Cultuurhuis De Keizer is cultuurhuis in de West-Vlaamse gemeente Lichtervelde. Het huis biedt onder meer theatervoorstellingen en concerten aan, naast filmvoorstellingen in een authentieke dorpsbioscoop. Tot vandaag is De Keizer is een verzamelplaats voor nostalgische cinefielen, een tijdmachine die de sfeer ademt van vervlogen tijden.
Cinema De Keizer Cinema De Keizer veranderde nauwelijks sinds zijn bestaan. Het is de enige nog resterende zaal uit de Belgische filmpionierstijd die nog films vertoont. De zaal werd uitgebaat door Gerard Debaillie sinds 1924. Aangenomen wordt dat de allereerste filmprojectie Don Juan was, op 6 augustus 1926. Toen Gerard in 1972 overleed, nam zijn dochter Agnes Debaillie de zaak over. Zij overleed op 16 mei 2012 op 83-jarige leeftijd.
De cinema toont hoe film en ontspanning hun intrede doen op het platteland en hoe dit medium een aantrekkingskracht uitoefent op Jan met de pet en de elite, op jong en oud, op beide geslachten en in midden West-Vlaanderen. De Keizer was niet louter een bioscoop; het was een ontmoetingsplaats. De betaalde vakantie in 1936 geeft de werkman vrije tijd én centen. Het verklaart het succes van de film voor en na de Tweede Wereldoorlog. Schatting hebben het over 1700 tot 1900 cinemazalen in België in die periode.
thumb|250px|De filmgeschiedenis start in 1924 als Gerard Debaillie De Keizer koopt. De foto van omstreeks 1937 toont de jonge elektriciteitsaansluiting en de brug over de niet overdekte Zwanebeek. Twee kinderen kijken naar het nieuwe filmprogramma. De Keizer is een vaste waarde in het regionale ontspanningsleven.
thumb|250px|Gerard Debaillie, filmpionier in België.
Gerard Debaillie Gerard Debaillie, geboren te Lichtervelde in 1898, was de zoon van Henricus Debaillie (geboren circa 1860 in Lichtervelde) en Sidonie‑Marie Hostens (geboren circa 1870 in Lichtervelde, overleden in 1931).Het gezin is kroostrijk. Gerard heeft tien broers/zussen: Marie (°1893 – †1968), Leonie Josephine (Leontine) (°ca. 1894), Jozef (°1896 – †1958), Gerard (°1898 – †1972), Valère (°1900 – †1993), Margriet (°1902 – †1989), Julien Maurice (°1905 – †1972), Michel Jozef (°1908 – †1942), Raphaël E.P. (°1910 – †1993), Gabriel (°1911 – †1997) en Arseen (°1914 – †1943). De filmgeschiedenis van De Keizer start in 1924, zes jaar na de Eerste Wereldoorlog. Gerard Debaillie koopt met Marie-Louise Ramboer, net voor hun huwelijk het herenhuis De Keizer. Hij installeert er tegen pastoors wil zijn projector in de bovenzaal van het café. Hij kent het werk van de vroege filmpioniers Georges Méliès (met zijn Le voyage dans la lune) of de Gebroeders Lumière. Omdat Lichtervelde geen elektriciteitsnet heeft, wekt hij stroom op met een generator op de binnenkoer.
Don Juan Don Juan van Alan Crosland is de eerste film. Voordien trekt Debaillie rond en vertoont hij stomme films in parochiezalen of in open lucht. Een vaste datum is Rerum Novarum met projecties voor het Christen Werknemersverbond. Bij zijn reizen transporteren veevoedervrachtwagens van Debaillie de installatie. Naast de stapvoets rijdende vrachtwagens lopen trompetterende vrienden die reclame maken en de vertoning opluisteren. Op 22 juli 1928 wordt Agnes Debaillie geboren. In 1929 is er de aansluiting op het elektriciteitsnet. Eind jaren dertig begint Gerard 's zaterdags film te tonen. Daarom verhuist in 1938 de fanfare en de vereniging De Burgersgilde die sinds hun ontstaan hier hun onderkomen vinden, naar de Statiestraat.
