thumb|200px|Amadeu Vives i Roig Amadeu Vives i Roig (Collbató, Catalonië, 18 november 1871 – Madrid, 1 december 1932) was een Spaans componist, muziekpedagoog en dirigent.
Levensloop Al vroeg werd zijn muzikaal talent ontdekt als hij gedurende 4 jaren op het internaat Sant Joan de Déus, in Barcelona was en hij bijzonder muzikaal en religieus gevormd werd. In 1887 werd hij koorleider in de parochiekerk Jesús de Gracia in Barcelona en was leraar in verschillende kloosters. Ook was hij dirigent van het koor en orkest van het prestigieuze klooster Nuestra Señora de Loreto. Hij dirigeerde een banda in Málaga.
Hij was een vroege leerling van Felipe Pedrell, studeerde verder piano, harmonie, compositie, contrapunt, en orkestdirectie onder andere bij de componist José Rivera y Miró in Barcelona en was samen met Luis Millet betrokken bij de oprichting van het invloedrijke Orféo Catalá in 1891, dat een sleutelrol vervulde in de muzikale opleving van Catalonië. Uiteindelijk vestigde hij zich definitief in Madrid.
Aan het Real Conservatorio Superior de Música de Madrid was hij afdelingshoofd voor compositie en professor voor harmonie.
Werken Hij begon zijn muzikale loopbaan met het componeren van orkestwerken en koorliederen, maar zijn muzikale voorkeur ging al snel uit naar het componeren van zarzuela's. Zijn eerste zarzuela was La primera del barrio, een eenakter, (Teatro de la Zarzuela in Madrid, 1898), zijn eerste succes behaalde hij met Bohemios, 1 akte, in 1904, gebaseerd op dezelfde literaire bron als Puccini's meesterwerk La Boheme. Zijn bekendste werk is de zarzuela Doña Francisquita, 3 aktes (1923). Zijn totale oeuvre van theaterwerken ligt ruim boven de honderd en bestaat uit zowel ambitieuze opera's met 4 akten, als zarzuela's met een of meer akten. Zijn tijdgenoot Isaac Albéniz zei eens over hem: "Jammer dat hij de ambitie niet heeft, met zijn gave voor muziek zou hij de wereld kunnen veroveren."
Composities (selectie) Muziektheater Opera's Voltooid in titel aktes première libretto 1897 Artús 4 aktes 19 mei 1897, Barcelona, Teatro Novedades Sebastià Trullol i Plana, gebaseerd op een verhaal van Sir Walter Scott 1914 Maruxa (omgewerkt in een opera 1915) 2 aktes 28 mei 1914, Madrid, Teatro de la Zarzuela Luis Pascual Frutos 1919 Balada de Carnaval 1 akte 1919, Madrid Luis Fernández Ardavín en Joaquín Montero 1932 Talismán 2 december 1932, Madrid
Zarzuela's Voltooid intitelaktespremièrelibretto 1898 La primera del barrio 1 akte 10 juni 1898, Madrid, Teatro de la Zarzuela Salvador María Granés, Antonio García Rufino 1899 Don Lucas del Cigarral 3 aktes 18 februari 1899, Madrid, Circo Parish Tomás Luceño en Carlos Fernández Shaw 1899 Entre bobos anda el juego Carlos Fernández Shaw en Tomás Luceño 1900 La Balada de la Luz 12 juni 1900, Madrid, Teatro de la Zarzuela Eugenio Sellés 1900 El escalo 1 akte 1900, Madrid, Teatro Eslava Carlos Arniches en Celso Lucio 1901 Doloretes; (samen met: Manuel Quislant) 1 akte 28 juni 1901, Madrid, Teatro Apolo Carlos Arniches 1902 La caprichosa 1 akte 1902, Madrid, Teatro de la Zarzuela Luis Pascual Frutos en Antonio López Monís 1904 Bohemios 1 akte 24 maart 1904, Madrid, Teatro de la Zarzuela Guillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1904 El húsar de la guardia; (samen met: Jerónimo Giménez y Bellido) 1 akte 1 oktober 1904, Madrid, Teatro de la Zarzuela Guillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1905 La gatita blanca; (samen met: Jerónimo Giménez y Bellido) 1 akte 23 december 1905, Madrid, Teatro Cómico José Jackson Veyán en Jacinto Capella 1905 El arte de ser bonita; (samen met: Jesús Guridi Bidaola) 1 akte 1905, Madrid, Teatro Cómico Anonio Paso en Diego Jiménez-Prieto 1905 Las granadinas; (samen met: Jerónimo Giménez y Bellido) 1 akte 29 september 1905, Madrid, Teatro Cómico Guillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1905 ¡Libertad!, (samen