Het oorspronkelijke cyrillische alfabet werd in de 10e eeuw ontwikkeld in het Eerste Bulgaarse Rijk voor het schrijven van religieuze teksten in het Kerkslavisch.

Het alfabet volgt de fonologische basis van het door Cyrillus en Methodius ontwikkelde glagolitische schrift, waarmee bijna een een-op-een-relatie bestaat. De lettertekens zijn afkomstig uit het Griekse alfabet; voor klanken die in het Grieks niet voorkomen werden aangepaste vormen van glagolitische en Hebreeuwse letters ingevoerd.

In de loop der eeuwen werd het cyrillische alfabet aangepast aan de veranderingen die de Slavische talen ondergingen. De vorm van de letters werd gemoderniseerd en voor diverse talen werden op de eigen situatie toegesneden varianten ontwikkeld.

Alfabet Afbeelding Unicode Naam(cyrillisch) Naam(transliteratie) Transliteratie IPA Getalswaarde Glagolitisch Bestand:Early Cyrillic letter Azu.png А а АЗЪ azъ a 1 12px Bestand:Early Cyrillic letter Buky.png Б б БѸКЫ buky b   13px Bestand:Early Cyrillic letter Viedi.png В в ВѢДѢ vědě v 2 15px Bestand:Early Cyrillic letter Glagoli.png Г г ГЛАГОЛЬ glagolь g 3 12px Bestand:Early Cyrillic letter Dobro.png Д д ДОБРО dobro d 4 15px|Dobro Bestand:Early Cyrillic letter Yesti.png Є є ѤСТЪ jestъ e 5 11px Bestand:Early Cyrillic letter Zhiviete.png Ж ж ЖИВѢТЄ živěte ž   17px Bestand:Early Cyrillic letter Dzelo.png Ѕ ѕ ЅѢЛО dzělo dz , 6 13px Bestand:Early Cyrillic letter Zemlia.pngDe eerste vorm ontwikkelde zich tot de tweede. З з ЗЄМЛІА zemlja z 7 13px Bestand:Early Cyrillic letter Izhe.png И и ИЖЄ, ИКЪ iže, ikъ i 8 15px   11px Bestand:Early Cyrillic letter I.png І і ИЖЄ, ИКЪ iže, ikъ i 10 12px Bestand:Early Cyrillic letter Djerv.pngDe klank die deze letter vertegenwoordigt kwam enkel voor in leenwoorden. In het cyrillische alfabet wordt de ǵerv, in tegenstelling tot het glagolitisch, niet gebruikt; de functie van de letter is beperkt tot cyrillische transcripties van glagolitische teksten. De spellingshervorming van Vuk Karadžić herintroduceerde de ћ in het Servische alfabet. Ћ ћ ЋЄРВЬ ģervь ģ   14px Bestand:Early Cyrillic letter Kako.png К к КАКО kako k 20 17px Bestand:Early Cyrillic letter Liudiye.png Л л ЛЮДЬѤ ljudьje l 30 17px Bestand:Early Cyrillic letter Myslite.png М м МЫСЛѢТЄ myslěte m 40 18px Bestand:Early Cyrillic letter Nashi.png Н н НАШЬ našь n 50 17px Bestand:Early Cyrillic letter Onu.png О о ОНЪ onъ o 70 18px Bestand:Early Cyrillic letter Pokoi.png П п ПОКОИ pokoi p 80 17px Bestand:Early Cyrillic letter Ritsi.png Р р РЬЦИ rьci r 100 17px Bestand:Early Cyrillic letter Slovo.png С с СЛОВО slovo s 200 17px Bestand:Early Cyrillic letter Tvrido.png Т т ТВРЪДО tvrъdo t 300 20px Bestand:Early Cyrillic letter Uku.pngDe oorspronkelijk naar Grieks voorbeeld uit twee elementen bestaande letter ontwikkelde zich tot de tweede vorm, een verticale ligatuur. Ѹ ѹ ѸКЪ ukъ u 400 17px Bestand:Early Cyrillic letter Fritu.png Ф ф ФРЪТЪ frъtъ f 500 12px Bestand:Early