Richard Nicolaüs (Rik) Roland Holst (Amsterdam, 4 december 1868 – Bloemendaal, 31 december 1938) was een Nederlandse beeldend kunstenaar: schilder, tekenaar, lithograaf, boekbandontwerper, etser, houtsnijder, glazenier en schrijver.
Levensloop Hij werd geboren als zoon van Adriaan Roland Holst, fabrikant en assuradeur, en Sabina Posthumus. De dichter Adriaan Roland Holst was een oomzegger van Richard. Rik - zijn roepnaam - Roland Holst studeerde van 1885 tot 1890 aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten te Amsterdam. Vanaf 1918 was hij er docent en van 1926 tot 1934 directeur. Hij trad op 16 januari 1896 in het huwelijk met de bekende dichteres en revolutionair Henriette van der Schalk. Dit huwelijk bleef kinderloos.
Werk Richard Roland Holst onderging de invloed van William Morris. Hij kende de kunst in de eerste plaats een ideële, dienende taak toe en legde vooral de nadruk op ambachtelijke zuiverheid en schone vorm. Daarbij hechtte hij grote waarde aan samenwerking tussen kunstenaars (uit verschillende "disciplines"). Om die reden wordt hij wel een gemeenschapskunstenaar genoemd. Hij was een vriend van Herman Gorter en werd overtuigd socialist.
Hij maakte houtsneden, ontwierp affiches, deed de typografische vormgeving van de dichtbundel “Sonnetten en verzen in terzinen geschreven” van Henriette Roland Holst en maakte muurschilderingen in de Beurs van Berlage, het kantoor van de Algemeene Nederlandse Diamantbewerkersbond de 'Burcht van Berlage' en het gebouw van de Hoge Raad in Den Haag.
Later maakte hij ook glas-in-loodramen, onder andere voor het Amsterdamse stadhuis, de Domkerk en het hoofdpostkantoor op de Neude, beide te Utrecht. Hij was ook boekbandontwerper.
Beeld Roland Holst staat afgebeeld op een beeldhouwwerk op de brug van de Parnassusweg over het Zuider Amstelkanaal in Amsterdam. Hij figureert daar met palet en penseel, tezamen met architect H.P. Berlage en beeldhouwer Joseph Mendes da Costa. Stadsbeeldhouwer Hildo Krop maakte het beeld in 1940-1941 maar het mocht van de Duitse bezetter niet worden geplaatst. Het werd uiteindelijk onthuld op 17 april 1957.Ons Amsterdam, april 2007 p. 149
Galerij
Werk in openbare collecties (selectie) Rijksmuseum Amsterdam, AmsterdamObjecten in het Rijksmuseum
Publicaties 1898 - Dante Gabriël Rossetti, door Henriëtte en Richard Roland Holst (Digitale versie) 1907 - Vijftien afbeeldingen in boekdruk naar de wandschilderingen van R. N. Roland Holst in het gebouw van den Algemeenen Nederlandschen Diamantbewerkersbond te Amsterdam. Rotterdam, W.L. & J. Brusse 1914 - Brieven over de tentoonstelling van den Duitschen Werkbund te Keulen. Rotterdam, Bij W.L. & J. Brusse's Uitgeversmaatschappij 1917 - Moderne eischen en artistieke bedenkingen. Amsterdam, Publicatie- en Propagandacommissie, Nederlandsche Vereeniging voor Ambachts- en Nijverheidskunst 1919 - Ethische factoren in de monumentale schilderkunst. Rede uitgesproken bij de aanvaarding van het buitengewoon hoogleeraarsambt aan de Rijks Academie van Beeldende Kunsten te Amsterdam op den 14den October 1918. Rotterdam, W.L. & J. Brusse 1923 - Over kunst en kunstenaars. Beschouwingen en herdenkingen. Amsterdam, Meulenhoff 1923 - Jan Mankes, door A. Mankes-Zernike en Richard Roland Holst. Utrecht, J.A.A.M. van Es George Hendrik Breitner, Architectura, 27e jaargang, 16 juni 1923, nummer 22, p. 117 (Digitale versie) 1923 - Overpeinzingen van een bramenzoeker. Arnhem, Bij Hijman, Stenfert Kroese & Van der Zande, Boekverkoopers (Digitale versie) (9e druk 1989, Rotterdam, Donker, ingeleid door Michaël Zeeman, ) 1923 - Over kunst en kunstenaars (2 dln., 1923 & 1928) Amsterdam, Meulenhoff Deel I Nieuwe bundel (Digitale versie) 1924 - De ontwikkeling en verwezenlijking der architecturale gedachte in Holland. Santpoort, C.A. Mees (Digitale versie) 1924 - Avonturen met Ariël. Maastricht, Boosten & Stols (Digitale versie) 1925 - Puvis de Chavannes, 1824-1924 (Digitale versie) 1927 - Over vrije en gebonden vormen in de plastische kunst. Amsterdam, Van Kampen (Digitale versie) 1927 - Dr. Petrus Josephus Hubertus Cuypers, 1827-1927. Amsterdam, s.n. (Digitale versie) 1928 - Chassériau et Puvis de Chavannes. Amsterdam, H.J. Paris (Digitale versie) 1940 - In en buiten het tij. Nagelaten beschouwingen en herdenkingen (met een inleiding door Henriette Roland Holst), Amsterdam: Meulenhoff (Digitale versie)
Literatuur 1940 - Henriette Roland Holst-van der Schalk. Kinderjaren en jeugd van R. N. Roland Holst. Zeist, Ploegsma (Digitale versie) 1979 - P. Schatborn (samenst.). Het legaat R.N. Roland Holst (1868-1938). Rijksprentenkabinet, Rijksmuseum Amsterdam, 13 april-24 juni 1979. Amsterdam, Rijksprentenkabinet 1990 - A. Roland Holst. Briefwisseling met R. N. Roland Holst en H. Roland Holst-van der Schalk. Amsterdam, De Arbeiderspers 1994 - Elisabeth Pauline Tibbe. R. N. Roland Holst. Arbeid en schoonheid vereend. Opvattingen over gemeenschapskunst. Amsterdam, Architectura & Natura. Ook verschenen als proefschrift Vrije Universiteit Amsterdam 2012 - Elsbeth Etty ... et al. Henriette & Richard Roland Holst. Het boek van de Buissche Heide. Schiedam, Scriptum Art Books
Externe links
Biografie in het Biografisch Woordenboek voor het Socialisme en de Arbeidersbeweging
Categorie:Nederlands glazenier Categorie:Nederlands illustrator Categorie:Houtsnijder Categorie:Nederlands boekbandontwerper Categorie:Nederlands etser Categorie:Nederlands lithograaf Categorie:Nederlands schrijver Categorie:Nederlands kunstschilder Categorie:Nederlands tekenaar Categorie:Affichekunstenaar