Het baretembleem is een embleem dat op de baret wordt gedragen ter onderscheiding van rang, wapen of dienstvak.
Baretemblemen worden in vele landen gebruikt. In België spreekt men van een “mutskenteken”Pallemans M. & Frissaer G, 2017, Belgische mutskentekens/Insignes de beret belges, bezocht 26 okt 2020, in het Engels worden ze cap-badge of beret badge genoemd, in het Duits Barettabzeichen en in het Frans insigne de béret.
Baretemblemen kunnen gestanst worden uit bv messing, maar ook wel gegoten van materialen zoals koper of (geanodiseerd) aluminium ('stay-brite'). Ook bestaan er kunststof baretemblemen en emblemen van textiel. Emblemen bestaan uit één stuk, of is samengesteld uit verschillende delen, bv een goudkleurig en een zilverkleurig deel. Emblemen kunnen bv. gekleurd worden met verfstoffen, door emailleren of door bv. galvanisch verchromen, verkoperen, vergulden of verzilveren.
Koninklijke Landmacht Algemeen De meeste naoorlogse baretemblemen van de Koninklijke Landmacht (KL) zijn ontworpen door F.J.H.Th. (Frans) Smits (1915-2006) van het Kabinet van de Minister van Oorlog/Defensie en de toenmalige kapitein der genie H.J.J.M. LohmeijerLohmeijer werd later als generaal onder andere Inspecteur der Genie (’55-’58), lid van de toenmalige uniformcommissie KL.Bartels, J.A.C. & Kist, B. (1999), Veel Veren! Frans Smits, militair stylist, Europese Bibliotheek Zaltbommel, Als basis van het ontwerp is een gestileerde W gekozen, verwijzend naar de toenmalige koningin Wilhelmina. De zo ontstane W-vorm met horizontale spiegeling die hierdoor ontstond werd de basis voor alle Nederlandse baretemblemen. De uiteindelijke vorm gaf het visuele beeld van een gesp en daarom worden deze emblemen ook wel aangeduid als baretgesp.
De eerste emblemen werden in 1946 gemaakt van het messingIn “Veel Veren” staat … De eerste emblemen werden in 1946 gemaakt van het koper van gerecyclede Britse granaathulzen …. Daarmee wordt geelkoper, oftewel messing bedoeld. Granaathulzen werden en worden van messing gemaakt, niet van (rood)koper. van Britse granaathulzen die waren achtergebleven in Zuid-Nederland na gevechten aan het eind van de Tweede Wereldoorlog.
In Legerorder nr. 57 van 1947 werden de afmetingen van het baretembleem vastgelegd, te weten 4,8 cm x 6 cmDe Wapenemblemen van het Nederlandse leger/Netherlands army regimental badges, Cats, B.C.en Coenders, C.P., (1968), Military Collectors Services, Kedichem
In overeenstemming met vooroorlogse traditie dragen de cavalerie, militaire administratie, marechaussee en aalmoezeniers een zilverkleurig embleem, evenals tandartsen en apothekers toen die nog een eigen baretembleem droegen. De overige emblemen zijn goudkleurig.
De Nederlandse baretemblemen van KL en KM worden uit messing gestanst. Tegenwoordig worden ze voorzien van een laklaag, waardoor ze niet gepoetst hoeven te worden en blijven glanzen. Oudere emblemen hebben geen laklaag en moeten gepoetst worden. De baretemblemen van de KLu zijn van textiel. Die van de KMar zijn meerkleurig geverfd en gelakt.
Gekleurde achtergrond Het baretembleem wordt gedragen op een rechthoekige achtergrond van laken, soms fluweel (officieren). Dit achtergrondje wordt ook wel ondergrondje genoemd. De achtergrond heeft een grootte van 4,8 cm x 7 cm met de kleur van het wapen of dienstvak. Wanneer een wapen, dienstvak of korps een dubbele wapenkleur heeft dan heeft de ondergrond een bies van ±2mm aan beide zijden. Ook andere landen komen gekleurde achtergrondjes voor. In het Engels worden ze “patch” of “beret-flash’ genoemd.
