Kampenhout-Sas is een buurt en tevens sluizencomplex op het grondgebied van de gemeente Kampenhout in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. Het was tussen de 19de eeuw en midden 20ste eeuw een handelscentrum dat toegang had tot het kanaal Leuven-Dijle en het verkeersknooppunt tussen de N26 Mechelen-Leuven en de N21 Haacht-Brussel.
Geschiedenis De leefgemeenschap aan Kampenhout-Sas, gelegen aan een knooppunt van wegen, groeide in de 19de eeuw uit tot een belangrijk handelscentrum met een kleine lokale haven. Verschillende handelaars hadden er hun vestigingen en verkochten er steenkool, graan, meststoffen, bouwmaterialen en hout. Er vestigden zich verscheidene herbergen met namen als Sashuis, In de Welkom, A la vue du Canal, Bij den Sassenier Koekelkoren en In den Gulden Karpel. De lokale haven was belangrijk voor de uitvoer van witte steen afkomstig uit de steengroeven van Midden-Brabant. De witte steen uit Steenokkerzeel en Erps-Kwerps werd via Kampenhout-Sas hoofdzakelijk naar Nederland uitgevoerd, ter versteviging van de dijken.
Eerste Wereldoorlog Tijdens de Eerste Wereldoorlog was de streek rond Kampenhout-Sas in augustus 1914 het toneel van hevige gevechten tussen het Duitse invasieleger en de Belgische strijdkrachten. De Duitsers konden zich hergroeperen nabij het sas, herstelden de vernielde brug en staken omstreeks 9 september 1914 het kanaal over om de Belgen terug te dringen via Keerbergen, Putte naar Lier. Alle huizen in de omgeving van Kampenhout-Sas waren verwoest en het gehucht Relst werd totaal van de kaart geveegd.
Tweede Wereldoorlog De brug van Kampenhout-Sas werd in mei 1940 andermaal opgeblazen door de geallieerden om de Duitse opmars te vertragen. De Duitse bezetter herstelde de brug in 1943 en maakte er een houten draaibrug van.
Naoorlogse periode In 1946 werd beslist om de houten draaibrug te vervangen door een vaste metalen brug, waardoor het wegdek 14 meter boven het waterpeil kwam te liggen. In 1959 werd een eerste voorstel uitgewerkt voor de bouw van een nieuwe brug. In 1960 werd de tramlijn langs Kampenhout-Sas afgeschaft en vervangen door een lijnbus, waardoor de wijk Kampenhout-Sas meer en meer in verval geraakte.
Anno 2002 werden 25 huizen onteigend en in februari 2002 startten de afbraakwerkzaamheden voor de bouw van een nieuw bruggencomplex, een overdekt busstation en een carpoolparking. Op vrijdag 27 augustus 2004 werd de nieuwe brug aan Kampenhout-Sas ingehuldigd.
Binnenscheepvaart - Pleziervaart Het kanaal dat langs Kampenhout-Sas passeert is 30 km lang en loopt vanuit Leuven via Mechelen tot aan het Zennegat waar de verbinding met de Beneden Dijle tot stand komt. Het kanaal telt vijf sluizen, waarvan één aan Kampenhout-Sas. Vlak bij de sluis van Kampenhout bevindt zich een kleine jachthaven voor de pleziervaart, "Jachtclub het Sas". Er is plaats voor een zestiental jachten.
Bijzonder Economisch Knooppunt Kampenhout-Sas was in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (herziening 2010-2011) geselecteerd als "bijzonder economisch knooppunt". Binnen zo'n knooppunt is een uitbreiding van de bestaande bedrijvenzones voor regionale bedrijvigheid mogelijk: om de bepalingen van het structuurplan mogelijk te maken is de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) nodig.
PRUP Voor de zone ten noorden van het kanaal is een provinciaal ruimtelijk uitvoeringsplan (PRUP) goedgekeurd genaamd "Bijzonder Economisch Knooppunt Kampenhout-Sas". De provincieraad keurde in 2013 een eerste PRUP goed, maar in oktober 2013 vernietigde de Raad van State het plan omdat het milieueffectenrapport (plan-MER) fout werd opgemaakt. Daardoor werd eind 2014 een nieuw plan-MER goedgekeurd en een nieuw PRUP vastgesteld. Op 22 september 2015 keurde de provincieraad het nieuw PRUP definitief goed.Provincie fnuikt komst afvalverbrandingsoven, 23 september 2015, Het Laatste Nieuws
Enerzijds bepaalt dit PRUP welke activiteiten toegelaten zijn: er is met name geen afvalverbranding mogelijk.
