De Nederlandse rooms-katholieke kerkprovincie of kerkprovincie Utrecht, bij de Kamer van Koophandel ingeschreven als Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland, omvat het deel van de wereldwijde Rooms-Katholieke Kerk dat in Europees Nederland ligt. Het bisdom Willemstad maakt geen deel uit van de kerkprovincie.
De Rooms-Katholieke Kerk is qua ledenaantal het grootste kerkgenootschap in Nederland. Het aandeel katholieken steeg tot 40,5% in 1970 en nam sindsdien af tot 21,2% in 2020.
De patroonheiligen van de Nederlandse kerkprovincie zijn Willibrord en Plechelmus.
Bestuurlijke organisatie Bisdommen De Nederlandse kerkprovincie bestaat uit zeven bisdommen: één aartsbisdom (het aartsbisdom Utrecht) en zes suffragane bisdommen. Daarnaast kent de Katholieke Kerk in Nederland ook nog het Nederlands militair ordinariaat, met een statuut dat met een bisdom vergelijkbaar is.
Elk bisdom is vervolgens verdeeld in een aantal parochies, die elk een bepaald gebied beslaat (vaak dat van een gemeente, een deel hiervan of zelfs meerdere gemeenten).
In een aantal grotere bisdommen bestaat ook het decanaat.
Bisdom Bisschop Hulpbisschop(pen) Zie ook Aartsbisdom Utrecht Wim Eijk Ted HoogenboomHerman Woorts Lijst van bisschoppen van Utrecht Bisdom Breda Jan Liesen - Lijst van bisschoppen van Breda Bisdom Groningen-Leeuwarden Ronald Cornelissen - Lijst van bisschoppen van Groningen-Leeuwarden Bisdom Haarlem-Amsterdam Jan Hendriks Lijst van bisschoppen van Haarlem-Amsterdam Bisdom 's-Hertogenbosch Gerard de Korte Rob Mutsaerts Lijst van bisschoppen van 's-Hertogenbosch Bisdom Roermond Ron van den Hout Everard de Jong Lijst van bisschoppen van Roermond Bisdom Rotterdam Hans van den Hende - Lijst van bisschoppen van Rotterdam Militair ordinariaat vacantEverard de Jong (administrator) -
Met het opheffen van de Nederlandse Antillen in 2010 is een achtste bisdom deels in Nederland komen te liggen, namelijk het bisdom Willemstad. Onder het bisdom Willemstad vallen naast Aruba, Curaçao en Sint-Maarten namelijk ook de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba van Caribisch Nederland.
De Nederlandse Bisschoppenconferentie verzamelt echter alleen de bisschoppen van Europees Nederland. De bisschop van Willemstad maakt deel uit van de Antilliaanse Bisschoppenconferentie. Het bisdom Willemstad valt namelijk onder het aartsbisdom Port of Spain, waaronder ook het bisdom Paramaribo valt, dat geheel Suriname beslaat. Ook de bisschop van Paramaribo maakt deel uit van de Antilliaanse Bisschoppenconferentie.
Hoewel beide bisdommen bij een andere kerkprovincie horen, zijn de banden met de kerk in Nederland zeer sterk.
De zeven bisdommen van Europees Nederland volgen in globo de provinciegrenzen met enkele uitzonderingen. Het aartsbisdom Utrecht omvat de provincies Utrecht (behalve de gemeenten Oudewater, Vijfheerenlanden en Woerden),De parochie van de Sint-Bavokerk in Harmelen hoort daarentegen wél bij het aartsbisdom. Gelderland (noordelijk van rivier de Waal), Overijssel en de gemeenten Dronten en Lelystad in Oostelijk Flevoland. Het bisdom Breda omvat de provincie Zeeland en het westelijke gedeelte van de provincie Noord-Brabant. Het bisdom Groningen-Leeuwarden omvat de provincies Groningen, Friesland, Drenthe en de gemeenten Noordoostpolder en Urk in de provincie Flevoland. Het bisdom Haarlem-Amsterdam omvat de provincie Noord-Holland en de gemeenten Almere en Zeewolde in Zuidelijk Flevoland.Zuidelijk Flevoland definitef ingedeeld bij bisdom Haarlem-Amsterdam arsacal.nl d.d. 18 januari 2025; gearchiveerd d.d. 20 januari 2025 Het bisdom 's-Hertogenbosch omvat het oostelijke gedeelte van de provincie Noord-Brabant en het deel van Gelderland ten zuiden van de Waal. Het bisdom Roermond omvat de provincie Limburg. Het bisdom Rotterdam omvat de provincie Zuid-Holland en de gemeenten Oudewater, Vijfheerenlanden en WoerdenMet uitzondering de parochie van de Sint-Bavokerk in Harmelen dat bij het aartsbisdom Utrecht hoort. in de provincie Utrecht.
