De Pride Amsterdam is een meerdaags evenement met een homocultureel karakter. Het wordt sinds 1996 jaarlijks rondom het eerste weekend van augustus gehouden in de binnenstad van Amsterdam.
Hoogtepunt is de Canal Parade, een bonte stoet van boten die op de eerste zaterdag van augustus door de grachten vaart. Oorspronkelijk ging de tocht vanaf het Westerdok via de Prinsengracht, Amstel, Zwanenburgwal en Oudeschans naar het Oosterdok. Sinds 2017 varen de boten in omgekeerde richting, namelijk van het Oosterdok, via de Nieuwe Herengracht, de Amstel en de Prinsengracht naar het Westerdok.
Jaarlijks komen honderdduizenden bezoekers op dit evenement af en daardoor is het een van de drukst bezochte publieksevenementen van Nederland. De Canal Parade wordt tevens rechtstreeks uitgezonden op een van de Nederlandse publieke tv-zenders en ook op de lokale zender AT5, zodat ook mensen die niet naar Amsterdam kunnen komen deze kunnen zien. De betrouwbaarheid van de (voortdurend stijgende) bezoekersaantallen staat overigens al enkele jaren ter discussie. In de Verenigde Staten werd de Amsterdam Gay Pride in 2008 uitgeroepen tot de beste Gay Pride-viering van Europa en in 2018 werd de Amsterdamse Pride verkozen tot Beste Publieksevenement van Nederland. Sinds 2019 is Pride Amsterdam bijgeschreven in de Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed Nederland.thumb|Twee boten van de Canal Parade in 2013De officiële naam van het evenement was aanvankelijk Amsterdam Pride, vervolgens van 2007 t/m 2016 Amsterdam Gay Pride en sinds 2017 Pride Amsterdam.Geschiedenis: Gay Pride, www.reguliers.net In 2016 viel het samen met de EuroPride en in 2026 is dat wederom het geval. Bovendien vervult het evenement in 2026 de functie van WorldPride.
thumb|Hans Klok en Gerard Joling in 2008 op een boot in de Canal Parade. Anders dan de naam doet vermoeden, heeft dit evenement oorspronkelijk niet het demonstratieve protestkarakter van de Gay Pride Parades elders in de wereld. Het Nederlandse equivalent daarvan is de jaarlijkse Roze Zaterdag, die meestal eind juni of begin juli in telkens een andere Nederlandse stad plaatsvindt.zie website Roze Zaterdag in Nederlandthumb|De Canal Parade in 2008.
Ontstaan en organisatie In 1970 werd in New York de eerste Gay Pride Parade gehouden. In Amsterdam was de eerste grote homodemonstratie in 1977, georganiseerd door de actiegroep Lesbian Nation. Deze was niet gericht op de binnenlandse situatie, maar vond plaats uit internationale solidariteit en met name tegen de antihomo-campagne van de Amerikaanse Anita Bryant. Het werd een jaarlijks evenement, dat sinds 1979 Roze Zaterdag heet. Vanaf 1981 vond deze echter niet meer in Amsterdam plaats, maar elk jaar in een andere stad en kreeg toen ook thema's die betrekking hebben op de Nederlandse samenleving.thumb|Versierde boten in de Canal Parade in 2008.In 1994 was de Roze Zaterdag voor het eerst weer in Amsterdam en viel toen samen met de derde EuroPride, die door circa 67.000 bezoekers werd bijgewoond. De EuroPride werd een financieel debacle en de rijdende stoet van versierde opleggers werd door menigeen aanstootgevend gevonden. Dit gold ook voor de jaarlijkse (heteroseksuele) Wasteland-parties die vanaf 1994 vanuit discotheek Richter in de Reguliersdwarsstraat werden gehouden en waarbij vanaf de straat expliciet seksuele activiteiten te zien waren.thumb|Aan de Westertoren werd sinds 2012 enkele jaren gedurende de Amsterdam Gay Pride een grote regenboogvlag uitgehangen.
Gay Business Amsterdam (GBA) Om de goede naam en faam van Amsterdam als homo-uitgaanscentrum hoog te houden, werd in 1996 voor de eerste keer de Amsterdam Pride gehouden. Deze was bedacht en georganiseerd door Gay Business Amsterdam (GBA) onder leiding van Siep de Haan en Huub Verweij. Anders dan Gay Pride-parades elders in de wereld, was die in Amsterdam niet bedoeld als demonstratie of protest, maar puur als feest om de vrijheid en diversiteit te vieren. Het evenement heette om die reden ook "Amsterdam Pride", al sprak men in de volksmond al gauw van "de Gay Pride" of kortweg "de Pride". Het hoogtepunt was en is een parade van boten over de grachten, in plaats van de elders gebruikelijke optochten met versierde wagens.