Anderzijds maakt dit PRUP de ontwikkeling van bedrijvenzones mogelijk op de grens tussen Kampenhout en Boortmeerbeek. Enkele zones tussen de Leuvensesteenweg en de Oudestraat zijn nog niet ontwikkeld: de Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij Vlaams-Brabant neemt deze ontwikkeling op zich. In 2020 werd hiertoe een onteigeningsplan opgesteld. De verkeersafwikkeling wordt nog verder bepaald anno 2026.
Verbrandingsoven In maart 2008 doken plannen op van de privé-firma Recover Energy om op deze locatie een afvalverbrandingsoven te bouwen met een capaciteit van 150.000 ton per jaar. Het project stootte vrijwel meteen op zwaar protest van de omwonenden die vrezen voor negatieve effecten voor de leefbaarheid in de omgeving. Zij richtten de actiecomités "Stop de Oven" en "Kampenhout-Sas Ademt" op.
De bouwvergunning werd meermaals geweigerd. Bovendien werd het provinciaal ruimtelijk uitvoeringsplan opgesteld dat vastlegt welke activiteiten zijn toegelaten, waardoor de verbrandingsoven er definitief niet komt sinds 2018.Definitief geen verbrandingsoven in Kampenhout-Sas, 7 juni 2018, Ring TV
Veilingsite wordt woonboulevard met zwembad Van 1960 tot 2017 bevond zich een BelOrta-witloofveiling in de zuidelijke hoek van de zuidelijke rotonde. Sindsdien waren er plannen voor een nieuwe ontwikkeling op deze locatie, waaronder mogelijks een zwembad. In 2026 zijn deze plannen definitief geworden en is de uitvoering gestart.
Eind 2016 ontstonden de eerste plannen voor de site door de Gentse projectontwikkelaar MG Real Estate.Witloofveiling maakt plaats voor winkelcomplex, 21 december 2016, Het Laatste Nieuws Dit bracht bezorgdheid over de verkeersimpact op de al problematische verkeerssituatie aan Kampenhout-Sas. Op 30 januari 2018 werd een omgevingsvergunning verleend aan projectontwikkelaar MG Real Estate voor de bouw en de exploitatie van een retailcomplex en de omvorming van de twee rotondes tot turborotondes. De gemeentebesturen van Boortmeerbeek, Haacht en Leuven gingen samen met Unizo en Natuurpunt in beroep. Na vernietiging op 25 augustus 2020 door de Raad voor Vergunningsbetwistingen - daags voor de start der werken aan de turborotondes - trok de ontwikkelaar zijn aanvraag in en zou deze binnen de zes maanden een nieuwe indienen. Retailcomplex Kampenhout-Sas terug naar af, 26 augustus 2020 Tussen zomer 2020 en zomer 2021 werden echter wel de twee rotondes van Kampenhout-Sas heraangelegd door Agentschap Wegen en Verkeer op kosten van de projectontwikkelaar. Deze turborotondes verbeteren sindsdien de verkeersafwikkeling in grote mate.
In 2021-2022 heeft de veilingsite tijdelijk dienst gedaan als COVID-19-vaccinatiecentrum.
Een andere ontwikkelaar, de nv Veilinghof ’t Sas (gelinkt aan Retail Estates, niet te verwarren met MG Real Estate) en de nv Brico Belgium, kregen op 27 november 2023 een omgevingsvergunning van de gemeente Kampenhout voor de bouw en exploitatie van een retailcomplex (woonboulevard), een zwembad en een horecagelegenheid.Binnenkort zwemmen én winkelen aan Kampenhout-Sas? Ontwikkelaar wil ‘Woonboulevard’ realiseren op witloofsite. Gearchiveerd op 23 juli 2023. Kampenhouts burgemeester Kris Leaerts is voorstander van een zwembad. De gemeente Haacht ging in beroep bij de provincie Vlaams-Brabant, die op 20 juni 2024 ook een vergunning verleent. Na tweede beroep werd de vergunning op 28 augustus 2025 opnieuw bevestigd door de Raad voor Vergunningsbetwistingen.Na juridische strijd van 7 jaar: Kampenhout kan eindelijk zwembad bouwen, 2 september 2025, VRT Op 26 februari 2026 trok de gemeente Haacht haar derde beroep bij het Hof van Cassatie in na een akkoord met de ontwikkelaar.
De afbraakwerken van de oude veilingsite zijn gestart op 13 april 2026. Beide projecten (de woonboulevard en het zwembad) volgen een eigen planning. Na de afbraakwerken start meteen de bouw van de woonboulevard. Voor het zwembad startte de gemeente Kampenhout een financiële haalbaarheidsstudie op, op basis waarvan de gemeente verdere beslissingen neemt over het ontwerp, de financiering en de planning van de bouw van een mogelijk zwembad.
Categorie:Plaats in Vlaams-Brabant Categorie:Onroerend erfgoed in Kampenhout Categorie:Beschermd monument in Vlaanderen Categorie:Sluis in Vlaanderen