Nikolaos (Nikos) Skalkottas (ook: Scalcotas) (Grieks: Νικόλαος (Nίκος) Σκαλκώτας) (Chalkis, 8 maart 1904 – Athene, 19 september 1949) was een Grieks componist.
Levensloop Skalkottas groeide op het eiland Euböa in een heel muzikale omgeving op. Toen hij vijf jaar jong was, vertrok de hele familie naar Athene en hij begon daar viool te spelen. Zijn eerste muzieklessen kreeg hij van zijn vader, een amateurfluitist, daarna van zijn neef, eveneens een fluitist en pianist. Zijn zuster was ook pianiste en zangeres. Op 10-jarige leeftijd studeerde hij aan het Odeon (of: Odeion), het conservatorium, te Athene, waar hij in 1920 het diploma voor viool met een gouden medaille behaalde met de interpretatie van het Vioolconcert van Ludwig van Beethoven. Dit bezorgde hem een studiebeurs.
In 1921 vertrok hij naar Duitsland, waar hij tot 1933 verbleef. Hij studeerde aan de Hochschule für Musik in Berlijn in de meesterklas voor viool van Willy Hess. Verder studeerde hij compositie bij Paul Juon en Paul Kahn. Een leerling van Ferruccio Busoni, Philipp Jarnach, was zijn volgende leraar. Toen Jarnach in 1927 van Berlijn vertrok, bezocht Skalkottas de meesterklas bij Arnold Schönberg die hij vereerde. Hij studeerde bij hem tot 1931. Ook kreeg hij compositieles van Kurt Weill. Schönberg schrijft in zijn laatste boek Stil und Idee - nadat hij rond 20 jaren geen contact met hem heeft gehad - dat Skalkottas als een van de weinige van zijn honderden leerlingen iemand is, die componist in de hele zin van het woord is geworden.
In mei 1933 ging Skalkottas overhaast naar Griekenland terug en liet zijn vriendin, met wie hij twee kinderen had, en alle manuscripten van partituren achter. Rond 60 van zijn 170 composities zijn sindsdien spoorloos verdwenen.
Het leven in Griekenland was voor hem niet eenvoudig. Hij kreeg geen waardering en dat had invloed op zijn persoonlijkheid en karakter. De vroeger zo sprankelende, levenslustige Skalkottas trok zich terug in isolement en als redmiddel begon hij intensief te componeren. Hij sprak zelden - zelfs tegenover vrienden - over zijn scheppende werkzaamheid en deed niets om de uitvoering of publicatie van zijn werken gerealiseerd te krijgen. Zo bleef het belangrijkste deel van zijn werken tot zijn overlijden onbekend.
In het bijzonder in de jaren 1938 en 1939 componeerde hij meer en meer en werkte dag en nacht - naast talrijke tijd- en gezondheidsrovende werkzaamheden, die hem de basis voor een heel eenvoudig leven mogelijk maakten - en het ene meesterwerk na het andere ontstond. In al die jaren van grote scheppende bedrijvigheid verliep zijn dagelijks leven zonder grote veranderingen, altijd door ellende en vergetelheid bedreigd.
In 1946 huwde hij met Maria Pangali, een Griekse pianiste, met wie hij twee zonen kreeg.
Stijl De werken die tussen 1935 en 1945 ontstonden, getuigen van toenemende structurele complexiteit en meesterschap in opbouw, culminerend in werken als het operavoorspel, maar oorspronkelijk als symfonie geconcipieerde De terugkeer van Odysseus (1942), en de onvoltooide Tweede Orkestsuite. Skalkottas is een fantasievolle instrumentator en orkestrator. Zijn Techniek van de orkestratie uit 1940 bleef manuscript.
Composities Werken voor orkest 1929: Andantino (deel II) uit "Sonatina No. 1" 1929-1935: Symfonische suite no. 1 1931: Concerto No.1, voor piano en orkest Allegro moderato Andante cantabile Allegro vivace - Presto 1933-1936: 36 Griekse dansen Tsamikos - An Eagle Critikos Ipirotikos Peloponnissiakos Critikos - I enjoy no other dance Kleftikos Sifneikos Kalamatianos Dance of Zalongo Macedonikos Oh friends, who threw this apple? Thessalioks Syrtos Sifneikos - At Saint Marcella Critikos - Early at dawn I will rise Nissiotikos - A woman from Mylopotamos Vlachikos Black Sash Kathistos Chitikos Tsamikos Epitrapezios (Critikos) Maecedonikos Peloponnissiakos - The brave Lyngos Hostianos Ipirotikos Kleftikos Mariori Down there, at the villages of Valtos Macedonikos Chitikos - Down there at the seashore Kleftikos Kiss under a bitter-orange tree Arcadikos Messolongitikos Mazochtos - I shall become a swallow Alternatiefe versies van dansen Chiotikos Tsamikos Macedonikos 1937: Concerto No.2, voor piano en orkest Allegro molto vivace Andantino Allegro moderato 1938: Concerto, voor viool en orkest Molto appassionato Andante con spirito Allegro vivo vivacissimo - Prestissimo 1938: The Maiden and Death, balletsuite voor orkest Moderato maestoso - attaca Allegro - attaca Andantino - Tempo di Valse (Lento) - Allegro moderato - Lento - attaca Vivo; Allegro - attacca Lantement - attaca