Voetbalvereniging Sparta Nijkerk is een op 15 mei 1931 opgerichte Nederlandse amateurvoetbalclub uit de gemeente Nijkerk, in de provincie Gelderland. De club speelt haar thuiswedstrijden op zaterdag op het “sportcomplex de Ebbenhorst”. Het eerste elftal van de Nijkerkers speelt al jarenlang in de top van het amateurvoetbal.
Historie In de paasvakantie van 1931 komt een stel vrienden uit het centrum van Nijkerk op het idee om samen een voetbal te gaan kopen en daarmee te gaan doeltrappen op een braakliggend zandveld nabij Driedorp, nu nog steeds een kern van de gemeente Nijkerk. Zo begint het en de eerste stappen zijn gezet en al spoedig krijgt men de smaak te pakken en daarmee de behoefte de krachten te meten met anderen. Een sportvereniging wordt opgericht, die de naam Sparta meekrijgt. Er wordt kleding aangeschaft en er wordt gekozen voor een oranje shirt met witte boorden en kragen. De officiële oprichtingsdatum wordt 15 mei 1931.
In 1948 wordt een afdeling korfbal opgericht. In 1971 komt de afdeling Sparta Basketbal erbij en in 1975 gaat de afdeling zaalvoetbal van start. In 1983 splitst de afdeling veldvoetbal zich af en gaat onafhankelijk verder als v.v. Sparta (N).
Er verrijst een nieuwe accommodatie, die op 3 januari 1987 wordt geopend. In 1987 promoveert Sparta (N) voor het eerst in haar geschiedenis naar de Eerste klasse (op dat moment het hoogste podium van het zaterdagamateurvoetbal), Sparta (N) wordt ongeslagen kampioen van de Tweede klasse (2C). Een paar jaar later verdwijnt de N tussen haakjes en wordt gekozen om de naam Sparta Nijkerk voluit te schrijven.
In 1991 degradeert Sparta Nijkerk onder leiding van hoofdtrainer Jan Lankreijer, maar met dezelfde trainer is de club het jaar daarop alweer terug op het hoogste niveau. In 1994 is degradatie voor de tweede keer een feit. Het duurt nu drie seizoenen voor de club weer terug is. Sparta Nijkerk heeft inmiddels trainer Henk van de Pol uit Barneveld voor de hoofdmacht gezet. In de Eerste klasse A wordt hij in 1997 met Sparta Nijkerk kampioen en promoveert naar de Hoofdklasse, die door de KNVB het jaar daarvoor ook voor het zaterdagamateurvoetbal is ingevoerd.
In 2000 haalt Sparta Nijkerk de Baarnaar Peter Visee als naar Nijkerk. Visee, die slechts een seizoen blijft, eindigt met Sparta Nijkerk op de derde plaats in de eindrangschikking in de Hoofdklasse B. Er worden 56 punten behaald en eveneens is de eerste periodetitel een feit. Albert van Nijhuis, afkomstig van FC Horst en door Visee naar Nijkerk gehaald, wordt met 23 doelpunten topscorer van zowel het zaterdag- als zondagamateurvoetbal. Na het vertrek van Peter Visee naar SV Spakenburg duikelt Sparta Nijkerk het seizoen daarop weer uit de Hoofdklasse. Erik Assink, die halverwege het seizoen 2001/02 naar Nijkerk is gehaald als opvolger van de ontslagen Tijs Schipper, lukt het niet de Nijkerkers te behouden voor de Hoofdklasse. Sparta Nijkerk heeft aan 33 punten niet genoeg om te ontsnappen aan het spelen van een promotie-degradatiewedstrijd. Op het veld van Roda Boys in Aalst is op zaterdag 25 mei 2002 het onbekende TOGR uit Rotterdam de tegenstander. Sparta Nijkerk verliest met 1-4.
Ook nu is de degradatie van korte duur. Het seizoen daarop wordt Sparta Nijkerk in de Eerste klasse D kampioen. In het seizoen 2003/04 eindigt de club in de Hoofdklasse B op een vierde plaats. DOVO, winnaar van de eerste periodetitel, wordt dat seizoen kampioen en Sparta Nijkerk neemt hun plaats in in de promotie/degradatiewedstrijden.
In het seizoen 2004/05 eindigt Erik Assink, bezig aan zijn vierde en laatste seizoen in Nijkerk, met Sparta Nijkerk op een zevende plaats in de Hoofdklasse B.
In het seizoen 2007/08 behaalt Sparta haar beste resultaat op het hoogste niveau uit haar geschiedenis. Onder trainer van Arum staat Sparta Nijkerk lange tijd bovenaan in de Hoofdklasse B. Enkele wedstrijden voor het eind staat men zelfs vijf punten voor op Spakenburg wat het hele seizoen de grootste uitdager is. Uiteindelijk wordt op de laatste competitiedag de titelstrijd in het nadeel van de Nijkerkers beslist. Na enkele povere resultaten is het toch Spakenburg wat over de langste adem beschikt en kampioen wordt in de Hoofdklasse B.
