thumb|Een Eurotram thumb|Een tram op lijn B De Metro do Porto is sinds 2002 een semimetronet, gereden met lagevloertrams, in de Portugese stad Porto. Anders dan de officiële naam doet vermoeden is het geen volwaardige metro. Er zijn wel metro-achtige kenmerken, zoals ondergrondse trajecten en langere trajecten waarbij de tram niet in aanraking komt met overig verkeer.
Aanleiding Door het toenemend aantal auto's begon in de laatste decennia van de twintigste eeuw het verkeer – en daarmee ook het openbaar vervoer grotendeels bestaand uit bussen – in het centrale deel van Porto steeds meer vast te lopen. De weinige restanten van het eens grote maar inmiddels zwaar verouderde tram netwerk boden ook geen soelaas.
De spoorlijnen welke de verbinding onderhielden vanaf het station Trindade nabij de binnenstad met plaatsen ten noorden van de stad moesten nodig gemoderniseerd worden. Deze hadden meterspoor en de dienst werd uitgevoerd met dieseltreinstellen waarvan de meeste waren gebouwd in de zeventiger jaren van de twintigste eeuw.
In 1998 werd besloten om een sneltram systeem te bouwen waarin de routes van deze smalspoorlijnen grotendeels zouden worden opgenomen. In de nauwe straten in de binnenstad was geen plaats voor vrije banen, zodat hier de lijnen ondergronds moesten worden gebouwd.
Geschiedenis Het eerste deel van lijn A is officieel geopend in het bijzijn van minister-president José Manuel Barroso. Vlak voor de start van het EK Voetbal in 2004 werd lijn A verlengd van Trindade naar Estádio do Dragão, het voetbalstadion van FC Porto. Op 14 april 2005 werd lijn B in gebruik genomen en op 30 juli 2005 volgde de ingebruikname van lijn C. Op 17 september 2005 werd de geheel nieuwe lijn D geopend. In 2006 werden de lijnen B, C en D verlengd en werd lijn E in gebruik genomen. Hiermee was Fase 1 van de aanleg van het netwerk afgerond, met dien verstande dat het traject ISMAI - Trofa nog ontbrak. In 2008 werd het eerste onderdeel van Fase 2 geopend met een nieuwe verlenging van lijn D. In 2011 werd lijn F geopend en lijn D andermaal verlengd.
Voor het oversteken van de rivier is het bovendek van de uit de 19e eeuw stammende Ponte Luís I gebruikt. Voorafgaand is deze brug grondig gerenoveerd en is het bovendek verbreed. Voordat deze werkzaamheden konden beginnen is een nieuwe brug, de Ponte Infante Dom Henrique, gebouwd als vervanging voor het verkeer over het bovendek van de Ponte Luís I. De bouw en exploitatie waren gegund aan Normetro, een speciaal hiervoor opgericht consortium van Soares da Costa, Somague Engenharia, Impregilo, Bombardier Transportation, Balfour Beatty Rail, Transdev en Semaly.Bron website https://web.archive.org/web/20151117025158/http://www.adrianopimentaarquitetos.com/120649/1286693/projects/metro-do-porto-portugal bezocht 13 november 2015 Na het grotendeels realiseren van de eerste fase van de bouw van het netwerk begon men met de ontwikkeling van fase 2. De economische crisis en de penibele financiële situatie van de Portugese staat heeft echter dit proces tot staan gebracht.