Cyrillic letter Khieru.png Х х ХѢРЪ xěrъ x, ch 600 17px Bestand:Early Cyrillic letter Otu.pngNaast de twee getoonde vormen bestond er ook een versierde vorm (25px) en een ligatuur met de т (25px); de laatste werd gebruikt om het voorzetsel en prefix отъ te schrijven. Ѡ ѡ ѠТЪ otъ o, ω 800 18px Bestand:Early Cyrillic letter Tsi.png Ц ц ЦИ ci c 900 17px Bestand:Early Cyrillic letter Chrivi.png Ч ч ЧРЬВЬ črьvь č 90 15px Bestand:Early Cyrillic letter Sha.png Ш ш ША ša š   17px 35px Щ щ ШТА šta št   17px Bestand:Early Cyrillic letter Yeru.png Ъ ъ ѤРЪ jerъ ъ, ǔ   17px Bestand:Early Cyrillic letter Yery.png Ы ы ѤРЫ jery y   24px Bestand:Early Cyrillic letter Yeri.png Ь ь ѤРЬ jerь ь, ǐ   17px Bestand:Early Cyrillic letter Yati.png Ѣ ѣ ѢТЬ, ІАТЬ jětь, jatь ě , ,   17px Bestand:Early Cyrillic letter Yu.png Ю ю Ю ju ju   14px Bestand:Early Cyrillic letter Ya.png ІА ɪɑ ІА ja ja     Bestand:Early Cyrillic letter Ye.png Ѥ ѥ Ѥ je je     Bestand:Early Cyrillic letter Yusu Maliy.pngIn het Russisch wordt deze letter малый юс (malyj joes, "kleine joes") genoemd. Ѧ ѧ ѦСЪ ęsъę 900 13px Bestand:Early Cyrillic letter Yusu Bolshiy.pngIn het Russisch wordt deze letter большой юс (bolsjoj joes, "grote joes") genoemd. Ѫ ѫ ѪСЪ ǫsъ ǫ   19px Bestand:Early Cyrillic letter Yusu Maliy Yotirovaniy.png In het Russisch wordt deze letter йотированный малый юс (jotirovannyj malyj joes "gejoteerde kleine joes") genoemd. Ѩ ѩ ѨСЪ jęsъ ję   20px Bestand:Early Cyrillic letter Yusu Bolshiy Yotirovaniy.pngIn het Russisch wordt deze letter йотированный большой юс (jotirovannyj bolsjoj joes, "gejoteerde grote joes") genoemd. Ѭ ѭ ѬСЪ jǫsъ jǫ   24px Bestand:Early Cyrillic letter Ksi.png Ѯ ѯ КСИ ksi ks 60   Bestand:Early Cyrillic letter Psi.png Ѱ ѱ ПСИ psi ps 700   Bestand:Early Cyrillic letter Fita.png Ѳ ѳ ФИТА fita θ, th, f 9 13px Bestand:Early Cyrillic letter Izhitsa.png Ѵ ѵ ИЖИЦА ižica υ, i , 400 11px

Niet in de tabel opgenomen is de letter Qoppa (25px), die geen eigen klankwaarde had en werd gebruikt om het getal 90 weer te geven. Deze functie werd echter al snel overgenomen door de qua vorm gelijkende Ч.

Noten

Getalswaarde

De uit het Grieks overgenomen letters werden ook gebruikt als cijfers, oplopend volgens de volgorde van het Griekse alfabet. Niet in het Grieks voorkomende of niet op het Grieks gebaseerde letters hadden geen getalswaarde. Boven een letter of een serie letters werd een titlo geplaatst om aan te geven dat het om een getal ging.

Zie ook Cyrillisch alfabet Glagolitisch alfabet

Literatuur Ivan G. Iliev. Short History of the Cyrillic Alphabet. Plovdiv. 2012/Иван Г. Илиев. Кратка история на кирилската азбука. Пловдив. 2012. Short History of the Cyrillic Alphabet A. Leskien, "Handbuch der altbulgarischen Sprache", 10e druk, Carl Winter, Heidelberg, 1990 (). Alexander M. Schenker, "The Dawn of Slavic: An Introduction to Slavic Philology", Yale University Press, New Haven, 1995 ().

Categorie:Cyrillisch alfabet