thumb|Sophia Dorothea van Celle met haar twee kinderen George en Sophia Dorothea
Sophia Dorothea van Celle (Celle, 13? september 1666 - Ahlden, 23? november 1726) |De bronnen spreken elkaar tegen over de exacte geboorte- en sterfdata. Voor de geboortedatum worden 5, 13 en 15 september genoemd. Voor de sterfdatum 2, 13 en 23 november, ook Sophia Dorothea van Brunswijk-Lüneburg, was een Duitse adellijke vrouw uit het Huis Lüneburg. In 1682 trouwde zij met haar neef George Lodewijk van Brunswijk-Lüneburg, de latere George I van Groot-Brittannië. Haar echtgenoot beschuldigde haar in 1694 van overspel, scheidde van haar en liet haar jarenlang opsluiten in Slot Ahlden waar ze uiteindelijk stierf. Zij is de moeder van George II van Groot-Brittannië en de grootmoeder van Frederik de Grote van Pruisen.
Biografie Sophia Dorothea van Celle was de enige dochter van George Willem van Brunswijk-Lüneburg en Eleonora van Olbreuze, die afkomstig was uit een verarmde adellijke hugenotenfamilie. De benaming Van Celle verwijst naar het vorstendom Celle-Lüneburg waarover haar vader regeerde. Sophia Dorothea werd buitenechtelijk geboren. Zeer tegen de zin van zijn familie liet George Willem haar in 1674 echten en trouwde hij in 1676 met haar moeder. In 1680 werden Sophia Dorothea en haar moeder Eleonora door Ernst Augustus van Brunswijk, de broer van George Willem, erkend als leden van de Brunswijkse hertogelijke familie.
Om dynastieke redenen werd in 1682 besloten tot een huwelijk tussen Sophia Dorothea van Celle en haar neef George Lodewijk, de oudste zoon van Ernst Augustus. Zowel George Lodewijk zelf als zijn moeder Sophia van de Palts vonden dit huwelijk ver beneden hun stand en benaderden Sophia Dorothea met minachting. Na de geboorte van de kinderen George (1683) en Sophia Dorothea (1687) verergerde de situatie, mogelijk omdat Sophia Dorothea haar dynastieke plicht had gedaan en door haar man en schoonmoeder als niet meer relevant werd beschouwd.
De Zweedse graaf Philip Christoph von Königsmarck, een jeugdvriend, was verbonden aan het hertogelijk hof; hij hielp haar bij twee mislukte pogingen om uit Hannover te ontsnappen. In 1694 werd een derde plan ontdekt. Von Königsmarck werd hoogstwaarschijnlijk in het geheim geëxecuteerd (zijn lichaam is nooit gevonden), en Sophia Dorothea van Celle gevangengezet. De uitgebreide briefwisseling tussen Sophia Dorothea en Von Königsmarck is grotendeels bewaard gebleven en maakt duidelijk dat de twee jarenlang een relatie hadden.De correspondentie tussen Von Königsmarck en Sophia Dorothea werd in 1897 ontdekt in door de Britse historicus en schrijver William Henry Wilkins. Hij verwerkte ze in zijn biografie The love of an uncrowned queen (1900) (digitale versie) In het verleden is gesuggereerd dat de brieven vervalsingen waren, maar onderzoek heeft aangetoond dat ze echt zijn.
Het huwelijk tussen Sophia Dorothea van Celle en George Lodewijk werd ontbonden. Zij werd de rest van haar leven gevangengehouden in Slot Ahlden op de Lüneburger Heide. Daar stierf ze in 1726, na 32 jaar gevangenschap. Zij wordt ook wel 'prinses van Ahlden' genoemd.
Haar voormalig echtgenoot George Lodewijk werd in 1698 keurvorst van Hannover en in 1714 koning George I van Groot-Brittannië. Hun zoon volgde hem op als George II. Dochter Sophia Dorothea trouwde in 1706 met de kroonprins van Pruisen, de latere koning Frederik Willem I, en werd de moeder van Frederik de Grote.
Literatuur en film De zogenaamde 'Königsmarck-affaire' is verwerkt in romans en films
Romans Catharina van Rees. Een koningin zonder kroon. 1873 (Digitale versie) Pierre Benoit - Kœnigsmarck. 1918 A.E.W. Mason - Koenigsmark. 1938. Gilles Lapougen - Les folies Koenigsmark. 1989 Dörte von Westernhagen - Und also lieb ich mein Verderben. 1997 Sargon Youkhana - Die Affäre Königsmarck, 2009 Donna Leon: The jewels of paradise. 2012. (Nederlandse vertaling: Hemelse juwelen)
Film Kœnigsmark. Regie: Léonce Perret (Frankrijk 1923) Koenigsmark. Regie Maurice Tourneur (Frankrijk, 1935) Saraband for Dead Lovers. Regie: Basil Dearden (Verenigd Koninkrijk 1948) Kœnigsmark. Regie: Solange Térac (Frankrijk 1953) Kœnigsmark. Regie: Jean Kerchbron (Televisiefilm, Frankrijk 1968)
Voorouders Sophia Dorothea van CelleOvergrootoudersWillem V van Brunswijk-Lüneburg (1535-1592) ∞ 1561Dorothea van Oldenburg (1546-1617) Lodewijk V van Hessen-Darmstadt (1577-1626)∞ 1598Magdalena van Brandenburg(1582-1616)? (–)∞ ? (–)? (–)∞ ? (–)GrootoudersGeorge van Brunswijk-Calenberg(1582–1641)∞ 1617 Anna Eleonora van Hessen-Darmstadt(1601–1659)Alexandre d'Esmier d'Olbreuse (–)∞ Jacquette Poussard du Bas-Vandré et de Saint-Marc (–)OudersGeorge Willem van Brunswijk-Lüneburg (1624-1705)xEleonora van Olbreuze (1639-1722)Sophia Dorothea van Celle (1666–1727)
Categorie:Nieuwere Huis Lüneburg Categorie:Partner van de koning van Groot-Brittannië Celle, S Celle, S