Fase 1 7 december 2002 opening lijn A van Trindade naar Senhor de Matosinhos. Lengte 11,8 km met 18 stations/haltes: Trindade - Lapa - Carolina Michaelis - Casa da Música - Francos - Ramalde - Viso - Séte Bicas - Senhora da Hora - Vasco da Gama - Estádio do Mar - Pedro Hispano - Parque Real - Câmara Matosinhos - Matosinhos Sul - Brito Capelo - Mercado de Matosinhos - Senhor de Matosinhos. 6 juni 2004 verlenging lijn A van Trindade naar Estádio do Dragão. Lengte 3,8 km met 5 nieuwe stations: Estádio do Dragão - Campanhã - Heroísmo - Campo 24 Agosto - Bolhão - Trindade. 12 maart 2005 opening lijn B van Estádio do Dragão naar Pedras Rubras. Tussen Estádio do Dragão en Senhora da Hora wordt hetzelfde traject gevolgd als lijn A. Lengte nieuw geopend traject 6,7 km met 5 nieuwe haltes: Senhora da Hora - Fonte do Cuco - Custóias - Esposade - Crestins - Pedras Rubras. 30 juli 2005 opening lijn C van Estádio do Dragão naar Forúm Maia. Tussen Estádio do Dragão en Senhora da Hora wordt hetzelfde traject gevolgd als de lijn A en tot Fonte do Cuco ook als lijn B. Lengte nieuw geopend traject 6,0 km met 6 nieuwe haltes: Fonte do Cuco - Cândido dos Reis - Pias - Araújo - Custió - Parque Maia - Forúm Maia. 17 september 2005 opening lijn D van Poló Universitário naar Câmera de Gaia. Lengte 5,7 km met 11 nieuwe stations/haltes: Poló Universitário - Salgueiros - Combatentes - Marquês - Faria Guimarâes - Trindade - Aliados - São Bento - Jardim do Morro - General Torres - Câmara de Gaia. 10 december 2005 verlenging lijn D van Câmera de Gaia naar João de Deus. Lengte 0,4 km met 1 nieuwe halte: Câmera de Gaia - João de Deus. 18 maart 2006 verlenging lijn B van Pedras Rubras naar Póvoa de Varzim. Lengte 17,2 km met 15 nieuwe haltes/stations: Pedras Rubras - Lidador - Vilar do Pinheiro - Modivas Sul - Modivas Centro - Mindelo - Espaço Natureza - Varziela - Árvore - Azurara - Santa Clara - Vila do Conde - Alto de Pega - Portas Fronhas - São Brás - Póvoa de Varzim. 31 maart 2006 verlenging lijn C van Forúm Maia naar ISMAI. Lengte 4,5 km met 4 nieuwe haltes: Forúm da Maia - Zona Industrial - Mandim - Castêlo da Maia - ISMAI. 31 maart 2006 verlenging lijn D van Poló Universitário naar Hôspital de Soão João. Lengte 1,2 km met 2 nieuwe haltes: Hospital de São João - IPO - Poló Universitário. 27 mei 2006 opening lijn E van Estádio do Dragão naar Aeroporto. Tussen Estádio do Dragão en Verdes wordt hetzelfde traject gevolgd als de lijn B. Lengte van het nieuwe traject 1,5 km met 3 nieuwe haltes: Verdes - Botica - Aeroporto. De halte Verdes ligt op lijn B tussen Crestins en Pedras Rubras en komt op deze datum ook in dienst voor lijn B. De in Fase 1 ook geplande verlenging van lijn C van ISMAI naar Trofa werd niet gerealiseerd.
Fase 2 28 mei 2008 verlenging lijn D van João de Deus naar Dom João II. Lengte 0,6 km met 1 nieuwe halte: João de Deus - Dom João II. Voorafgaand aan de opening van lijn F werd lijn C op 6 september 2010 ingekort van Estádio do Dragão tot Campanhã. De capaciteit van het station Estádio do Dragão om trams te laten keren zonder de doorgaande trams van lijn F te hinderen was hiervoor de reden. Alleen bij wedstrijden van FC Porto rijdt lijn C wel door naar Estádio do Dragão. 2 januari 2011 opening van lijn F van Fânzeres naar Senhora da Hora. Tussen Estádio do Dragão en Senhora da Hora wordt hetzelfde traject gevolgd als de lijnen A, B en E en tussen Campanhã en Senhora da Hora ook als lijn C. Lengte van het nieuwe traject 7,0 km met 10 nieuwe haltes: Fânzeres - Venda Nova - Carreira - Baquim - Campainha - Rio Tinto - Levada - Nau Vitória - Nasoni - Contumil - Estádio do Dragão. 15 oktober 2011 verlenging lijn D van Dom João II naar Santo Ovídio. Lengte 0,5 km met 1 nieuw station: Dom João II - Santo Ovídio. De aanleg heeft tot dusver 2,4 miljard euro gekost. Een deel daarvan is betaald door de Europese Unie.