Sparta Nijkerk had een zeer slechte start van het seizoen 2008/09. In de eerste wedstrijd werd tegen Zwaluwen'30/Henver een 3-0-overwinning weggegeven, dat duel eindigde in 3-3. Een week later kwam IJsselmeervogels op bezoek in Nijkerk. Sparta verloor tevergeefs met 3-0. De eerste periode was zeer slecht. In de tweede periode is Sparta goed geklommen. Er werd ook gewonnen van HSV Hoek met 2-1, waardoor Sparta Nijkerk op de 2e plaats in de zaterdag Hoofdklasse B staat. Het puntenverschil met nummer 1 IJsselmeervogels was 7 punten, met nummer 3 HSV Hoek 2 punten. Sparta Nijkerk is 7e geworden en heeft uit de laatste 6 wedstrijden maar 2 punten weten te halen.
Toch speelde Sparta Nijkerk het seizoen erop weer in de landelijke KNVB beker. Door een halvefinaleplaats in de districtsbeker Oost werd dit behaald.
In het seizoen 2010-2011 speelde Sparta Nijkerk in de net opgerichte Topklasse waarin het op de een-na-laatste plaats eindigde en degradeerde. In dat seizoen werd eredivisionist Excelsior in de vierde ronde van de KNVB beker met 2-1 verslagen. In de daaropvolgende achtste finale was vv Noordwijk te sterk.
In het seizoen 2011-2012 stelt Sparta Nijkerk zich ten doel om terug te keren in de Topklasse. Dit mislukt volledig en de Nijkerkers moeten zelfs strijden tegen degradatie. Uiteindelijk eindigt de ploeg met 34 punten op de 5e plaats in de zaterdag Hoofdklasse A.
In het seizoen 2012-2013 gaat Sparta Nijkerk spelen in de zaterdag Hoofdklasse C. Het elftal eindigt enigszins teleurstellend met 39 punten op de 6e plaats, in een jaar waarin tweemaal de "Nijkerkse derby" met 1-0 wordt gewonnen van NSC
In het seizoen 2013-2014 verhuist Sparta Nijkerk weer naar de zaterdag Hoofdklasse A, en wordt winnaar van de eerste periodetitel. De ploeg gaat als zogenaamde "winterkampioen" 2014 in met een voorsprong van 7 punten op Ajax. Sparta wordt ook kampioen in de zaterdag Hoofdklasse A en promoveert (weer) naar de Topklasse. Hoofdtrainer Simon Ouaali krijgt dit seizoen als beste amateurtrainer van het jaar de Rinus Michels Award uitgereikt.
Diezelfde Simon Ouaali kreeg het op het hoogste amateurniveau van Nederland niet voor elkaar om met Sparta Nijkerk te handhaven. In de topklasse eindigt Sparta Nijkerk in het seizoen 2014-2015 op de 15e plaats, dit betekende directe degradatie en zodoende spelen de Nijkerkers in het seizoen 2015-2016 weer in de zaterdag Hoofdklasse A. Gedurende dit seizoen werd Ouaali ontslagen en kwam een oude bekende van Sparta voor de groep te staan: Marco Roelofsen. Roelofsen nam Henk van Steeg mee als assistent, de oud-voetballer van Sparta Nijkerk, Spakenburg, FC Zwolle en Cambuur Leeuwarden vulde de staf van Roelofsen aan.
Door een teleurstellende 7e plaats in het seizoen 2015-2016 komt Sparta Nijkerk ook in het seizoen 2016-2017 weer uit in de Hoofdklasse. In deze magere jaren voor de Nijkerkse club werden geen bijzondere resultaten behaald, en in de KNVB Beker werd onder andere verloren van De Graafschap (2-3) en FC Eindhoven (0-1).
Ook in het seizoen 2017-2018 en 2018-2019 speelde Sparta Nijkerk in de hoofdklasse. In het seizoen 2018-2019 wordt Sparta Nijkerk 3e en promoveert het via 6 gewonnen wedstrijden in de nacompetitie naar de derde divisie zaterdag, in de nacompetitie werden achtereenvolgens Jodan Boys, Eemdijk en RKAV Volendam met overtuigende cijfers aan de kant gezet. In de KNVB Beker was NAC Breda, op 18 december 2018, na een verlenging te sterk voor de Nijkerkers (0-1).
Vanwege de coronamaatregelen wordt het seizoen 2019 - 2020 in maart 2020 gestaakt. Sparta Nijkerk stond op dat moment eerste in de derde divisie zaterdag met een voorsprong van 5 punten op concurrent ODIN '59, met nog 7 wedstrijden te gaan. De ''eindstand'' werd ongeldig verklaard en dus promoveerde Sparta Nijkerk niet naar de hoogste afdeling van het amateurvoetbal.
