Lutjelollum (Fries: ) is een buurtschap in de gemeente Waadhoeke, in de Nederlandse provincie Friesland. De plaats ligt tussen Franeker en Tzum aan de weg Lutje Lollum, de parallelweg van de N384 binnen het stadsgebied van Franeker.'Nieuwe encyclopedie van Fryslân' 2016, Tresoar (kopje Franeker — Frjentsjer) Geraadpleegd op 9 december 2024.
De buurtschap kreeg enige bekendheid door het televisieprogramma Man bijt hond, dat in 2005-2006 van Lutjelollum naar Limmel trok "om te kijken wat mensen aan het doen zijn". plaatsengids.nl pagina Lutjelollum (archiefversie 8 juli 2022) Geraadpleegd op 9 december 2024.
In 2013 telde de buurtschap zo'n 30 inwonersBestemmingsplan Buitengebied 2013, Gemeente Franekeradeel, hoofdstuk 2.5 Kleine dorpen en buurtschappen (PDF) Geraadpleegd op 9 december 2024.. In 2024 waren dit 35, verdeeld over twaalf adressenallecijfers.nl, pagina Buurt Buitengebied Franeker, gebieden Geraadpleegd op 9 december 2024..
Geschiedenis De buurtschap is ontstaan op twee terpen uit de late ijzertijd, opgeworpen heuvels op een kwelderwal. De terpen werden later voor een groot gedeelte afgegraven en geëgaliseerd waarbij werd veel materiaal uit verschillende periodes gevonden, zoals botmateriaal, aardewerk en metaal. De grote, hoofdterp is waarschijnlijk sinds de opwerping continu bewoond geweest, terwijl de kleine (huis)terp waarschijnlijk na de 14e eeuw niet meer bewoond is geweest.AMK-terrein 7662 en 14.770 - Monumentnrs 7662 en 14.770 - Terpnummers 5G-119 (hoofdterp) en 5G-W (huisterp) - 'Nieuwe encyclopedie van Fryslân' 2016, Tresoar (kopje Opgraving Lutjelollum) Geraadpleegd op 9 december 2024.
De plaats werd onder andere vermeld als Lollegum in 1411 vermeld, als Lollinghum in 1417, als Lollum in 1511, als Lutke Lollum in 1664 en als Lutjelollum in 1899. De naam verwijst naar de woonplaats (heem/um) van de persoon Lolle. Ter onderscheiding van het iets zuidelijker gelegen Lollum werd de duiding Lutke/Lutje (klein) toegevoegd aan de naam ter onderscheiding van het grotere Lollum.'Nederlandse plaatsnamen verklaard' (2018), G. van Berkel en Kees Samplonius en 'Friese Plaatsnamen: Alle steden, dorpen en gehuchten' (2007), Karel F. Gildemacher via etymologiebank.nl, pagina Lutjelollum Geraadpleegd op 9 december 2024.
Roordaburg Ten noorden van Lutjelollum, aan de zuidkant van de Franekervaart heeft Roordaburg gestaan. Deze stins op grondgebied van Franeker werd voor het eerste genoemd in de 16e eeuw en was na de reformatie tevens in gebruik als schuilkerk voor de rooms-katholieken uit de streek. In 1765 werd het huis gesloopt.stinseninfriesland.nl pagina Roordaburg te Franeker Geraadpleegd op 9 december 2024.
Neerstorten van straaljager Lutjelollum kwam 21 november 1960 in het nieuws vanwege het neerstorten van een F-84F-straaljager op een boerderij in de buurtschap. Hierbij kwamen zowel de piloot als het boerengezin van zes personen om het leven.'Straaljager veroorzaakt ramp bij Franeker VLIEGTUIG OP BOERDERIJ Heel gezin (6 personen) gedood Ook piloot omgekomen', De Volkskrant, 22 november 1960 via delpher.nl. Geraadpleegd op 11 november 2023.
Rijksmonumenten De buurtschap telt een tweetal rijksmonumenten. Het gaat om een tweetal kop-hals-rompboerderijen. Beide boerderijen, aan de Lutje Lollum 1 en 2 werden in 1967 aangewezen als een rijksmonument.Rijksmonumentenregister, pagina Lutje Lollum 1, 8801 PW te Franeker Geraadpleegd op 9 december 2024.Rijksmonumentenregister, pagina Lutje Lollum 2, 8801 PW te Franeker Geraadpleegd op 9 december 2024.
Categorie:Geografie van Waadhoeke Categorie:Buurtschap in Friesland