de Katholieke Vlaamse Hogeschool voor Vrouwen op.
Gedurende de Eerste Wereldoorlog verbleef ze in de (nu verdwenen) villa Swiss Cottage in De Panne. Ze was de mede-oprichtster van de frontsoldatenkrant De Belgische Standaard en organiseerde verschillende tentoonstellingen in De Panne. Daar werd ze in audiëntie ontvangen door zowel Koning Albert I (op 15 augustus 1917) als koningin Elisabeth in de (nu eveneens verdwenen) villa Maskens.
Belpaire werd in haar tijd de "Moeder van de Vlaamse Beweging" genoemd, omdat ze tal van Vlaamsgezinde initiatieven moreel en materieel ondersteunde. Ze werd in 1922 werkend lid van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde.
Bibliografie Uit het leven, gedichten (met Dr. Schaepman), 1887 Herfstrozen, 1887 Uit het leven, 1887 Wonderland (1894-1899) In wonderland (1894-1908) Liefderozen. Uit de legende der zoete Heilige Elizabeth, in: Dietsche Warande. 1892 Vrouweninvloed, 1903 Wonderland, sprookjes (met Hilda Ram, Felix Timmermans, Louise Duykers), 5 delen, 1894-1899 Christen Ideaal, 1904 Het landleven in de letterkunde der XIXde eeuw, 1902 (Digitale versie) Kunst en levensbeelden, 1906 (Digitale versie) Kunst en levensbeelden. Nieuwe, verm. uitg., 1914-1919 Eerste deel (Digitale versie) Tweede deel (Digitale versie) Wonderland. Vertellingen, verzameld door M.E. Belpaire & Hilda Ram, 1907-1908 Eerste deel (Digitale versie) (Tweede deel) III (Digitale versie) IV (Digitale versie) V (Digitale versie) (Zesde deel) Constance Teichmann, 1908 (Digitale versie) Beethoven. Een kunst- en levensbeeld, 1911 Antwerpen vóór 100 jaar. 1814. Briefwisseling van Jeanne Françoise Marie Teichmann en fragmenten uit een dagboek van Jean Théodore Teichmann. Met commentaar. De briefwisseling is gevoerd in de Franse taal. 1919 (Digitale versie) De vier wondere jaren, 1920 Alphonse Belpaire door zijne dochter M.E. Belpaire, 1922 August Cuppens. Zes en twintig jaar Vlaamsche vriendschap, 1924 De families Teichmann en Belpaire, 3 delen, 1925-1934 Charles Dickens, 1929 Gestalten in 't verleden, 1947
Vertalingen De uiterste dag door Johannes Jörgensen, 1910 Klokke Roeland. Vert. van: Klokke Roland door Johannes Joergensen, 1916 Over Goethe. Vert. van: Goethebogen door Johannes Jørgensen, 1919 Levensleugen en levenswaarheid door Johannes Jörgensen, 1921 De jongste dag door Johannes Jörgensen, ca. 1925
Zie ook Canon van Vlaanderen
Literatuur Josette Pasquasy. Een geestelijke idylle. Over Édouard Huberti en "Céleste" (Maria Elisa Belpaire). Met een selectie uit hun correspondentie. 1930 B. ROOSE, De wijze vrouw van Vlaanderen. Het leven van Maria-Elisabeth Belpaire, 1948. Jan PERYN, Maria Elisa Belpaire, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, Deel II, Brussel, 1966. H. SCHROOTEN, De sociale en politieke actie van Mej. Belpaire tijdens de Eerste wereldoorlog, 1977. Ria CHRISTENS, Maria Belpaire, in: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, 1998. Aline DEREERE, Helga VAN BEECK, Marie Elisabeth Belpaire (1853-1948). Facetten van een levenswerk, Stichting Maria-Elisabeth Belpaire, Antwerpen, 2002. Geraldine REYMENANTS, Marie Elisabeth Belpaire. Gender en macht in het literaire veld 1900-1940, KADOC-studies 35, Universitaire Pers, Leuven, 2013 Jan ROBERT, Goed gezelschap? Marie-Elisabeth Belpaire en J. B. Priestley, in: Zuurvrij, Berichten uit het Letternhuis, december 2015. Helga VAN BEECK, Rita VANDERHEYDEN, Karl SCHEERLINCK, Marie-Elisabeth Belpaire - Een vrouw met impact, Academia Press, Antwerpen, 2019.
Externe links
Categorie:Vlaams dichter Categorie:Vlaams essayist Categorie:Vlaams kinderboekenschrijver Categorie:Persoon binnen de Vlaamse Beweging Categorie:Canon van Vlaanderen