Het idee voor een botenparade kwam voor in het bidbook uit 1992, waarmee men de Gay Games van 1998 naar Amsterdam wilde halen. Kunsthistoricus Vera Boots, betrokken bij de voorbereiding, dacht aan een prent van Salomon Savery, waarop de feestelijkheden waren te zien bij het bezoek van Maria de' Medici aan Amsterdam in 1638. De grachten gevuld met bootjes en op de kades verklede mensen en tableaux vivants. Het idee van een parade te water was echter niet zonder risico's en om het al in 1996 te testen werd contact gezocht met GBA. Om het een feest voor iedereen te laten zijn, moesten de deelnemers aan de botenparade zich wel enigszins decent gedragen.
Gay Games 1998 thumb|De Canal Parade voorafgaand aan de Gay Games van 1998. De meest spectaculaire bijdrage van dat jaar – een zichzelf na elke brug oppompende bodybuilder – is van de discotheek Club RoXY.
Tegelijk met de Gay Pride vond van 1 t/m 8 augustus 1998 ook de vijfde editie van de Gay Games in Amsterdam plaats, een internationaal en vierjaarlijks sport- en cultureel treffen van holebi's. De Gay Games V begonnen 's middags met de Canal Parade, die zowel een aansprekend evenement was voor het grote publiek als voor de grote schare buitenlandse deelnemers en bezoekers van het sportevenement. 's Avonds werd de officiële openingsceremonie (door burgemeester Schelto Patijn) gehouden in de toen net nieuwe Amsterdam ArenA. Deze werd door bijna 1 miljoen mensen op televisie gevolgd. Aan 29 verschillende sportdisciplines deden zo'n 16.000 deelnemers uit de hele wereld mee en met in totaal circa 250.000 bezoekers was dit het grootste homo-evenement dat tot dan toe in Nederland was gehouden.
Na het succes van de Gay Games werden vanaf 1999 ook aan de jaarlijkse Amsterdam Pride sport- en culturele activiteiten toegevoegd. Omdat GBA de Canal Parade en de straatfeesten organiseerde onder eigen vergunning en voor eigen rekening en risico, had het financiële debacle van de Gay Games geen gevolgen voor de Canal Parade.
ProGay thumb|Vlaggen van de Amsterdam Gay Pride, met bovenin het in 2008 ontworpen logo met het motto "We Are" en rechtsonderaan het logo met de letters AGP dat in 2013 ingevoerd werd. Links de Munttoren. thumb|Regenboogzebrapad in de P.C. Hooftstraat in Amsterdam ter gelegenheid van EuroPride; 23 juli 2016. thumb|I Amsterdam in regenbooguitvoering bij de Stopera; april 2016.
Tot en met 2005 werd Amsterdam Gay Pride georganiseerd door GBA. In 2006 werd de organisatie van de botenoptocht op het laatste moment overgenomen door de stichting ProGay onder leiding van Frank van Dalen. Daarbij neemt ProGay sindsdien ook de centrale coördinatie en marketing van alle overige Gay Pride-activiteiten in de stad voor haar rekening.
In 2007 liet de gemeente Amsterdam een nieuw logo voor de Amsterdam Gay Pride ontwikkelen. Het bijbehorende motto "We Are" kan worden gezien als tegenhanger van "I Amsterdam" als motto van de stad. Met "We Are Proud" wil de gemeente Amsterdam zich als tolerante stad positioneren. Tegelijk werd de algemeen gangbare benaming "Amsterdam Gay Pride" vervangen door "We Are Amsterdam Pride", maar korte tijd later werd de oude naam weer hersteld. Dit vanwege de herkenbaarheid en omdat "Amsterdam Pride" een gedeponeerde merknaam van GBA is.
