Bad Zwischenahn is een gemeente in de Duitse deelstaat Nedersaksen. De gemeente is gelegen in het zuidoosten van de Landkreis Ammerland, ten westen van de stad Oldenburg. Bad Zwischenahn telde op de peildatum van de meest recente statistiek inwoners.
De gemeente bestaat uit 19 buurtschappen. In het noordoosten grenst de gemeente aan Wiefelstede, in het zuiden aan Edewecht, in het noordwesten aan Westerstede en in het zuidoosten aan Oldenburg.
Geografie Bad Zwischenahn ligt aan het toeristisch belangrijke Zwischenahner Meer in een gebied met veel geestgronden en veengebieden. Vanwege de mogelijkheid, als geneeskrachtig beschouwde modderbaden te nemen, kon de plaats tot een staatlich anerkanntes Moorheilbad uitgroeien.
Verkeer Wegverkeer De Autobahn A28 Oldenburg-Leer loopt door het noorden van de gemeente Bad Zwischenahn. Deze Autobahn heeft drie afritten binnen de gemeente, van noordwest naar zuidoost: nr. 7, van waaraf men na 7 km het Ortsteil Dreibergen aan de noordoever van het meer bereikt. Vanuit het noorden van Nederland is dit, via Leer, de kortste weg. nr. 8 naar het meer, van waaraf men, rijdend langs de oostoever ervan, na 5 km het Ortsteil Kayhausen bereikt; om in Bad Zwischenahn zelf te komen, moet men in Kayhausen rechts afslaan. nr. 9 Neuenkruge, 6½ km ten oosten van Kayhausen.
Openbaar vervoer thumb|left|NordWestBahn RS30 Aan de spoorlijn Oldenburg - Leer ligt Station Bad Zwischenahn, waar dagelijks ook enkele intercity-treinen stoppen. Het is eindpunt van lijn RS3 van de Regio-S-Bahn Bremen/Niedersachsen. Het voormalige spoorlijntje naar Edewecht is in 1992 opgebroken en heeft plaats gemaakt voor een fietspad.
De streekbus van Westerstede naar Oldenburg v.v. rijdt door Bad Zwischenahn. Ook de lokale buurtbussen van zuiderbuur Edewecht doen Bad Zwischenahn aan.
Luchtvaart Rostrup, gemeente Bad Zwischenahn, beschikt over een klein vliegveld met één graspiste, bedoeld voor de zweefvliegsport. Het is jaarlijks van april t/m oktober geopend.
Bestuurlijke indeling thumb|Boerderij in Aschhausen De gemeente Bad Zwischenahn is opgebouwd uit 19 buurtschappen: Bad Zwischenahn I Ost Bad Zwischenahn I West Bad Zwischenahn II Specken, Z (ten zuiden van Bad Zwischenahn) Ekern (met Burgfelde en Aschwege) ( ZW) Dänikhorst (ZW) Ohrwege (met Ohrwegerfeld, Altenkamp en Querenstede) ( ZW ) Rostrup I (met Gut Eyhausen en Hösjekamp) (direct WNW) Rostrup II (met Deepenfurth) Elmendorf (met Langebrügge en Wilbroksmoor) ( 5½ km N) Helle (met Dreibergen, Meyerhausen, Kreyenkamp, Hellermoor en het voormalige 'Altenkirchen') (N) Aschhausen (NO) Kayhausen (direct O) Kayhauserfeld (O) Petersfehn I (met Bloh Süd) (10 km ZO, en dicht bij Eversten, stadsdeel van Oldenburg) Petersfehn II Wehnen (met Bloh Nord) (8 km O) Ofen aan de Z-kant tegen Wehnen aan liggend Westerholtsfelde ( 6½ km O, bij afrit 9 van de A28)
Aantal inwoners per buurtschap volgens de gemeentelijke bevolkingsadministratie Aschhausen 1.726 Bad Zwischenahn I 3.051 Bad Zwischenahn II-Ost 2.619 Bad Zwischenahn II-West 2.084 Totaal Bad Zwischenahn 7.754 Bloh 553 Dänikhorst 519 Ekern 1.271 Elmendorf 807 Helle 606 Kayhausen 1.498 Kayhauserfeld 795 Ofen 2.806 Ohrwege 2.392 Petersfehn I 3.393 Petersfehn II 670 Totaal Petersfehn 4.063 Rostrup I 3.013 Rostrup II 394 Totaal Rostrup 3.407 Specken 996 Wehnen 1.144 Westerholtsfelde 192
Totaal per 31 december 2025: 30.528 Statistischer Jahresbericht der Gemeinde Bad Zwischenhahn, gemeentewebsite, blz. 11
Cijfers exclusief tweede-woningbezitters. Het totaal wijkt af van dat volgens de statistiek van de deelstaat (29.613 personen). Dat komt door verschillende telmethodes.
