thumb|Het Haus Bisping. Alleen dit poortgebouw uit 1651 van de waterburcht staat nog overeind. Christoph Bernhard Freiherr von Galen (meestal Bernard van Galen) (Drensteinfurt, 12 oktober 1606 – Ahaus, 19 september 1678), sinds 1650 rooms-katholieke bisschop van Münster en in 1663 abt van de Abdij van Corvey, was een bekend krijgsheer die tweemaal de Nederlanden binnenviel: in 1665 en in het Rampjaar 1672. Zijn machtsgebied langs de grens strekte zich uit van het graafschap Zutphen tot aan de Dollard, met uitzondering van de graafschappen Lingen en Bentheim, sinds de Vrede van Westfalen in 1648 een protectoraat, dat onder de Republiek viel.
Von Galen was een absolutistisch vorst, die de macht van de gilden en van de stad Münster, dat aansluiting zocht bij de Hanzesteden beperkte. Het zou Von Galen ook lukken de Zweedse, Hessische en Hollandse bezetting het land uit te krijgen. Onder zijn bijnaam Bommen Berend is hij opgenomen in het collectieve geheugen omdat hij de steden Groenlo, Bredevoort, Coevorden en Groningen belegerde. In zijn bisdom betoonde hij zich een krachtdadig vertegenwoordiger van de contrareformatie, die zich inzette voor de armen en verbetering van het onderwijs.
Biografie Christoph Bernhard werd geboren in Haus Bisping, als oudste van vier kinderen, in een adellijke familie die door religie verdeeld was. Hij werd katholiek opgevoed door zijn oom Heinrich von Galen, nadat zijn vader Theodorich in 1607 gevangen was genomen en twaalf jaar zat opgesloten in de burcht van Bevergern (tegenwoordig gemeente Hörstel) vanwege moord.De onenigheid met zijn tegenstander was ontstaan naar aanleiding van een jachthond. In 1616 werd hij aan de zorgen van zijn oom, Heinrich von Galen, kanunnik van Münster, toevertrouwd, die hem een rooms-katholieke opvoeding bij de jezuïeten gaf in het Paulinum in Münster. Zijn moeder, Catherine van Hörde, liet zich vrijwillig opsluiten bij haar man, die in 1619 werd vrijgesproken. Bernard kreeg een opleiding in Münster bij de jezuïeten en na zijn studie filosofie in Mainz en Keulen studeerde hij rechten in Leuven en Bordeaux. In 1630 kreeg hij een aanstelling bij het bisdom Münster. Hij stelde zich als doel het protestantisme terug te dringen door een hervorming van het school- en armenwezen in zijn diocees. Hij bezocht jaarlijks zijn priesters in de grensstreek, eenvoudig gekleed en vaak anoniem. In 1648 was hij diverse malen als diplomaat betrokken bij de Vrede van Westfalen in een periode dat de stad tot neutraal gebied was verklaard en ongeveer 5.800 inwoners telde.
thumb|left|Bernhard von Mallinckrodt, 1650 In 1650 werd hij tot bisschop van Münster benoemd, als opvolger van Ferdinand van Beieren en werd in het daaropvolgende jaar gewijd. Von Galen probeerde van zijn bisdom een moderne absolutistische staat te maken in plaats van een doorgangs- of bezettingsgebied voor troepen soldaten, afkomstig uit Bremen, Osnabrück, de vorstendommen Verden, Minden, het Sticht Herford of Hessen.F. Matzner & U. Schulze (1997) Barock in Westfalen, p. 20-21. Moeilijkheden over het opbrengen van de belastingen, ontstaan als gevolg van het afkopen van de Zweedse bezetting, in het verarmde Westfalen, waar de helft van de bevolking van de bedeling leefde, leidden tot weerstand. Hij herstelde de kerkelijke tucht en bestreed het concubinaat en liet zijn tegenstander, Bernhard von Mallinckrodt die het na drie jaar nog niet met de benoeming eens was, de toegang tot het kapittel ontzeggen. De bevolking van Münster was het niet eens met die beslissing en bleef achter Mallinckrodt staan, waarbij het tot vernielingen kwam. Von Galen liet een landdag uitschrijven en Münster uitsluiten. Het is niet onbegrijpelijk dat zijn beslissingen negatieve reacties opriepen of argwanend werden gevolgd door de clerus, de magistratuur en de bevolking.