ProGay nam het nieuwe beeldmerk en motto over in haar uitingen, waarmee de Amsterdam Gay Pride een zichtbaar nieuwe identiteit kreeg. Dit komt ook tot uiting in het wat meer politieke en commerciële karakter van de botenparade. Daarin varen tegenwoordig diverse politieke partijen en grote ondernemingen mee, zoals ING en TNT Post, die sinds 2008 ook als sponsor van het evenement optreden. Volgens de organisatie is dit nodig om de kosten voor beveiliging te dekken, maar critici vinden dat het evenement hiermee zijn oorspronkelijke karakter verliest.www.volkskrant.nl: Homobotenparade wordt 'heterofeestje' (1 aug. 2009)
Begin 2013 werd voor de Amsterdam Gay Pride (AGP) een nieuw logo ontworpen, bestaande uit gestileerde letters A, G en P met ronde vormen en in kleuren die aan de regenboogvlag refereren. In het verlengde daarvan kwam er in april van dat jaar ook een nieuwe website onder een nieuwe domeinnaam.Zie de berichten op www.amsterdamgaypride.org
AGP thumb|GayVB Combino-tram 2118 in regenboogkleuren op de Dam; 18 augustus 2017. thumb|Show your pride op GayVB Combino-tram 2118 in regenboogkleuren; 18 augustus 2017. Eind 2013 besloten Irene Hemelaar, tot dan toe directeur van de werkorganisatie, en twee andere medewerkers om ProGay te verlaten en verder te gaan met een eigen, nieuw opgerichte stichting Amsterdam Gay Pride (AGP). Deze stichting kreeg vervolgens van de gemeente de vergunning om de Amsterdam Gay Pride in de jaren 2014 t/m 2016 te organiseren en was daarmee tevens aangewezen om de EuroPride 2016 naar Amsterdam te halen. Voorzitter van het nieuwe stichtingsbestuur werd Frits Huffnagel en Lucien Spee werd algemeen directeur van de werkorganisatie.Amsterdam Gay Pride 2014 festival paper, p. 2. In januari 2016 ontving de stichting AGP de Bob Angelo Penning van homobelangenorganisatie COC.
Een terugkerend punt van kritiek op de organisatie is dat de botenparade te commercieel geworden is en er steeds meer boten van grote bedrijven met hetero's meevaren, ten koste van specifieke homoboten. Voor de Canal Parade tijdens de EuroPride in 2016 werd de gebruikelijke loting vervangen door een ballotage, omdat de organisatie wilde dat alleen de allermooiste boten zouden meedoen. Desondanks leidde het tot boosheid omdat onder meer het historische lhbt-café 't Mandje niet mocht meevaren. Ook jurylid Cornald Maas moest achteraf toegeven dat niet alle boten aan de verwachting voldeden.Patrick Meershoek, "Canal Parade - Kritiek op selectie deelnemers", in Het Parool, 8 augustus 2016.
In maart 2020 kwam de voorzitter van het bestuur, Frits Huffnagel, in opspraak na uitspraken over vluchtelingen in het radioprogramma Spraakmakers. Zo'n 95 lhbt-organisaties en actiegroepen, waaronder de Amsterdamse afdeling van het COC, riepen hem vervolgens op tot aftreden. Als gevolg hiervan werd op 9 maart bekendgemaakt dat het gehele bestuur van de stichting AGP zal aftreden en dat oud-wethouder Carolien Gehrels is gevraagd nieuwe bestuursleden te zoeken. In mei 2020 kwam er een nieuw bestuur met als voorzitter Frans van der Avert.
Naamswijziging In 2015 werd duidelijk dat de stichting AGP de naam "Amsterdam Gay Pride" wilde wijzigen in "Amsterdam Pride", omdat de term "gay" geen recht meer deed aan de diversiteit van de deelnemers. Als voorbeeld daarvan waren tijdens EuroPride van 2016 voor het eerst ook intersekse mensen onderdeel van het programma en werd de afkorting lgbti, met de i van intersekse, gebruikt.Stichting AGP: EuroPride 2016 Magazine, p. 80 Bovendien kon de organisatie zich met de nieuwe naam op internet met het nieuwe domein www.pride.amsterdam onderscheiden van derden die websites en socialmedia-accounts onder de naam "Amsterdam Gay Pride" beheren.
Aldus vond de editie van 2017 voor het eerst plaats onder de nieuwe naam Pride Amsterdam, als teken dat het evenement er is "voor iedereen, ongeacht wie je bent en van wie je houdt". Volgens het Evenementen Merkenonderzoek uit 2018 leidde de naamswijziging tot een geringere naamsbekendheid, maar daar tegenover stond een warmer en sympathieker imago. Vergeleken met andere grote evenementen werd Pride Amsterdam nauwelijks geassocieerd met inhoudelijke kwaliteit, ondanks dat het ook tentoonstellingen, culturele voorstellingen en debatten omvatte.
Omvang van de activiteiten thumb|Informatiemarkt op het Thorbeckeplein tijdens de Amsterdam Gay Pride 2013