De vulkanische-explosiviteitsindex (Engels: Volcanic Explosivity Index), afgekort VEI, is een maat voor de grootte van vulkanische uitbarstingen, die in 1982 door Chris Newhall van de United States Geological Survey en Steve Self van de universiteit van Hawaï in Manoa is opgezet. USGS Volcanic Explosivity Index (VEI), geraadpleegd op 2 mei 2018
Indeling De VEI bestaat uit acht klassen, gebaseerd op het volume van het uitgeworpen tefra en de hoogte van de eruptiekolom.
Vaak worden aan de verschillende klassen namen als "Plinisch", "Hawaïaans", "Stromboliaans" of "Vulcanisch" gegeven. Dit is niet altijd terecht, want zulke namen worden meestal gebruikt om andere kenmerken van een uitbarsting dan het tefravolume mee aan te duiden, zoals de mate van explosiviteit.
VEI Beschrijving Hoogteeruptiekolom Volume uitgeworpen tefra Classificatie Frequentie Voorbeeld 0 Niet explosief < 100 m < 10.000 m³ Hawaïaans Constant Kīlauea 1 Zacht 100 - 1000 m 10.000 - 1.000.000 m³ Hawaïaans/ Stromboliaans Dagelijks Stromboli 2 Explosief 1 - 5 km 1.000.000 - 10.000.000 m³ Stromboliaans / Vulcanisch 2 weken Galeras (in 1992) 3 Ernstig 3 - 15 km 10.000.000 - 100.000.000 m³ Vulkanisch 3 maanden Nevado del Ruiz (in 1985) 4 Gewelddadig 10 - 25 km 100.000.000 m³ - 1 km³ Vulkanisch / Plinisch 18 maanden Galunggung (in 1982) 5 Vernietigend 20 - 35 km 1 - 10 km³ Plinisch 12 jaar Vesuvius (in 79) 6 Kolossaal > 30 km 10 - 100 km³ Plinisch / Ultra-Plinisch 50-100 jaar Krakatau (in 1883) 7 Super-kolossaal > 40 km 100 - 1000 km³ Ultra-Plinisch 500-1000 jaar Tambora (in 1815) 8 Mega-kolossaal > 50 km > 1000 km³ Ultra-Plinisch > 50000 jaar Yellowstonecaldera (640.000 jaar geleden)
De VEI-index is een logaritmische schaal: een uitbarsting die één eenheid op de index hoger scoort dan een andere, vormt in praktijk een 10 keer zo zware uitbarsting.
Om te voorkomen dat vulkanen die zonder veel geweld enorme hoeveelheden basalt laten uitvloeien ook hoog op de VEI-schaal zouden scoren, wordt alleen de hoeveelheid (explosief) uitgeworpen tefra geteld.
Vulkanen met een uitstoot van meer dan 1000 km³ worden sinds 2000 ook wel supervulkanen genoemd.
Lijst met voorbeelden VEINaamJaar0 Mauna Loa 2022 Piton de la Fournaise 20041 Kīlauea 1983 - heden Nyiragongo 20022 Mount Hood 1865-1866 Kīlauea 1924 Tristan da Cunha 1961 White Island 2001 Mount Usu 2000-20013 Vesuvius 1913-1944 Surtsey 1963-1967 Eldfell 1973 Nevado del Ruiz 1985 Etna 2002-20034 Mont Pelée 1902 Paricutín 1943-1952 Hekla 1947 Galunggung 1982 Eyjafjallajökull 2010 (2x)5 Vesuvius 79 Mount Agung 1963 Mount Saint Helens 1980 El Chichón 1982 Puyehue-Cordon Caulle 20116 Laacher See 12.900 jaar geleden Ilopango 450 ± 30 jaar Kuwae 1452 of 1453 Huaynaputina 1600 Laki 1783 Krakatau 1883 Novarupta (Katmai) 1912 Pinatubo 19917 Long Valley Caldera 760.000 jaar geleden Campi Flegrei 39.000 jaar geleden Aira-caldera +-22.000 jaar geleden Paoezjetka 6440 v.Chr. ± 25 jaar Crater Lake 4900 v.Chr. ± 50 jaar Kikai 4350 v.Chr. Santorini (Thira) 1640 v.Chr. Taupo 181 Tambora 18158 La Garita Caldera 27 miljoen jaar geleden Yellowstone 2,2 miljoen jaar geleden 640.000 jaar geleden Toba 73.000 jaar geleden Taupo (Oruanui) 26.500 jaar geleden
Categorie:Vulkanologie Categorie:Schaal (meten)