De gebieden van de Noordoostpolder, Oostelijk Flevoland en Zuidelijk Flevoland waren sinds de inpoldering officieel ingedeeld in een zogenaamde apostolische administratie. In de praktijk waren ze al toegewezen aan respectievelijk het bisdom Groningen-Leeuwarden, het aartsbisdom Utrecht en het bisdom Haarlem-Amsterdam. Eerst bij decreet van 30 november 2024 van de dicasterie voor de Bisschoppen zijn de polders en hun parochies definitief ingedeeld bij een bisdom.Flevoland nu pas officieel toegewezen aan bisdommen KRONCRV.nl d.d. 20 januari 2025; gearchiveerd d.d. 20 januari 2025Zuidelijk Flevoland definitief ingedeeld bij bisdom Haarlem-Amsterdam weblog bisschop Jan Hendriks met afbeelding decreet d.d. 18 januari 2025; gearchiveerd d.d. 25 januari 2025
Secretariaat Het secretariaat van de Rooms-Katholieke Kerkprovincie in Nederland (SRKK) is een instelling ten behoeve van het bestuur van de Katholieke Kerk in Nederland. Het werd in 1972 opgericht en is sinds 2023 gevestigd in Baarn. Het SRKK functioneert als het secretariaat van de Nederlandse Bisschoppenconferentie en ondersteunt haar beleidssectoren.
Het secretariaat telt zeven medewerkers. De secretaris-generaal is tevens leider van het secretariaat ten behoeve van de bisschoppenconferentie.
Van 2014 tot 2022 was mr. P.S.J.M. (Suzan) Daalmans als eerste vrouw en eerste leek secretaris-generaal van de Nederlandse kerkprovincie. Per februari 2023 werd Anneke van der Kamp-van Saase als opvolger benoemd.Anneke van der Kamp-van Saase benoemd tot secretaris-generaal bisschoppenconferentie RKKERK.NL d.d. 20 januari 2023; gearchiveerd d.d. 11 december 2024
Door het secretariaat wordt de reeks kerkelijke documentatieKerkelijke documentatie (voorheen Archief der Kerken) uitgegeven met belangrijke pauselijke en bisschoppelijke documenten en het 20 maal per jaar verschijnende informatieblad Rkkerk.nl (voor 2003 Een-twee-een, verwijzend naar het voormalig adres van het secretariaat op de Biltstraat 121).Rkkerk.nl
Lijst van secretarissen-generaal 1972 - 1980 Piet Vriens OFM Cap;Vroegere secretaris-generaal Kerkprovincie overleden 1981 - 1991 Hans van Munster OFM;Oud vicaris-generaal H.A. van Munster o.f.m. overleden 1991 - 1993 Ad van Luyn SDB; 1994 - 1999 Harrie Verhoeven SSS;Personalia NRC Handelsblad d.d. 10 februari 1994 via Delpher 2002 - 2008 Eduard Kimman SJ; 2008 - 2010 Gerard Kruis, ad interim; 2010 - 2012 Vincent Schoenmakers (priester); 2012 - 2014 Hans Nijhuis (diaken);Diaken Hans Nijhuis nieuwe secretaris-generaal van de Nederlandse Kerkprovincie 2014 - 2022 Suzan Daalmans; 2023 - heden Anneke van der Kamp-van Saase.
Kerncijfers Anno 2025 is de Rooms-Katholieke Kerk qua ledenaantal (maar niet qua aantal kerkbezoekers) veruit het grootste kerkgenootschap in Nederland. Het aandeel katholieken steeg tot 40,5% in 1970 en nam sindsdien eerst langzaam (2% per 10 jaar) en naderhand sneller af (circa 5% per 10 jaar). Per eind 2023 waren er 3.370.253 katholieken geregistreerd in NederlandAantallen bij de SILA geregistreerde personen 2023, afgeroepen 26 april 2026Ledenaantallen katholieke kerk volgens gegevens uit de GBA 2007 -2011 oftewel 18,8 % op een bevolking van iets minder dan 18 mln per eind 2023.
In het jaar 2006 maakte het rooms-katholieke volksdeel volgens de kerkelijke registratie met circa 4.352.000 kerkelijk geregistreerde gelovigen 26,6% van de Nederlandse bevolking uit.KASKI Rapport nr. 561, Kerncijfers 2006 uit de kerkelijke statistiek van het Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland, Jolanda Massaar-Remmerswaal en Ton Bernts, oktober 2007 Het aantal rooms-katholieken daalde in 2007 met 41 duizend naar 4.311.000 volgens de kerkelijke registratie en in 2008 met 44 duizend naar 4.267.000.KASKI Rapport nr. 590, Kerncijfers 2008 uit de kerkelijke statistiek van het Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland, Jolanda Massaar-Remmerswaal en drs. Joris Kregting, augustus 2009 In 2009 daalde het aantal katholieken met 55 duizend naar 4.212.000 en in 2010 met 46 duizend naar 4.166.000.KASKI Rapport nr.616 Kerncijfers 2010 uit de kerkelijke statistiek van het Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland, door: drs. Joris Kregting & Jolanda Massaar-Remmerswaal, oktober 2011 Het onafhankelijke SILA geeft met iets minder dan 4,07 miljoenhttp://www.sila.nl/5-Pages/01-Aantallen2011.html een lager aantal geregistreerde rooms-katholieken aan die officieel geregistreerd staan (met een zgn. SILA stip) bij de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens, als zijnde katholiek.
