thumb|Topografische gemeentekaart van Oss, per september 2022 Oss is een gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. De grootste kern van de gemeente is de stad Oss.

In 1994 zijn de gemeenten Berghem en Megen, Haren en Macharen bij Oss gevoegd. In 2003 werd de gemeente Ravenstein vrijwillig bij Oss gevoegd. In 2011 is de gemeente Lith vrijwillig samengevoegd.PDF In 2015 is de gemeente verder uitgebreid met de kern Geffen, door de opheffing van de gemeente Maasdonk. De overige twee kernen van die gemeente, Vinkel en Nuland, zijn naar de gemeente 's-Hertogenbosch gegaan.

Geografie De gemeente ligt tussen de gemeenten 's-Hertogenbosch en Wijchen. De gemeentegrenzen volgen aan de noordkant de meanders van de rivier de Maas. Met de oeverwallen die zich naar het noorden uitstrekken tussen de bochten van de Maas is de gemeente Oss een van de meest noordelijk gelegen gemeentes van Noord-Brabant.

Aan de overkant van de rivier ligt het Land van Maas en Waal met de aangrenzende Gelderse gemeentes (van west naar oost) Maasdriel, West Maas en Waal, Druten en Wijchen. Verder grenst de gemeente Oss aan (met de klok mee) de gemeentes Land van Cuijk, Maashorst, Bernheze en 's-Hertogenbosch.

Belangrijke verkeersroutes die door de gemeente lopen zijn de A59 (Serooskerke bij Zierikzee – Knooppunt Paalgraven bij Oss) en de A50 die vanuit Emmeloord via Apeldoorn en Arnhem naar Oss loopt, en vanaf Knooppunt Paalgraven verder is doorgetrokken naar Eindhoven. De N329, ook 'Weg van de Toekomst' genoemd, verbindt het knooppunt Paalgraven (A50/A59) met de Dorpenweg (eerder N626) van Lith naar Ravenstein en de veerpont bij Megen.

Verder is er de spoorlijn Tilburg - Nijmegen, met drie stations (Oss West, Oss en Ravenstein), waarvan station Oss een intercitystation is. De intercity's rijden tussen Zwolle en Roosendaal, de sprinters rijden tussen Arnhem Centraal en Dordrecht. Verder rijden er nog streekbussen: de lijnen Eindhoven-Oss, Oss-Uden-Veghel, Oss-Heesch-'s-Hertogenbosch en Grave-Schaijk-Oss.

Opvallende waterwegen zijn de Maas in het noorden, en de Hertogswetering van Grave naar Gewande die de stad Oss pal aan de noordzijde passeert. Ook is er een zijarm van de Maas gegraven, waarvandaan sinds de jaren 60 van de twintigste eeuw het Burgemeester Delenkanaal naar de haven in Oss loopt.

Verkeer Autoverkeer Oss ligt redelijk centraal voor andere steden, in noordoostelijke richting zijn Arnhem, Nijmegen, Apeldoorn en Zwolle te bereiken via de A50. In zuidoostelijke richting zijn Veghel en Eindhoven via dezelfde rijksweg te bereiken. In zuidwestelijke richting zijn 's-Hertogenbosch en Waalwijk (maar ook Zierikzee) bereikbaar via de A59. In noordelijke richting (N329) zijn Oss-Centrum, Oss- Industrie, Haven Oss, Megen en Druten snel te bereiken. Via de voormalige N603 in zuidelijke richting zijn Heesch, Nistelrode, Vorstenbosch en Veghel te bereiken. Op de N625 in noordwestelijke richting zijn Lithoijen, Lith, Maren-Kessel, 't Wild, Empel toegankelijk. In zuidelijke richting vanaf de N625 is het Frans Heesenstadion toegankelijk. Op de N324 zijn vanaf knooppunt Paalgraven Schaijk en Grave beschikbaar. Vanaf Ravenstein in oostelijke richting via de N277 is Zeeland en Uden toegankelijk.