met: Jerónimo Giménez y Bellido) 1 akte Guillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1905 La libertad; (samen met: Jerónimo Giménez y Bellido) 3 aktes 25 mei 1905, Barcelona, Teatro Tívoli Guillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1906 El guante amarillo; (samen met: Jesús Guridi Bidaola) 1 akte 8 oktober 1906, Madrid, Teatro Cómico José Jackson Veyán en Jacinto Capella 1906 La Machaquito; (samen met: Jerónimo Giménez y Bellido) 1 akte 1906, Madrid, Teatro Eslava Luis de Larra en Jacinto Capella 1906 Sangre torera 1 akte 1906, Madrid, Teatro Eslava Luis Pascual Frutos en Antonio López Monis 1909 La muela del rey Farfán 1 akte 28 december 1909, Madrid, Teatro Apolo Serafín Álvarez Quintero en Joaquín Álvarez Quintero 1911 Los viajes de Gulliver 21 februari 1911, Madrid, Teatro Cómico naar Jonathan Swift 1911 Agua de noria Miguel Echegaray 1919 Balada de Carnaval 1 akte 5 juli 1919, Madrid, Gran Teatro Luis Fernández Ardavín en Joaquín Montero 1923 Doña Francisquita 3 aktes en 4 scènes 17 oktober 1923, Madrid, Teatro Apolo de Madrid Federico Romero en Guillermo Fernández Shaw naar Lope de Vega's blijspel La discreta enamorada 1927 La villana 3 aktes en 6 scènes 1 oktober 1927, Madrid, Teatro de la Zarzuela Federico Romero en Guillermo Fernández Shaw naar Lope de Vega's Peribáñez y el Comendador de Ocaña 1927 Anita la risueña 2 aktes 23 december 1911, Madrid, Teatro Apolo Serafín Álvarez Quintero en Joaquín Álvarez Quintero 1928 Los Flamencos; (samen met: Vicente Lleó Balbastre) 2 aktes 15 november 1928, Madrid, Teatro Apolo Federico Romero en Guillermo Fernández Shaw 1929 Noche de verbena 21 december 1929, Madrid, Teatro Eslava Luis de Vargas 1929 El rosario 3 aktes Carlos de Batlle en Luis Linares Becerra 1929 Las Verónicas 3 aktes 1929, Madrid, Teatro Reina Victoria Pedro Muñoz Seca en Pedro Pérez Fernández
Operettes Voltooid in titel aktes première libretto 1905 La favorita del Rey 1 akte Guillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1905 El principe ruso 4 scènes Luciano Boada en Manuel de Castro y Tiedra, Baron de Sttoff 1906 El golpe de estado; (samen met: Jesús Guridi Bidaola) 1 akte Atanasio Melantuche en Santiago Oria 1906 El diablo verde; (samen met: Jerónimo Giménez y Bellido) 1 akte Guillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1910 La reina Mimi 3 aktesGuillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1912 La Generala; (samen met: Vicente Lleó) 2 aktes 14 juni 1912, Madrid, Gran Teatro de Madrid Guillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1913 La veda del amor; (samen met: Vicente Lleó Balbastre) 1 akte Guillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1914 Miss Australia 1 akte Guillermo Perrín en Miguel de Palacios Brugada 1917 Argumento y cantables de El Tesoro 3 aktes Manuel Fernández Lapuente
Werken voor banda (harmonieorkest) 1914 Maruxa Preludio 1923 Preludio de "Doña Francisquita" 1923 Fandango de "Doña Francisquita" Selección uit "Bohemios"
Vocale muziek 1915-1916 Canciones epigramáticas, voor sopraan en piano El retrato de Isabela El amor y los ojos La presumida, voor sopraan en piano O Salutaris, voor sopraan, gemengd koor en orgel Pues estáis ante el trono del Señor, voor drie stemmen en orgel
Koorliederen 1892 Santus, voor koor en orkest 1892 La complanta d'en Guillem, voor koor en orkest 1893 Cançó de les palles, voor koor 1894 L'emigrant 1926 La Balanguera, voor koor 1926 Tres idil·lis, voor koor 1928 Follies i Paisatges, suite voor koor Doloretes El parador de las golondrinas El tirador de palomas La buenaventura La vendimia Lola Montes Polvorilla Su alteza imperial Viaje de Instrucción
Publicaties Amadeo Vives: L'entusiasme es la sal de l'anima: conferencia llegida a la ciutat de Mataró el día 13 de novembre de 1926 en el local de la Societat Artística Literària. Barcelona. Llibreria Verdaguer, 1927. 78 p.