Heden Het net is 67 km lang en heeft sinds de opening van het station VC Fashion Outlet - Modivas in juli 2017 82 stations en haltes. De spoorwijdte is 1435 mm. Het net is volledig geëlektrificeerd met een bovenleiding van 750 V=. Het netwerk bedient zeven gemeentes. Behalve Porto (alle lijnen) zijn dat Matosinhos (alle lijnen behalve D), Maia (B, C en E), Vila Nova de Gaia (D), Gondomar (F), Vila do Conde (B) en Póvoa de Varzim (B). 800px|center|Netwerk Metro van Porto De remise en werkplaats bevinden zich in Guifões. De aftakking ernaartoe is tussen de haltes Custóias en Esposade op het traject van de lijnen B en E. Nabij het station Trindade is er een ondergrondse verbindingsboog aangelegd, zodat de trams van lijn D via het traject van de andere lijnen naar de remise kunnen gaan en andersom. Een deel van de trams van de lijnen A en E rijdt na Estádio do Dragão door als lijn F naar Fânzeres. Andersom rijden de meeste trams van lijn F door als lijn A naar Senhor de Matosinhos of lijn E naar Aeroporto (luchthaven). Zowel de dynamische reisinformatie op de perrons als op en in de trams geeft de eindbestemming van de betreffende rit aan. Na 21 u rijden de trams van lijn A slechts tussen Trindade en Senhor de Matosinhos. Lijn B is de opvolger van de smalspoorlijn naar Póvoa de Varzim. Voor lijn C is gebruikgemaakt van het eerste deel van de smalspoorlijn naar Trofa en Guimarães. In het centrum van Maia volgt de lijn echter een andere route en het deel tussen ISMAI en Trofa ontbreekt vooralsnog. Het deel tussen Trofa en Guimarães is omgebouwd tot breedspoorlijn en geëlektrificeerd met 25 kV 50 Hz wisselspanning. Dit traject maakt geen deel uit van de Metro do Porto maar van de nationale spoorwegen CP (Comboios de Portugal).
Toekomst Er zijn een aantal uitbreidingen van het net ontworpen. De realisatie daarvan is echter niet op korte termijn te verwachten. Onderstaand overzicht zijn de plannen van 1 oktober 2008."Desenvolvimento do sistema de metro ligeiro do Porto" Publicatie van de Metro do Porto op 1 oktober 2008 met de voorstellen tot verdere ontwikkeling van het net
Fase 2 Voor lijn D staat een verlenging gepland aan de zuidelijke kant van Santo Ovidio naar Laborim met een lengte van 1,32 km en 1 nieuw station: Laborim. Verlenging van lijn C van ISMAI naar Trofa. Lengte 10,67 km met 8 nieuwe stations: Ribela - Muro - Serra - Bogado - Pateiras - Senhora das Dores - Trofa - Paradela. Deze lijn was oorspronkelijk gepland in Fase 1 maar de aanleg is destijds opgeschort. Inmiddels is er een alternatief planBericht in de krant "Jornal de Notícias" van 6 oktober 2015 om de lijn slechts over een lengte van 3,25 km te verlengen tot Muro. Nieuwe lijn vanaf station Matosinhos Sul aan lijn A tot aan station Sao Bento aan lijn D. Lengte 9,43 km met 12 stations: Matosinhos Sul - Cidade de São Salvador - Castelo do Queijo - Nuno Álvares - Império - Paulo da Gama - Condominhas - Campo Alegre - Faculdade de Letras - Palácio de Cristal - Carmo - São Bento. Nieuwe lijn vanaf Vasco da Gama aan lijn A naar het station Polo Universitario aan lijn D. Lengte 7,94 km met 9 nieuwe stations: Fonte do Cuco (kruising met de lijnen B, C en E) - Bruxelas - Sta.Apolónia - Xanana Gusmão - F.Moura - São Mamede de Infesta - ISCAP - L.Leixões - FEUP - Pólo Universitário. Nieuwe lijn vanaf Campanhã (lijnen A, B, C, E en F) naar Gondomar. Lengte 5,67 km met 6 stations: Campanhã - Freixo - Dr.A. Matos - S.Pinheiro - Tribunal - Gondomar.
Fase 3 Verlenging van de lijn Campanhã - Gondomar vanaf Campanhã naar Faculdade das Letras. Lengte 5,44 km met 5 nieuwe stations: Campanhã - Fernando Magelhães - Marques (kruising met lijn D) - Constituição - Casa da Música (kruising met de lijnen A, B, C, E en F) - Bom Sucesso - Faculdade das Letras (aansluiting op de lijn Matosinhos Sul - São Bento) Verlenging van de lijn Gondomar - Campanhã - Faculdade das Letras naar Vila d'Este. Lengte 6,75 km met 8 nieuwe stations: Faculdade das Letras - nieuwe brug over de Douro - Arrábida Shopping - Candal - São João - Devesas - Mariani - Gaia Shopping - Descobrimentos - Laborim (aansluiting lijn D) - Vila d'Este.
Onder de naam Metro do Porto 3.0 is eind 2023 een plan voorgesteld voor een uitbreiding van in totaal 37 km met 38 stations.Porto: Articulated hydrogen buses for the metroBus and further light rail extensions, geraadpleegd op 2024-03-22. Gearchiveerd op 22 maart 2024.
Exploitatie en beheer