Uitzonderingen Het Korps Mobiele Colonnes droeg oorspronkelijk een kleiner model embleem (embleem: 4 cm x 5 cm; achtergrondje: 4 cm x 6 cm) op een veldmuts. Het achtergrondje van het Regiment Huzaren van Boreel heeft een afwijkende vorm en formaat: het zogenaamde zwaluwstaartje of ‘ingeknipte’ ondergrondje van 4,8 cm x 9,3 cm. De gevorkte vorm is afgeleid van de gevorkte lansvaantjes die aan de lansen van lansiers zaten (het Regiment Huzaren van Boreel stamt o.a. af van enkele lansiersregimenten).Website Vereniging Regiment Huzaren van Boreel – Geschiedenis van het zwaluwstaartje, bezochtdatum 11 april 2018 Sinds 1950 dragen militairen van het Korps Rijdende Artillerie geen baret maar een kwartiermuts. Op de kwartiermuts is het artillerie embleem geborduurd. In Nieuw-Guinea droegen militairen van het 6e Bataljon Infanterie (Regiment Infanterie Oranje Gelderland) van 1960 t/m 1963 een tropenhoed. Het baretembleem met ondergrond werd op het midden van de opgeslagen linkerrand van de tropenhoed bevestigd.Het Depot Nieuw Guinea – Het 6e Bataljon Infanterie, bezochtdatum 11 april 2018 Bij schoolcompagnies van de gardebataljons droegen de militairen in opleiding een rode achtergrond en mochten ze pas na hun opleiding de wapenkleuren dragen. Personeel van de binationale staf en de legerkorpstroepen van het Eerste Duits-Nederlandse Legerkorps (1 (GE/NL) Corps) draagt een baretembleem dat afwijkt van de overige Nederlandse en Duitse baretemblemen. Het embleem wordt gedragen zonder achtergrond. Bij Luchtmobiele Brigade wordt het embleem op de rode baret zonder achtergrondje gedragen. Bij inzet in internationaal verband wordt soms een baretembleem gedragen van een intergouvernementele organisatie (bv. VN, WEU, OVSE) of internationale organisatie (bv. MFO Sinaï), meestal zonder achtergrondje
Tactische omstandigheden Wanneer de baret wordt gedragen onder ”tactische omstandigheden” (operationele inzet tijdens oefeningen of gevechtssituaties) worden het embleem en het achtergrondje niet gedragen, omdat ze door kleur en glans eventuele camouflage teniet kunnen doen.
Overzicht baretemblemen KL Vanaf 1946 zijn de onderstaande baretemblemen bij de Koninklijke Landmacht in gebruik (geweest). De jaartallen tussen haakjes geven aan wanneer de emblemen zijn gedragen: “(1946)” : ingevoerd in 1946, nog steeds gedragen “(1946-1950)” : ingevoerd in 1946, gedragen tot en met 1950.
Staf 200x200px 200x200px 200x200px Generale Staf(1946-1976) Technische Staf(1955) Intendance Staf(1946-1973)
Opleidingen 200x200px 200x200px 200x200px 200x200px Indisch Instructie Bataljon(1946-1949) Koninklijke Militaire Academie(1948) Koninklijke Militaire School(1962) Opleidingscentrum Officieren van Speciale Diensten(1976-1996) 200x200px 200x200px Opleidingscentrum Initiële Opleidingen(2002-2013)Ministerie van Defensie Eigen baretembleem voor schoolbataljons Koninklijke Landmacht (8 november 2002), bezochtdatum 11 april 2018 LO/Sportorganisatie(2004)
Infanterie 200x200px 200x200px 200x200px 200x200px Garde Grenadiers(1946) Garde Jagers(1946) Garde Fuseliers ‘Prinses Irene’(1946) Stoottroepen ‘Prins Bernhard’(1946) 200x200px 200x200px 200x200px 200x200pxVan Heutsz(1951) Prins Johan Willem Friso(1953-1992,1999-heden) Chassé(1953-1995) Oranje Gelderland(1953-1994, 2006-heden) 200x200px 200x200px 200x200px 200x200px Korps Commandotroepen(1950) Korps Nationale Reserve(1948-1982)Van 1948 tot 1982 droegen militairen van de NATRES het Infanterie-Algemeen embleemKorps Nationale Reserve(1982) Infanterie - Algemeen(1946) 200x200px200x200pxLimburgse Jagers(1951)Menno van Coehoorn(1953-1997)
Cavalerie 200x200px 250x200px 200x200px 200x200px Cavalerie - Algemeen(1966) Huzaren van Boreel(1946) Huzaren Prins Alexander(1951-2005) Huzaren van Sytzama(1952-2012) 200x200px200x200px Huzaren Prins van Oranje(1979-2012)Huzaren Prinses Catharina-Amalia(2020)
Artillerie 200x200px 200x200px 200x200px 200x200px Veldartillerie(1946) Luchtdoelartillerie(1946) Pantserafweerartillerie(1946-1950) Rijdende artillerie(1946-1950)Sinds 1950 dragen militairen van het Korps Rijdende Artillerie geen baret maar een kwartiermuts.200x200pxRijdende artillerie (geborduurd embleem kwartiermuts) (1950)