Alhoewel qua aantal leden de grootste kerk in Nederland, is dit niet het geval qua aantal kerkbezoekers, omdat er beduidend meer zondagse kerkbezoekers zijn in de Protestantse Kerk in Nederland. Bezochten in 2010 gemiddeld 172.700 mensen op zondag een rooms-katholieke kerk; 1,0 % van de Nederlandse bevolking is dit gedaald naar minder dan 0,5 % sinds 2020.
Rooms-katholieken in Nederlandwww.ru.nl/kaski Volgens de verschillende jaarlijkse kerncijfers van het rooms-katholieke KASKIKerncijfers katholieke kerkBevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio, CBS Statline (16 oktober 2024) jaar bevolking katholieken percentage 1970 13.135.802 5.320.000 40,5% 1980 14.227.848 5.620.000 39,5% 1990 15.027.027 5,560.000 37,0% 2000 15.987.075 5.060.413 31,6% 2010 16.655.799 4.166.000 25,0% 2015 16.900.726 3.943.000 23,3% 2020 17.407.585 3.785.000 21,7% 2021 17.475.415 3.667.000 21,0% 2022 17.811.291 3.607.000 20,3% 2023 17.942.942 3.517.000 19,6% Sinds 1970 is het katholieke bevolkingsaandeel meer dan gehalveerd. In het jaar 2023 is het aantal katholieken in Nederland met 90.000 personen gedaald ondanks de toename van katholieke immigranten uit bijvoorbeeld Polen.
Volgens het Kaski leefden er 3.517.000 katholieken in Nederland per 1 januari, het onafhankelijke SILA geeft met 3.370.253 net zoals voor eerdere jaren een beduidend lager aantal rooms-katholieken aan die officieel geregistreerd staan (met een zgn. SILA stip) bij de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens, als zijnde katholiek.
Kerncijfers per bisdom Deze kerncijfers zijn de meest recente beschikbaar (per 31 dec 2010) uit de kerkelijke statistiek. Aantal rooms-katholieken en kerkbezoek per bisdom (dec 2010) Bisdom rooms-katholieken van bevolking zondagse kerkbezoekers van bevolking (aantal) (percentage) (aantal) (percentage)Groningen-Leeuwarden± 107.0005,9%6.9000,4%Utrecht± 754.00018,8%31.7000,8%Haarlem-Amsterdam± 465.00016,1%24.3000,8%Rotterdam ± 513.00014,2%25.8000,7%Breda± 437.00039,1%12.3001,1%'s-Hertogenbosch± 1.125.00053,9%38.9001,9%Roermond± 765.00068,1%32.8002,9%Nederland totaal± 4.166.00025,0%172.7001,0%
Volgens de kerkelijke administratie was in 2010 de bevolking van twee bisdommen, 's-Hertogenbosch en Roermond, nog steeds in meerderheid rooms-katholiek. Opvallend is dat SILA in 2005 juist voor deze twee bisdommen een beduidend lager aantal katholieken publiceerde. Uitgaande van de SILA-cijfers zou de bevolking in het bisdom 's-Hertogenbosch anno 2010 niet meer in meerderheid katholiek zijn.
Kerncijfers per provincie Dit is het percentage van de bevolking dat katholiek is in de verschillende provincies.http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/20EC6E0B-B87A-4CFE-818B-579FB779009F/0/20140209b15art.pdf Deze CBS cijfers betreffen het jaar 2013. Beperkt tot de provincie Noord-Brabant heeft het CBS bepaald hoe groot het katholieke volksaandeel is in de jaren 2016-2019.Kerkelijke gezindte, Noord-Brabant, 2016-2019 Katholieken per provincie Provincie % katholieken 2013 % katholieken 2016 % katholieken 2019 Limburg 67,8% Noord-Brabant 53,8% 48,7% 41,2% Gelderland 23,4% Overijssel 22,6% Zeeland 18,4% Noord-Holland 18,1% Utrecht 17,4% Zuid-Holland 16,4% Flevoland 14,1% Drenthe 10,7% Friesland 8,0% Groningen 6,0% Totaal Nederland 26,1%
Aantal katholieken in de grote steden thumb|De Sint-Catharinakathedraal in Utrecht