Tot in Brussel Gerard Debaillie sluit contracten, woont galavoorstellingen bij en gaat films halen naar het Martelaarsplein in Brussel. En hij keert terug naar Lichtervelde met Vlaamse titels zoals 'Onder het roode kleed' of 'De vroolijke gescheidene' met Ginger Rogers en Fred Astaire. In Brussel ontmoet hij samen met zijn dochter Sophia Loren en Shirley Temple. Eind jaren zestig wordt hij ziek en in 1972 overlijdt hij, waarna Agnes zijn werk voortzet.
thumb|250px|Agnes Debaillie werd op 22 juli 1928 in Cinema de Keizer geboren en overleed op 16 mei 2012. Op de foto houdt Agnes de Oscar vast die ze achter de schermen kreeg van Lieven Debrauwer bij de voorstelling van Pauline en Paulette. Foto: Tom Vanhaeverbeke
Agnes Debaillie Agnes Debaillie werd op 22 juli 1928 in Cinema de Keizer geboren en overleed op 16 mei 2012 in het Sint Rembertziekenhuis in Torhout. In navolging van haar vader, baatte ze de cinema haar hele leven uit. Agnes was enige dochter en had vier broers: Georges, Frans, Paul en Raf.
Gezinsfilm "Ik ben een klein lichtje te velde en Kinepolis is de grote ster aan het firmament" zei Agnes graag. Ze verwees ermee naar haar geboortedorp -zelf is ze geboren in de bioscoop- en de opkomende concurrentie van de grootschalige complexen. "De cinema is meer dan een microbe, het is een virus." In haar dorpsbioscoop draaide ze voornamelijk kinder-, familie- en cultuurfilms. Kinderen waren haar doelpubliek. Een kaartje varieerde in prijs, een verzameling kaartjes toont die evolutie. Agnes geen korting gaf, tenminste. Ze wou kinderen en ouders goede kinder- en jeugdfilms aanbieden "als alternatief voor het geweld dat dezer dagen van de bioscoop- en televisieschermen druipt" zei ze. Ze meende dat een gevoelige film in een authentieke dorpscinema de ideale combinatie is. Ondanks haar leeftijd hield zij de erfenis van haar vader in ere "uit liefde voor de film". In 1998 ontving zij voor haar inspanningen en filmpassie de Lichterveldse persprijs; de bronzen accordeon.
Na de overstromingen in 2005 evacueerde de brandweer Agnes tweemaal. Ongerust over haar cinema kneep ze ertussenuit en ging van het gemeentehuis terug naar haar cinema. Toen het water halfweg haar lenden stond, brachten de hulpdiensten haar onder bij familie. Sinds 2010 verbleef ze in een woonzorgcentrum in Zwevezele en negen dagen voor haar overlijden kwam ze terug naar Lichtervelde. Vrienden hielden de bioscoop draaiende.
Galerij
Een begrip in de filmwereld In de filmwereld was Agnes Debaillie een begrip. Aan het tijdschrift 'Filmmagie' verklapte ze haar favoriete film: “Dr. Zjivago.” Ze vulde het lijstje aan met The sound of music, Ben Hur, De derde man, Het geslacht Björndahl, The Lion King en Up. Maar, vertelt ze verder, "als ik alleen films zou programmeren die ik zelf mooi vind zoals Il Postino dan krijg ik amper iemand in de zaal (...). Een mooie film zoals Dead Poets Society; vijf voorstellingen, in totaal veertig toeschouwers."Freddy Sartor & Bert Portvliege. "The last picture show" onder de kerktoren. De overlevingsstrijd van de dorpsbioscoop. In: Filmmagie, mei/juni 2010.