Ook het seizoen 2020 - 2021 werd niet uitgespeeld in verband met corona. Sparta stond op het moment van stopzetten van de competitie gedeeld bovenaan. Na het eerste coronaseizoen dus opnieuw een flinke teleurstelling voor de Oranjehemden.
In het seizoen 2021 - 2022 pakte Sparta Nijkerk de tweede periode in de derde divisie waardoor het in de nacompetitie belandde. Helaas werd in de eerste ronde van de nacompetitie verloren van HSC'21, waardoor Sparta Nijkerk in de derde divisie bleef. Ook in dit seizoen trof Sparta Nijkerk weer een profclub in het bekertoernooi. Ditmaal bleek ADO Den Haag na 90 minuten te sterk: 0-2.
In het seizoen 2022 - 2023 eindigde Sparta Nijkerk als achtste in de competitie. In de laatste speelronde werd Sparta Nijkerk slachtoffer van matchfixing door BVV Barendrecht. BVV Barendrecht werd hiervoor gestraft, maar de Nijkerkers liepen de nacompetitie mis. In de KNVB Beker wist Sparta Nijkerk niet door de voorrondes heen te komen. In de tweede kwalificatieronde was GVVV te sterk met 1-0.
Het seizoen 2023 - 2024 begon wisselvallig voor de Nijkerkse formatie. Thuis werden punten behaald, uit werden de meeste punten verloren. Op 1 november van het jaar 2023 trad Sparta Nijkerk op de eigen Ebbenhorst aan tegen een eredivisionist: in de KNVB Beker was Fortuna Sittard de tegenstander. Sparta Nijkerk hield Fortuna 80 minuten lang op 0-0, waarna de gasten uit Sittard een makkelijk gegeven penalty nodig hadden om de 0-1 te maken. Halilovic maakte de winnende en Sparta Nijkerk was uitgeschakeld. Uiteindelijk eindigde Sparta Nijkerk in de competitie op een teleurstellende 5e plaats, wat geen recht gaf op de play-offs om promotie naar de Tweede Divisie. Eric Speelziek nam aan het einde van het seizoen 2023-2024 afscheid van Sparta Nijkerk.
Op 1 juni 2024 nam Bert van Hunenstijn het stokje over. Onder zijn leiding begon Sparta Nijkerk voortvarend aan de competitie, met een overwinning op IJsselmeervogels (2-1) en USV Hercules (0-5). Ook in het bekertoernooi overleefde de Oranjehemden twee kwalificatierondes (tegen SV Laar: 6-0, tegen Achilles Veen: 4-2 na ET). In het hoofdtoernooi werd thuis met 5-1 gewonnen van Capelle. Sparta Nijkerk werd vervolgens gekoppeld aan De Graafschap. In Doetinchem waren de Oranjehemden kansloos: 4-0 en einde bekertoernooi. In de competitie liep de motor soms wat stroef, met een verliespartij in Ermelo tegen DVS'33 en gelijke spelen tegen Huizen (2-2), DOVO (1-1), Sportlust (1-1) en TEC (1-1). Tot en met half maart streden de Nijkerkers volop mee om het kampioenschap en nacompetitieplekken, maar dan stort het elftal van Bert van Hunenstijn totaal ineen. Achtereenvolgens werd er verloren van Sportlust '46 (0-4), Genemuiden (1-3), Excelsior '31 (0-2), Harkemase Boys (1-3) en HSC '21 (2-3). Op 19 april is het einde seizoen, terwijl er nog 4 wedstrijden te spelen waren.
In 2026 haalt Sparta Nijkerk de nacompetitie om promotie naar de Tweede Divisie. Hierin is IJsselmeervogels te sterk.
De grootste rivaal van Sparta Nijkerk was in het verleden NSC. Wedstrijden tegen deze plaatsgenoot komen echter de laatste jaren niet meer voor in competitieverband, waardoor op dit moment de (vriendschappelijke) wedstrijden tegen SV Spakenburg, IJsselmeervogels, DVS'33 Ermelo, SDC Putten en VVOG de publiekstrekkers zijn. In de jaarlijkse Harry Hamstracup, waarvan de finaledag wordt gehouden op de Ebbenhorst, doen deze clubs vaak mee.
Trainers vanaf 1987 1987-1990: Pierre Stevenaart 1990-1993: Jan Lankreijer 1993-1994: Harry Cuvee 1994-2000: Henk van de Pol 2000-2001: Peter Visee 2001-2005: Erik Assink 2005: Frits van den Berk eerste helft 2006: Jan Boes 2006-2008: Hans van Arum 2008-2010: Henny Lee augustus 2010- oktober 2010: Raymond Schuurman oktober 2010 - juni 2011: David Nascimento juni 2011 - oktober 2011: Philip den Haan oktober 2011 - november 2015: Simon Ouaali november 2015 - oktober 2017: Marco Roelofsen - assistent Henk van Steeg