Het Huis te Echten (Zuidwolderweg 3-5) is een dubbel omgracht, blokvormig landhuis met schilddak en ingangsomlijsting en een voormalige havezate in Echten, bij Hoogeveen in de Nederlandse provincie Drenthe. Het Huis te Echten is tot 1971 bewoond geweest door de families van Echten en Van Holthe tot Echten. Sinds 1976 is het een werkplaats van de Stichting Visio (tot 1988 Mr H.P. van Heukelomstichting) voor visueel- en verstandelijk gehandicapten.
Bouwgeschiedenis Het huis wordt al in de 12de eeuw genoemd. In de 14e eeuw is er bovendien sprake van een Hofstat van ene Volker van Echten. Het is echter niet zeker of deze Hofstat het latere Huis te Echten was.
Het oudste gedeelte van het huidige gebouw wordt gevormd door de restanten van een deels onderkelderd zaalhuis, dat vermoedelijk dateert uit de tweede helft van de 15de eeuw. Mogelijk in de eerste helft van de 16de eeuw heeft men aan de voorzijde hiervan twee haakse vleugels opgetrokken. De voorzijde van het tussenliggende binnenplein werd mogelijk in de vroege 18de eeuw met een vleugel dichtgebouwd, waardoor een aan alle zijden omsloten binnenplein ontstond.
Bij een ingrijpende verkleining van de voorzijde van dit complex in 1804-1808, vermoedelijk naar ontwerp van de stadsarchitect van Kampen, Abraham Martinus Sorg, kwam een compacter huis zonder binnenplaats tot stand. Door deze verbouwing zijn veel van de vroegere bouwelementen verdwenen, verrees de huidige voorgevel en kreeg het interieur een nieuwe indeling. In de 19de eeuw volgden nog meer wijzigingen en bij een verbouwing in 1901, onder leiding van architect Hendrik Witzand, heeft men het hele pand iets verhoogd en de kappen gewijzigd.
In de periode 1976 tot 1981 werd het huis gerestaureerd door het Bureau Monumentenzorg van de provincie Drenthe. Bij deze restauratie is in 1979-1980 het in de 19de eeuw gesloopte rechter bouwdeel herbouwd.
Exterieur en interieur De gracht om het gebouw dateert uit de periode voor 1700. Het huis was toen bereikbaar voor schuiten, die het huis konden bevoorraden. Tegen de oostgevel hangt een kleine klok uit 1677, gegoten door de gebroeders Hemony.
Het interieur bevat een vroeg-18de-eeuwse schouw in Lodewijk XIV-stijl met een voorstelling van de godin Diana. Van de verbouwing in 1804-1808 dateren een houten en een marmeren schoorsteenmantel en enkele stucplafonds.
Bijgebouwen en omgeving Op het voorplein staan twee bouwhuizen uit circa 1685. Bij de restauratie heeft men het zuidelijke bouwhuis vergroot. Dit bouwhuis heeft een dakruiter met een in 1715 door Claes Noorden en Jan Albert de Grave gegoten klok. Hoewel er op dit gebouw een torentje staat, werden de kerkdiensten waarschijnlijk in een zaal van het huis zelf gehouden.
In een weide staat een in oorsprong vermoedelijk 17de-eeuws houten duifhuis op houten stijlen en bakstenen poeren. Aan het begin van de oprijlaan bevinden zich de 18de-eeuwse bakstenen pijlers van een niet meer aanwezig toegangshek en daarnaast een portierswoning (Zuidwolderweg 1) uit 1741-1744.
De tuinaanleg is in 1992 gerestaureerd onder leiding van bureau Hollema. Rondom het huis ligt een tuin waarin verscheidene palen staan opgesteld waaruit geluid komt. Hierdoor krijgt de tuin een meerwaarde voor de visueel gehandicapte bezoekers.
Geloof en bewoners Voor de reformatie werden de diensten verzorgd door de priester van de kerk van Koekange, gesticht door de heren van Echten. Na de reformatie werden de kerkdiensten in het Huis te Echten verzorgd door David Franzenius, een uit Silezië afkomstige predikant.
Na het overlijden van de laatste heer Van Echten trouwde zijn dochter Anna Geertruida in 1802 met Rudolph Otto van Holthe, die geboren was op de havezate Rheebruggen en die zich Van Holthe tot Echten ging noemen. Hij was onder meer gedeputeerde van Drenthe en een broer van Aalt Willem van Holthe van de havezate Oldengaerde.
Hun nageslacht bleef het Huis te Echten bewonen. Onder hen bevonden zich de burgemeesters van Ruinen, vader en zoon Hendrik Gerard van Holthe tot Echten en Anne Willem van Holthe tot Echten.
Categorie:Bouwwerk in De Wolden Echten