Genie 200x200px 200x200px 200px 200x200px Genie(1946) Pontonniers (1946-1963,jaren ‘90 – heden) Pioniers(1946-1963, jaren ‘90 – heden) Opzichter van fortificatiën(bij de Dienst DGW&T/DVD)(1946)
Verbindingsdienst 200x200px 200x200px Verbindingsdienst(1946-1949) Verbindingsdienst(1949)
Informatiemanoeuvre 200x200px 200x200px Korps Communicatie & Engagement 'Prinses Ariane'(2020) Korps Inlichtingen & Veiligheid 'Prinses Alexia'(2020)
Overige korpsen 200x200px 200x200px 200x200px 200x200px Verplegingstroepen(1946-1951) Regiment Uitrustingtroepen(1946-1951) Aan- en afvoer troepen(1946-2000) Intendance(1946-2000) 200x200px 200x200px 200x200px 200x200px Bevoorrading en Transport(2000) Militaire administratie(1946-2001) Militaire administratie(2001-2010) Militaire administratie(2010) 200x200px 200x200px 200x200px 200x200px Technische Dienst(1946-2001, 2010) Technische Dienst(2001-2010) Officieren van Gezondheid(1946-1951) Tandartsen en Apothekers(1946-1951) 200x200px 200x200px 200x200px 200x200px Geneeskundige Troepen(geëmailleerd) (1946-1951) Geneeskundige Dienst(1951-2001, 2010) Geneeskundige Dienst(2001-2010) Militaire Juridische Dienst(1950) 200x200px 200x200px 200x200px 200x200px Militair Psychologische en Sociologische Dienst(1973) MILVA(1948-1982) Koninklijke Marechaussee(1946-1998), in 1998 een zelfstandig krijgsmachtonderdeel geworden Bewakingskorps Koninklijke Landmacht(1952-1955) 200x200px200x200px167x171px200x200px Officieren van Speciale Diensten (1953-1963) Korps Mobiele Colonnes(1955-1993) Veldmuts embleem Korps Mobiele Colonnes(1948-1953)Embleem veldmuts, is kleiner dan een baretembleemNationaal Brandweer Documentatiecentrum Geschiedenis Korps Mobiele Colonnes, bezocht 30 maart 2018 Studentenweerbaarheid
Geestelijke verzorging 200x200px 200x200px 200x200px 200x200px Legerpredikant(1946) Aalmoezenier(1946) Rabbijn(1948) Humanistisch Raadsman(1964) 200x200px 200x200px 200x200px PanditMinisterie van Defensie; Embleem Pandit (KL)(2003) ImamMinisterie van Defensie; Embleem Imam (KL)(2009)Boeddhistische geestelijke verzorgingMinisterie van Defensie; Embleem voor boeddhistische geestelijk verzorgers(2020)
Koninklijke Marechaussee De Koninklijke Marechaussee was tot 1998 onderdeel van de Koninklijke Landmacht (KL) en droeg tussen 1946 en 1998 een donkerblauwe baret met een zilverkleurig baretembleem op blauwe ondergrond in de stijl van de KL: een gestileerde 'W' met daarop het wapen van de KMar, de springende granaat.
In 1998 werd de Koninklijke Marechaussee een zelfstandig krijgsmachtonderdeel met een nassau-blauwe baret met eigen baretembleem op een zwarte, op de baret vastgenaaide ondergrond. Door middel van de lauwerkrans rond de springende granaat wordt er onderscheid gemaakt tussen rangen en standen. Geen lauwerkrans: manschappen, halve lauwerkrans: onderofficieren, volledige lauwerkrans: officieren.Marechausseecontact; kleur marechausseebaret
Overzicht baretemblemen KMar 150px alt=KNIL Militaire Politie|150px 150px 150px 125px KMar algemeen(1946-1998) Korps Militaire Politie Nederlands-Indië (1946-1951)Het Korps Militaire Politie in Nederlands-Indië is opgericht op 14 augustus 1946 en op 25 mei 1951 opgeheven. Bronnen: https://www.defensie.nl/onderwerpen/tijdlijn-militaire-geschiedenis/1945-1949-van-nederlands-indie-naar-indonesie. Geraadpleegd op 26 december 2021; 'Tjampoer Marechéplisie' het Korps Militaire Politie/Koninklijke Marechaussee in Nederlands-Indië 1945-1951, Arie J. van Veen, De Bataafsche Leeuw, Amsterdam 1991, p.20; Militaire Politie in Nederlands-Indië 1945-1951; Arie J. van Veen, De Bataafsche Leeuw, Amsterdam 1997, p.8 KMar Officier(1998) KMar Onderofficier(1998) KMar Manschappen(1998)
Internationale samenwerking en inzet 180px 200px 200px 135px VN-vredesmacht (lichtblauwe baret) MFO Sinaï (embleemkan ook in stof)(steenrode baret) (1982) OVSE/OSCE(mosterdgele baret) 1 (GE/NL) Corps(1995) 135px 135px (WEU) (Nassaublauwe baret) (1989-2011) Eurogendfor (Europees blauwe baret)(2005)
Zie ook Baret § Nederlandse krijgsmacht Nederlandse krijgsmacht
Categorie:Nederlandse landmacht Categorie:Uniform