Premières
Sommige kopieën van films kreeg Agnes nooit te pakken. De Noord-Franse hit Bienvenue chez les Ch'tis kwam er nooit. Loft pas toen hij was uitgedraaid. Anderzijds gingen er geregeld films in première:
Nationale première van Max, in aanwezigheid van Jacques Vermeire, eind oktober 1994. De Klokkenluider van de Notre Dame ging in première op woensdag 27 november 1996 en werd 14 keer vertoond. Op 15 december 1998 stelde Marc de Bel er Blinker voor en signeerde er zijn boek. Op 20 december 1999 ging de 2e Blinker: Blinker en het Bagbag-juweel er in première en op 22 december kwamen Marc de Bel en de hoofdrollen Joren Seldeslachts en Warre Borgmans hun film toelichten. Aan de voorstelling ging een live-uitzending van Radio 2 vooraf met Vanessa Chinitor, Isabelle A en Het Ingelmunsters Gemengd Mannenkoor. Man van Staal van Vincent Bal, provinciale première op 25 februari 2000. Misstoestanden met Luc Wyns (Kiekeboe), nationale première op 1 maart 2000. Op woensdag 24 oktober 2001 stelde Roeselarenaar Lieven Debrauwer uit zijn Pauline & Paulette voor in De Keizer. Eerder werd Debrauwer hiervoor bekroond met vier Joseph Plateauprijzen op het Internationaal Filmfestival van Vlaanderen en de Publieksprijs op het Filmfestival van Cannes. Lieven Debrauwer ontving van cultuurschepen Michel Snaet een Lichterveldse Oscar, een kunstwerk gemaakt door Patrick Bober. Frederik Devreese die zorgde voor de filmmuziek en artdirector Hilde Duyck kregen eveneens een Oscar en Agnes kreeg 75 rode rozen voor de 75ste verjaardag van haar cinema. Uit het opnamemateriaal destilleerde Debrauwer twee uur beeldmateriaal en noemde het 'Achter de schermen'. Debrauwer gaf uitleg bij de montage met bloopers en improvisaties, hoe film werkt en de kijker op het foute been zet. De jongerenfilm 'Science Fiction' van de Zedelgemse regisseur Danny Deprez. De Nederlands-Belgisch-Deens-Duitse coproductie 'Verder dan de maan' van regisseur Stijn Coninx ging niet in première in Lichtervelde, Stijn Coninx en de negenjarige hoofdrolspeelster Neeltje De Vree stelden de film voor in De Keizer op maandag 24 november 2003. Piet Piraat en de betoverde kroon van Bart Van Leemputten. De tekenfilm Tijl Uilenspiegel, een Belgisch-Duitse productie draaide in avant-première. Dossier K. werd voorgesteld door Jan Verheyen. De film En waar de sterre bleef stille staan van Gust Van den Berghe ging in 2010 in première. De première van 'Alvin & the Chipmunks 3' van Mike Mitchell in 2011.
'Haar' cinema in de hoofdrol
De cinema speelt de hoofdrol in de kortfilm 'Fade Out' van Melanie Daems naar een verhaal van Luc Maddelein. De hoofdrollen werden ingevuld door Jessa Wildemeersch, Stijn Van Opstal, Els Dottermans en Lucas Van den Eynde.Geert Bert met Martin Dewitte van Ciné Light deden de productie met een budget 4 miljoen, gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap.
Het verhaal gaat over Romy, die na haar filmstudie haar film regisseert. Een oogziekte gooit roet in het eten. Bij het zien van haar kortfilm wordt ze geconfronteerd met de strijd die haar moeder Agnes leverde om haar cinema de Keizer draaiende te houden. Ze zet door en brengt de film tot een goed einde.
In 2005-2006 speelde de dorpsbioscoop een centrale rol in het KLIK-project. Klik stond voor Kunst van, door en met Lichterveldse kinderen en droeg de titel 'Meetingpoint Lichtervelde', een kinderkunstproject onder impuls van Lichterveldenaar Jan Maes, met artistieke duizendpoot Wim Opbrouck als bezielende kracht en projectpeter. Als apotheose draaide de cinema een van de twee films door kinderen gemaakt met onder meer Pieter Aspe, Francesca Vanthielen, Lucas Van den Eynde, Wim Opbrouck, Freddy Maertens, Johan Museeuw en Tom Boonen. In september 2010 startte Focus-WTV en de regionale erfgoedcellen het programma "Cinema De Keizer" over het West-Vlaamse verleden. De thema’s zeevakanties, sport, vrije tijd, naar de fabriek, religie, onderwijs, maritiem erfgoed, zorg en vergeten landleven kwamen aan bod. In de bioscoop vertelden getuigen anekdotes bij vergeten filmpjes. Historiek van het huis Het gebouw heeft een geschiedenis die verbonden is met het sociale, politieke en culturele leven van Lichtervelde. De Lichterveldse dorpsgeschiedenis is grotendeels te reconstrueren aan de hand van wat er zich in De Keizer afspeelde, schrijft filmjournalist Freddy Sartor. De Keizer wordt zijdelings begrensd door de Zwanebeek en langs de voorzijde door een van de oudste straten van de gemeente: de 'Droogenbroodstraat', tegenwoordig de Neerstraat. Volgens oude kronieken lag er aan de andere zijde van de beek een 'Burg' die Karel de Kale er omstreeks 846 zou gebouwd hebben.
thumb|250px
Zeventiende en achttiende eeuw Sanderus