Economie In de omgeving van Bad Zwischenahn zijn, vanwege de in de 20e eeuw onder het veen vandaan gekomen, daarvoor zeer geschikte grond, enkele boomkwekerijen, waaronder één zeer grote, te vinden. Twee relatief belangrijke fabrieken in de gemeente produceren worst, waaronder theeworst, respectievelijk douchewanden en aanverwante artikelen. Genoemde drie bedrijven hebben alle tussen de 200 en 500 medewerkers, en exporteren hun producten naar diverse EU-landen.
Bad Zwischenahn is een kuuroord aan het toeristisch belangrijke Zwischenahner Meer, zodat het kuurbedrijf en het toerisme belangrijke bedrijfstakken in de gemeente zijn. In het dorp Ekern staan twee middelgrote fabrieken van bouw- en infrastructuurmaterialen (beide meer dan 100 werknemers) van boven-regionaal belang. De hierna beschreven grote psychiatrische kliniek draagt ook in belangrijke mate bij aan de werkgelegenheid. Ten slotte wonen er in de gemeente een niet gering aantal mensen, die dagelijks voor werk of studie naar de stad Oldenburg pendelen (woonforensen).
Geschiedenis Prehistorie thumb|Veenlijk jongen van Kayhausen De oudste sporen van menselijke activiteit in het gebied worden van rond 10.000 à 12.000 jaar geleden gedateerd. Het was vermoedelijk nimmer permanent bewoond. In 1922 ontdekte een turfsteker in het veen bij Kayhausen een veenlijk. Wetenschappelijk onderzoek wees uit, dat het ging om het stoffelijk overschot van een jongetje van niet ouder dan 7 jaar. Het kind droeg een cape van kalfsvel, en was opzettelijk om het leven gebracht. Het kind is tussen de 4e en de 1e eeuw voor de jaartelling overleden. De stoffelijke resten zijn opgenomen in de collectie van het Landesmuseum für Natur und Mensch te Oldenburg.
Archeologisch onderzoek heeft uitgewezen, dat de locatie van Bad Zwischenahn vanaf circa 500 tot circa 800 geheel onbewoond moet zijn geweest.
Van de middeleeuwen tot 1933 Bad Zwischenahn wordt geacht in 1124 te zijn gesticht. Graaf Egilmar II van Oldenburg (1108–1142) zou toen de nog bestaande Johannes-de-Doperkerk hebben laten bouwen. De gemeente deelde daarna de historische lotgevallen van het Graafschap Oldenburg en later het Hertogdom Oldenburg, en na de Napoleontische tijd die van het Groothertogdom Oldenburg en het Duitse Keizerrijk.
In 1837 werd een straatweg van Westerstede via Zwischenahn naar Oldenburg aangelegd, en in 1867 de spoorlijn Leer-Oldenburg. In deze tijd ontstonden de moderne opvattingen over het kuurbedrijf en het toerisme. Mede hierdoor kwam de ontwikkeling van Bad Zwischenahn tot kuuroord op gang. Rond 1850 liet groothertog Peter II van Oldenburg de veenkolonie Petersfehn stichten. Deze ligt halverwege Bad Zwischenahn en de stad Oldenburg.
In de vroege 20e eeuw begonnen in Bad Zwischenahn dezelfde economische ontwikkelingen als in het naburige Edewecht: de ontwikkeling van turfwinning, de bouw van nieuwe dorpen (veenkolonies), en het ontstaan van moderne landbouwbedrijven.
1933-1945 In 1939 werd bij Rostrup door de Luftwaffe een Fliegerhorst aangelegd, vooral voor militaire vliegtuigen, die boven de Noordzee weerkundige waarnemingen moesten verrichten. Vanaf het najaar van 1944 stegen van hier ook bommenwerpers op, die aangepaste V1's aan boord hadden en deze van boven zee op Engeland afvuurden.
In de nacht van 19 op 20 november 1944 kwam een trein met Nederlandse, veelal Rotterdamse dwangarbeiders op het station van Bad Zwischenahn in botsing met een daar stilstaande trein. Sijes, B.A. (1951) De razzia van Rotterdam : 10-11 november 1944. Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, Monografieën Nr. 4, p. 198. 's-Gravenhage : Martinus Nijhoff. Geraadpleegd op 11 augustus 2020. Gearchiveerd op 4 januari 2021.
Bij dit ongeluk kwamen 36 mensen om het leven, van wie 32 Nederlanders. Dertig mensen raakten zwaar en 37 mensen licht gewond. Op 20 november 2024 is een plaquette onthuld op het station van Bad Zwischenahn ter herdenking aan de slachtoffers van dit ongeluk. Gedenkplaat Bad Zwischenahn (D), website Razziamonument Rotterdam
Heil- und Pflegeanstalt Wehnen thumb|Euthanasie-gedenkplaats In 1858 werd in stadsdeel Wehnen een Irrenheilanstalt (krankzinnigengesticht) met 80 bedden opgericht en geopend. In 1903 werd het de „Heil- und Pflegeanstalt Wehnen"; het aantal bedden steeg tot boven de 300, zodat er paviljoens (met 3-4 etages) bij gebouwd werden.