Onderwerping van Münster Omdat de bevolking van de stad Münster en de Bisschop met elkaar overhoop lagen, viel zijn oog op Coesfeld. Daar liet de prins-bisschop een zeer grote, door de architect Peter Pictorius ontworpen, residentie bouwen.Het bouwwerk werd niet voltooid en is na de dood van de vorst weer afgebroken. Von Galen beloofde Münster een universiteit als zij hem zouden erkennen, maar de verhoudingen waren danig verstoord met de toen voornamelijk lutherse bevolking. Omdat de keizer afwijzend had gereageerd op het verzoek van de naar zelfstandigheid als vrije rijksstad strevende stad, kwamen de keurvorsten van Trier en Mainz bemiddelen. Ook de Republiek der Zeven Verenigde Provincies, en de Hanzesteden Bremen, Hamburg en Lübeck werd verzocht zich uit te spreken. Lieuwe van Aitzema, die optrad als diplomaat, beschreef de gecompliceerde verwikkelingen met een middeleeuwse oorsprong. Intussen liet Von Galen de stad belegeren en bombarderen.
De Staten-Generaal van de Nederlanden werden door de stad Münster overgehaald als bemiddelaar op te treden. Johan de Witt, die vooral de belangen van Holland, dat wil zeggen de stad Amsterdam bepleitte, voelde er niet veel voor om te helpen, maar Gelderland, Groningen en vooral Friesland dachten daar anders over. De predikanten uit die gewesten hoopten op uitbreiding van de gereformeerde religieP. Corstiens, (1872) Bernard van Galen. Vorst-bisschop van Munster, p. 31. en Johan de Witt stuurde een Hollands garnizoen richting Münster. Het gevolg was dat Von Galen zijn belegering afbrak en 50.000 thaler aan de stad schonk om de schade te herstellen.
thumb|Kruisweg nabij Coesfeld In 1658 verbood de nieuwe keizer Leopold I van het Heilige Roomse Rijk de stad nog langer hulp te zoeken bij buitenlandse mogendheden. De gedeputeerden van de stad kregen opnieuw geen toegang tot de landdag omdat ze een keizerlijk garnizoen afwezen. In augustus 1660 liet Von Galen een riviertje afdammen, waardoor de molens in de stad onbruikbaar werden. 2.000 boeren groeven een nieuw kanaal zodat het overvloedige water naar de Werse kon worden afgeleid. De onderwerping van Münster werd inmiddels in half Europa gevolgd.
De Staten-Generaal verzocht de stad opnieuw, maar vruchteloos het garnizoen te accepteren. Plotseling kregen de vastgelopen onderhandelingen een andere wending. Door een dambreuk, als gevolg van een decemberstorm, kwam de stad onder water te staan. Op nieuwjaarsdag, na een belegering van minstens vijf maanden, gaf de stad te kennen te willen onderhandelen en in maart maakten de burgemeesters kenbaar niet langer hulp te zullen zoeken bij andere mogendheden. De burgemeesters werden vervangen en Von Galen erkend als prins-bisschop.Het fenomeen dat een kerkelijke bisschop ook wereldlijk vorst was, was in de middeleeuwen ontstaan. De keizers hoopten daarmee erfopvolging te voorkomen. De keizerlijke troepen trokken zich terug richting Hongarije om tegen de Turken te vechten.
thumb|Kaart van de citadel in Münster, gebouwd in opdracht van de prins-bisschop thumb|left|Het wapen van de Heerlijkheid Borculo opgenomen in het wapen van Bernhard von Galen
Om de Staten-Generaal bezig te houden liet de vorst opnieuw zijn aanspraken op Borculo gelden. Bodes reisden op en neer naar Den Haag. In Oost-Friesland speelde een opvolgingskwestie en in december 1663 veroverde hij de Dieler- of Dijlerschans, dat slechts een bezetting had van zeven man, op George Christiaan van Oost-Friesland.De Dieler schansen liggen aan de Eems, tegenover het stadje Papenburg. Papenburg was een in 1630 gestichte veenkolonie en Von Galen maakte het tot een zelfstandige heerlijkheid. Het diende een centrum van de contrareformatie te worden nabij het protestantse Oost-Friesland. Hier maakte Von Galen voor het eerst gebruik van zijn nieuwe wapen, lichte kartouwen. De plaatselijke bevolking gaf de voorkeur aan de Staten-Generaal der Nederlanden.