Busverkeer Oss heeft bij station Oss een busstation. Alle bussen die station Oss aandoen stoppen hier. De streek-, buurt- en schoollijnen worden gereden door Arriva. De streeklijnen zijn: Eindhoven - Veghel - Uden - Oss, Grave - Schaijk - Oss en 's-Hertogenbosch - Nuland - Geffen - Oss. De buurtbuslijnen zijn: Oss - Maren-Kessel, Oss - Ravenstein en Oss - Megen. Het stadsvervoer werd tot 10 december 2006 uitgevoerd door Area. Daarvoor reed MTI de stadsdienst. De streekdiensten naar Oss werden tot 10 december 2006 uitgevoerd door BBA. In het verleden reden ook Hermes en haar voorganger Zuidooster (de oprichter van de stadsdienst) streeklijnen naar Oss. Er rijdt sinds 2014 geen stadsvervoer meer in Oss.Oss verliest ook laatste twee stadsbussen, BD.nl, 17 december 2013. Een stichting rijdt rond met een paar wijkbusjes. Passagiers kunnen in de bus een kaartje kopen.

Treinverkeer Oss heeft drie stations: station Oss, station Oss West en station Ravenstein. In 1881 kwam het station Oss gereed, en daarmee de spoorlijn van 's-Hertogenbosch naar Nijmegen, aangelegd door de Nederlandsche Zuid-Ooster Spoorweg-Maatschappij. Na jarenlang buiten bedrijf te zijn geweest rijden er sinds 2009 weer goederentreinen over het enkelsporige traject naar het bedrijventerrein. Veevoederfabrikant Cehave wordt daar bediend. Er is sprake om de spoorlijn door te trekken om een verderop gelegen containerbedrijf ook een spooraansluiting te gaan geven. Als reden dat Cehave nieuw leven laat blazen in haar spooraansluiting zijn de ervaringen in het nabijgelegen Veghel. Al deze stations zijn gelegen aan de Brabantse Lijn (Tilburg - Nijmegen). In beide richtingen stopt tweemaal per uur een sprinter op station Oss en station Oss West en twee intercity's op station Oss. De intercity's rijden tussen Zwolle en Roosendaal, de sprinters rijden tussen Arnhem Centraal en Dordrecht. Tevens rijden er in de ochtendspits twee extra sprinters tussen Oss, 's-Hertogenbosch, Eindhoven Centraal en Deurne.

Verkeer op het water Oss is sinds 1994 een van de weinige plaatsen in Zuid-Nederland met een haven voor schepen tot 2000 ton. De Maashaven van Oss is toegankelijk voor de grootste binnenvaartschepen, tweebaksduwvaart en kruiplijncoasters. De Containerterminal Oss voert frequente diensten uit op Rotterdam en Antwerpen. Oss ligt op ruim 100 kilometer van Rijnmond, Scheldemond, IJmond en Ruhrgebied. Ook heeft de gemeente Oss een sluis in Lithoijen.

Inwoners De gemeente Oss telde op inwoners op een oppervlak van 170,6 km² (bron: CBS).

Kernen Steden en dorpen

* Voor de kleinere kernen van de voormalige gemeente Ravenstein (zie onder) heeft het inwoneraantal betrekking op het gehele kerngebied en niet alleen op de woonkern (bebouwde kom) zelf.

Overige officiële kern: 't Wild

Buurtschappen Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen: Achterste Heide, Duurendseind, Gement, Boveneind, Benedeneind, Kleine Koolwijk en Voorste Heide

Oorspronkelijke indeling De huidige gemeente Oss is tot stand gekomen na vier opeenvolgende herindelingen, in 1994, 2003, 2011 en 2015. Hieronder volgt een overzicht van de voormalige gemeenten en de officiële kernen ervan:

Voormalige gemeenteDatum opheffingOfficiële kernen binnen deze gemeenteBerghem1 januari 1994BerghemMegen, Haren en Macharen1 januari 1994Haren, Macharen, MegenOss1 januari 1994OssRavenstein1 januari 2003Demen, Dennenburg, Deursen, Dieden, Herpen, Huisseling, Keent, Koolwijk, Neerlangel, Neerloon, Overlangel, RavensteinLith1 januari 2011Lith, Lithoijen, Oijen, Maren, Kessel, Maren-Kessel, 't Wild, TeeffelenMaasdonk1 januari 2015Geffen

Politiek Gemeenteraad

De gemeenteraad van Oss bestaat uit 37 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1994:

GemeenteraadszetelsPartij199419982002200620112014201820222026 Voor De Gemeenschap 5 3 5 6 8 11 10 11 9 CDA 11 8 8 7 6 7 4 4 5 SP 9 13 15 11 9 9 11 8 4 Dynamisch Democratisch Oss - - - - - - - 1 4 D66 2 1 - - 2 2 2 3 4 VVD 3 5 4 4 6 3 4 3 3 PRO (2026: GroenLinks-PvdA) - - - - - - - - 3(a) Sociaal Sterk Oss - - - - - - - - 2 FVD - - - - - - - 1 2 PVV - - - - - - - - 1 GroenLinks - - 1 1 1 1 2 3 -(a) Beter Oss - - - - - 2 3 2 - PvdA 3 3 2 5 4 2 1 1 -(a) TON - - - - 1 - - - - Duurzaam Nederland - - - 1 - - - - -Totaal333335353737373737Opkomst57,81%42,93%40,94%51,33%47,48%49,49% (a): In 2026 hadden GroenLinks en PvdA een gezamenlijke lijst. Eerder deden de partijen los mee aan de verkiezingen.

College van B en W College van burgemeester en wethouders:Benoeming burgemeester Oss, Rijksoverheid, 9 mei 2025. op 16 mei 2025.

Burgemeester: Mw. mr. F.T. (Froukje) de Jonge (CDA) Openbare orde en veiligheid Organisatie Regionale samenwerking en internationalisering Public Affairs Communicatie Kinderburgemeester en Jeugdcollege Weerbaarheid Brandweer

Wethouders: Dhr. C.P.W. (Kees) van Geffen (VDG), 1e locoburgemeester Werk- en inkomensondersteuning Armoedebeleid en schuldhulpverlening Arbeidsmarktbeleid Onderwijs Sport en gezondheid Energietransitie Plan zwembad Aandachtsbestuurder voor wijk- en dorpsraden van Geffen en Schadewijk Dhr. S.M.J. (Sidney) van den Bergh (CDA), 2e locoburgemeester Stadsontwikkeling/gebiedsontwikkelingen Woonbeleid en volkshuisvesting Ruimtelijke ordening en Omgevingswet Mobiliteit, Spooragenda en infrastructuur Landbouw, voedselproductie en Osse Polders Erfgoed Huisvesting arbeidsmigranten Programma Schadewijk Aandachtsbestuurder voor wijk- en dorpsraden van Ravenstein en Ruwaard Dhr. B. (Bekir) Atman (D66), 3e locoburgemeester Inwoners- en overheidsparticipatie en lokale democratie Inclusie en gelijke kansen Jeugd- en jongerenbeleid Verenigingen en subsidies Cultuur Klimaatbestendige leefomgeving Afval- en grondstoffenbeleid Openbare ruimte Stadscentrum Plan Lievekamp Aandachtsbestuurder voor wijk- en dorpsraden van Megen, Haren, Macharen, Lith en Oss Zuid Mw. H. (Hilde) de Wit (VVD), 4e locoburgemeester Zorg, Wmo en welzijn Jeugdhulp en -zorg Vrijetijdseconomie Evenementen Integratie en asielbeleid Programma Schadewijk Aandachtsbestuurder voor wijk- en dorpsraden van Herpen en Oss Noord-West Dhr. N. (Nick) Pruimboom (VDG), 5e locoburgemeester Financiën en belastingen Economie, bedrijventerreinen en de haven Grondbedrijf Maatschappelijk vastgoed en wijk- en dorpshuizen Plan Lievekamp Plan zwembad Data, digitalisering en dienstverlening Aandachtsbestuurder voor wijk- en dorpsraden van Berghem, Oss Centrum, Krinkelhoek en Mettegeupel

Erfgoed

Monumenten In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie: Lijst van rijksmonumenten in Oss (plaats) Lijst van rijksmonumenten in Oss (gemeente) Lijst van gemeentelijke monumenten in Oss (plaats) Lijst van gemeentelijke monumenten in Oss (gemeente) Lijst van oorlogsmonumenten in Oss Lijst van Stolpersteine in Oss

In Oss zijn er in totaal voor 263 (Joodse) personen Stolpersteine of struikelstenen aangebracht, in het kader van het project van Gunter Demnig dat de slachtoffers van het nationaalsocialisme zichtbaar maakt in de straat.

Kunst Lijst van beelden in Oss

Aangrenzende gemeenten

Stedenband Oss heeft sinds 2012 een stedenband met: Taizhou (China)

Bronnen & noten