In Adolf Hitlers Derde Rijk gold de opvatting, dat verstandelijk gehandicapten lebensunwertes Leben waren, en dat zij het beste d.m.v. euthanasie gedood konden worden (zie: Aktion T4). Van 1939, één jaar voor de start van het officiële T4-programma, tot 1945 werden ook in de inrichting van Wehnen (die in 1939 een capaciteit van 400 bedden had, maar ineens 1200 zieken moest herbergen) patiënten om deze reden naar zogenaamde Tötungsanstalten gebracht of in de inrichting zelf gedood, in veel gevallen door hun opzettelijk voedsel te onthouden, of eten te geven, dat een voedingswaarde nihil had. Eén onderzoeker schat het totaal aantal slachtoffers hiervan gedurende de nazitijd op 1.500.Zie Duitstalige publicatie: Ingo Harms: „Wat mööt wi hier smachten …“ - Hungertod und „Euthanasie“ in der Heil- und Pflegeanstalt Wehnen im „Dritten Reich“. Druck- und Verlagscooperative, 1997, Buitenlandse patiënten, en patiënten uit andere inrichtingen in de regio, werden soms naar Wehnen gebracht, om hen hier te doden. Gegevens over deze misdaden tegen de menselijkheid werden lange tijd verzwegen. Enige voor de moorden verantwoordelijke artsen bleven na de Tweede Wereldoorlog gewoon hun beroep uitoefenen. Pas rond het jaar 2000, toen onderzoekers zich in dit zeer pijnlijke dossier gingen verdiepen, kwam de ware omvang van de gebeurtenissen in de kliniek aan het licht. In 2005 werd een wetenschappelijk onderzoek hiernaar uitgevoerd door de universiteit van Oldenburg. In 2002 werd een bijgebouw van de kliniek, het voormalig sectielokaal Alte Pathologie, als gedenkplaats en museum ingericht. Regelmatig worden hier films vertoond over dit onderwerp. In 2017 is over de gebeurtenissen in Wehnen een op een ware geschiedenis gebaseerde speelfilm gemaakt, getiteld Ich werde nicht schweigen, met de bekende actrice Nadja Uhl in de hoofdrol van een ten onrechte schizofreen verklaarde vrouw.
In maart 1945 bombardeerden geallieerde vliegtuigen het vliegveld kapot. Op 30 april 1945 naderden Canadese troepen het dorp. Een geestelijke uit het naburige Edewecht wist door bemiddeling te bewerkstelligen, dat de te Bad Zwischenahn gelegerde Duitse militairen, onder wie goed getrainde parachutisten, zich de volgende dag overgaven, waarna het vliegveld door Canadese troepen werd ingenomen. De plaats bleef zodoende, anders dan eerder Friesoythe en Edewecht, voor verwoesting aan het einde van de Tweede Wereldoorlog gespaard. Het zuidelijker, in de richting van Edewecht liggende dorp Ekern was een dag eerder dan Bad Zwischenahn zelf al door de Canadezen veroverd; daarbij was wel sprake van zware strijd met tientallen dodelijke slachtoffers en van een vrijwel algehele verwoesting van dit dorp.
Vanaf 1945 De restanten van de voormalige Fliegerhorst Rostrup werden tot militair hospitaal verbouwd. Dit ziekenhuis werd in 2008 gesloten. In 2002 vond de Landesgartenschau Niedersachsen plaats; op een deel van het terrein van de voormalige vliegbasis staat nu het complex Park der Gärten met daarnaast het golfterrein van Bad Zwischenahn. Na de oorlog ontwikkelde Bad Zwischenahn zich tot het huidige welvarende kuur- en toeristenoord.
De Karl-Jasperskliniek thumb|Karl-Jaspers-Klinik thumb|Kurt-Schneider-Haus Na de Tweede Wereldoorlog werd de kliniek Heil- und Pflegeanstalt Wehnen een overheidsinstelling, die in 2007 naar de beroemde psychiater en filosoof Karl Jaspers genoemd werd. De instelling, die werkt volgens moderne, algemeen aanvaarde humanitaire en medische normen, heeft in 2019 bijna duizend personeelsleden, 591 bedden en 84 dagbestedingsplaatsen voor alle takken van geestelijke gezondheidszorg, en is de belangrijkste in haar soort in de verre omtrek. De Karl-Jasperskliniek heeft in haar vakgebied de status van academisch ziekenhuis van de universiteit van Oldenburg. De instelling beschikt over kleine filialen (psychiatrische poliklinieken) te Oldenburg-stad, Vechta en Brake.