In 1664 reisde hij naar Regensburg voor de Rijksdag om zijn problemen met de Republiek en zijn plannen voor een oorlog te bespreken. Hij steunde de keizer in zijn strijd tegen het Ottomaanse rijk en leverde bevoorrading en troepen, die evenwel te laat aankwamen om nog slag te kunnen leveren. Vanwege de lege schatkist van de keizer was de Vrede van Vasvár in de maak. Raimondo Montecuccoli had als opperbevelhebber met een bijna "Europees" leger in de Slag bij Szentgotthárd (1664) de Turkse troepen van Köprülü Fazıl Ahmet Pascha verslagen. Holland en Engeland hadden geweigerd troepen te zenden, mogelijk vanwege de commerciële belangen in de Levant.
Al voor 1660 had Van Galen zijn zetel naar Sassenberg en Ahaus verplaatst. Coesfeld werd versterkt met een vierkante citadel of dwangburcht.Het fort, ontworpen door Hendrik Ruse, brak met een bastion door de stadsmuren. Residentie en citadel zijn nu vrijwel geheel afgebroken. Boden- und Baudenkmal "Zitadelle". Gearchiveerd op 9 juli 2021. Er werden bovendien vestingwerken aanlegd in Warendorf, Rheine, Vechta en Meppen. Hij had de rivieren de Eems en de Overijsselse Vecht laten verbreden om het achterland een betere verbinding te bezorgen met de zee. Om de katholieken net over de grens pastoraal te begeleiden, werd van Bocholt tot Gronau een keten van kapellen en kerken opgericht, de zogenaamde missiehuizen.Grenskapellen, die veel toeloop hadden, stonden onder andere in Zwillbrock, Oldenkott, Suderwick, Hemden en Barlo.
Münsterse oorlogen thumb|Kasteel Keppel (2007). Op 1 oktober 1665 nam de Münsterse bisschop het toenmalige kasteel in. Hij ontruimde het weer in het voorjaar van 1666 en liet toen de verdedigingswerken ontmantelen. thumb|Ferdinand von Fürstenberg door Hendrick Daemen (1669). Louvre De prins-bisschop voerde tweemaal oorlog tegen Nederland, de eerste keer om de van oorsprong Münsterse heerlijkheid Borculo op te eisen na de dood van de graaf van Limburg-Stirum, die Borculo beheerde. De familie maakte sinds 1570 aanspraken op het gebied, had processen gevoerd tot in Straatsburg, maar in 1652 was het aan de bisschop toegewezen door een nieuwe uitspraak. Dat mocht dan wel het belangrijkste geschil zijn, maar ook de tol die de Republiek opnieuw was gaan heffen bij de Dijlerschans ten zuiden van Weener aan de Eems, nadat deze in juni 1665 was heroverd door het Staatse leger onder leiding van Willem Frederik van Nassau-Dietz en opnieuw onder Oost-Friese jurisdictie viel, was een doorn in het oog van de bisschop. Aangezien ook Münsters vervoer naar zee bemoeilijkt werd, begon de bisschop met represailles tegen de onderdanen van Christina Charlotte van Württemberg,G.Ph. Bol (1972) Het opkomen van het onweer, p. 29. In: Friesland in het rampjaar 1672. It jier fan de miste kânsen. Onder redactie van J.J. Kalma, & K. de Vries. de weduwe van George Christiaan van Oost-Friesland.
De Groningse regent Johan Schulenborgh, die in zijn stad in grote problemen was gekomen door zijn steun aan de gilden en de Ommelanden stelde zich in dienst van de bisschop. Schulenborg hoopte zich te wreken op zijn voormalige collega's, de door onderlinge familiebanden gelieerde regenten.Geschiedenis van het Nederlandsche volk. Deel 3 P.J. Blok Een rechter uit Doorwerth vluchtte naar Münster, nadat een aanslag op Arnhem en Doesburg werd ontdekt. De bisschop vond dat katholieken het slachtoffer waren van de plakkaten. Johannes van Neercassel spoorde zijn geloofsgenoten aan tot trouw aan de Staten.
Eerste Münsterse Oorlog
In augustus 1668 ging de graaf Ernst Wilhelm van Bentheim, die een morganatisch huwelijk had gesloten met de struise Geertruy van Zelst uit Doetinchem, in het geheim over naar het katholicisme. Dat deed hij om zijn opvolging veilig te stellen van het graafschap dat een protectoraat was van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.Geschiedenis van het graafschap Bentheim, door Wessel Friedrich VischUnequal and Morganatic Marriages in German Law Von Galen bezette het gebied met inzet van zijn inmiddels goed getrainde leger en met behulp van 60 kartouwen, een soort houwitsers. Iedereen meende dat het doorgestoken kaart was en Von Galen was bijzonder trots op deze bekering.