Bibliografie
Francisco Alia Miranda: Indice de Autores e Intepretes, in: La música en la radio: radio Ciudad Real EAJ 65 y sus discos de pizarra, Cuenca: Ediciones de la Universidad de Castilla-La Mancha, 2000, 378 p., Arístides Incháustegui, Blanca Delgado Malagón: Indice Onomastico, in: Vida musical en Santo Domingo (1940-1965), Banco de Reservas, Publicación Especial, Editora Corripio, C. por A. Santo Domingo, D. N., 1998. 529 p., Joan Vallès Altés: Aproximació a la figura d'Amadeu Vives. Barcelona. Abadia de Montserrat, 1998. 113 p. Luis Iglesias de Souza: Compositores, in: El Teatro Lírico Español: Tomo I-Catálogo: A-E, 1991. 994 p./ Tomo II-Catálogo F-O / Tomo III-Catálogo O-Z / Tomo IV-Libretistas y compositores 1996. 742 p.; Coruna: Editorial Deportación Provincial, 1991-1996, Ramon Barce: Actualidad y futuro de la zarzuela. Actas de las Jornadas celebradas en Madrid del 7 al 9 de noviembre de 1991, Madrid: Editorial Alpuesto, 1994, 350 p. Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, Tomas Marco, Cola Franzen: Spanish music in the twentieth century, Cambridge, Mass: Harvard University Press, 1993, 261 p. Jacqueline Cockburn, Richard L. Stokes, Graham Johnson: The Spanish song companion, London: Victor Gollancz, 1992 Montserrat Albet: Mil anys de musica catalana, Barcelona: Plaza & Janes Editores, S.A., 1991, 166 p. Volker Klotz: Besondere Eigenschaften der Gattung. Komponisten und Werke, in: Operette: Porträt und Handbuch einer unerhörten Kunst, München: Piper, 2004, 869 p., Sol Burguete: Amadeo Vives, 2. ed., Madrid: Espasa-Calpe 1985. 141 S. Sol Burguete: Amadeo Vives. Madrid, Espasa-Calpe. 1978. 141 p. Juan Pinero Garcia: Músicos españoles de todos los tiempos: Diccionario biográfico, Madrid: Editiorial Tres, 1984, 465 p. Richard Traubner: Operetta: a theatrical history, London: Victor Gollancz Ltd., 1984 Roger Alier, Xosé Aviñoa: El libro de la zarzuela, Madrid: Ediciones Daimon, 1982, Franz Stieger: Opernlexikon - Teil II: Komponisten. 1, Band A-F, Tutzing: Hans Schneider, 1975-1983, 371 p., Franz Stieger: Opernlexikon - Teil II: Komponisten. 2, Band G-M, Tutzing: Hans Schneider, 1975-1983, 373-772 p., Miguel Saperas: Cinc compositors catalans, Barcelona: Porter, Josep, 1975 Gösta Morin, Carl-Allan Moberg, Einar Sundström: Sohlmans musiklexikon - 2. rev. och utvidgade uppl., Stockholm: Sohlman Förlag, 1975-1979, 5 v. José María Ruiz Gallardón, Antonio Fernández-Cid: Cien años de teatro musical en España 1875-1975, Madrid: Real Musical Editores, 1975, 610 p., Antonio Fernández-Cid: La música española en el siglo XX, Madrid: Publicaciones de la Fundacion Juan March, 1973 Antonio Fernández-Cid: Lieder y canciones de España; pequeña historia de la música nacional, 1900-1963, Madrid: Editora Nacional, 1963, 531 p. Paul Frank, Burchard Bulling, Florian Noetzel, Helmut Rosner: Kurzgefasstes Tonkünstler Lexikon - Zweiter Teil: Ergänzungen und Erweiterungen seit 1937, 15. Aufl., Wilhelmshaven: Heinrichshofen, Band 1: A-K. 1974. ; Band 2: L-Z. 1976. Amadeo Vives (1871-1971). Precede al tit.: Tomas Borras y.o. Madrid: Sociedad General de Autores de Espana 1972. 168 S. Florentino Hernandez Girbal: AMADEO VIVES - Biografías. Memorias. Diarios. Ediciones Lira. 1971. 400 p. Tomás Borrás: Amadeo Vives (1871-1971). Madrid. Sociedad General de Autores de España. 1972. 168 p. Ángel Sagardía: Amadeo Vives (Vida y obra). Madrid. Editora Nacional, 1971. 180 p. Ángel Sagardía: La zarzuela y sus compositores: conferencia pronunciada en juventudes musicales de Sevilla, Atenco de Cádiz y sociedad filarmonica de Malaga, Madrid: Ediciones de Conferencias y Ensayos, 1958 Marc Honneger: Dictionnaire de la musique, Paris: Bordas, 1970-76 Manuel Valls Gorina: Historia de la música catalana, Barcelona: Editorial Taber, c1969, 218 p. Gervase Hughes: Composers of operetta, London: MacMillan & Co Ltd., 1962 Joaquín Pena, Higinio Anglés, Miguel Querol Gavalda: Diccionario de la Música LABOR, Barcelona: Editorial Labor, 1954, 2V, 2318P. A. Miro Bachs: Cien musicos celebres españoles, Barcelona: Ediciones Ave, 1951, 211 p.