Moderato assai; Lento - Allegro moderato - Lento 1939: The Gnomes balletmuziek Introduction Espressivo molto The Gnomes in the Underworld Carol Hearth Carol The Gnomes (I) The Gnomes (II) The Monster Chase Dismissal Chorale The Song of Joy Finale 1939: Concertino, voor hobo en kamerorkest 1940: Concerto voor contrabas en orkest Andante - Allegro Andantino Allegro vivo e molto ritmato 1942: Kleine suite no. 1, voor strijkers Allegro Andante Allegro vivo 1942-1943: Symfonie in een beweging "De terugkeer van Odysseus" 1943: Griekse dans in C 1944: Largo Sinfonico uit de Tweede suite voor orkest 1944-1945: Ouvertüre Concertante Allegro 1944-1949: Mayday Spell - A Fairy Drama, symfonische suite Overture Fairy Tale Ballet - Dance of the Faires Love scene Argyro's Song Little Dance Song Folk-song Short folk dance Prelude The mother's lament 1947-1948: Oud Griekse mars 1948: Four Images The harvest The seeding The vintage The wine-press 1948: Sinfonietta in Bes 1949: Tema con variazioni Thema. Andantino - attacca Variatie 1. Allegretto - attacca Variatie 2. Moderato - attacca Variatie 3. Allegro ritmato 1949: Characteristic Piece — "Nocturnal Amusement" 1949: Kleine suite no. 2 1949: De Zee, ballet suite Prelude The Child of the Sea Dance of the Waves The Trawl The Little Fish The Dolphins Nocturne The Preparation of the Mermaid Dance of the Mermaid The Tale of Alexander the Great Finale. Hymn to the Sea Concerto, voor drie bouzouki's en orkest Karakteristisch stuk in C, voor xylofoon en kamerorkest Kleine Serenade (Serenata) Werken voor harmonieorkest 1939: Concerto No.3, voor piano en tien blaasinstrumenten Moderato Andante sostenuto Allegro giocoso 1940-1942: Griekse dansen voor harmonieorkest 1940-1942: Suite No. 1 uit "Griekse dansen" 1940-1942: Suite No. 2 uit "Griekse dansen" Epirotikos Kalamatianos Sifneikos Kritikos 1947: Klassieke symfonie in A-groot, voor blaasinstrumenten, slagwerk en contrabas
Muziektheater Opera's Voltooid in titel aktes première libretto 1944/1949 Im Maienzauber in vijf bedrijven, 13 scènes
Balletten Voltooid in titel aktes première libretto choreografie 1938 Das Mädchen und der Tod 8 scènes 1948 Dansensuite 4 bedrijven 1948-1949 Thalassa (Η θάλασσα) (De Zee) Voorspel Kind van de zee Dans van de golfen De visser De kleine vissen De dolfijnen Nocturne Voorbereiding van de zeemaagd Dans van de zeemaagd De sage van "Alexander de Grote" Hymne aan de zee
Vocale muziek Vijftien liederen Zestien liederen, voor sopraan en piano - tekst: Hrissos Esperas Perfection Glimmer Ad apertum Libri Night-Time Revelation/Apocalypse Loneliness Spring Fig Tree Chrysanthemums Passage The Loom's Song Farmer Reeds Orchard This Evening Autumn
Werken voor koor 4 liederen, voor driestemmig vrouwenkoor
Kamermuziek 1925: Sonata no.1, voor viool en piano Allegro furioso, quasi Presto Adagietto Allegro ritmato Adagio - Allegro molto Moderato 1927: Sonatina 1928: Strijkkwartet no. 1 Allegro giusto Andante con variazioni Allegro (ben ritmato) vivace 1929: Strijkkwartet no. 2 1929: Sonatina no. 2, voor viool en piano Allegro Andante Allegro vivace 1935: Sonatina no. 3, voor viool en piano Allegro giusto Andante Maestoso - Vivace 1935: Strijkkwartet no. 3 Allegro moderato Andante Allegro vivace (Rondo) 1936: March of the Little Soldiers, voor viool en piano 1936: Nocturne, voor viool en piano 1936: Kleine koraal en fuga, voor viool en piano 1936: Trio, voor piano, viool en cello Andante - Allegro giusto - Andante Thema con variazioni Molto vivace 1938: Duo, voor viool en altviool Allegro vivo Andante Ben ritenuto 1938-1947: Negen Griekse dansen, voor strijkkwartet 1939: Sonatina no. 4, voor viool en piano Moderato Adagio Allegro moderato 1939: Concertino, voor hobo en piano 1939: Scherzo, voor klarinet, viool, altviool en cello 1940: Largo, voor cello en piano 1940: Strijkkwartet no. 4 Allegro molto vivace Thema con Variazioni, Index 1 - 8 Scherzo Allegro giusto (e ben ritmato) 1940: Sonata No. 2, voor viool en piano 1941-1943: Concertino, voor trompet en piano 1941-1942: Kwartet no. 1, voor piano en blazers (hobo, fagot en trompet) Moderato assai Rondo 1941-1943: Kwartet no. 2, voor piano en blazers (hobo, fagot en trompet) Tango Fox-trot 1943: Sonata Concertante, voor fagot en piano Allegro molto vivace Andantino Presto 1944-1945: Concerto, voor twee violen en twee piano's (met het "Rembetiko" thema) Allegro giocoso Variations sur un thème grec Rembetiko Finale and Rondo 1947: De oude Gero Dimos, voor strijkkwartet Andante Allegro Tempo I Allegretto brioso Allegro 1947: Echo, voor harp solo 1947: Duo, voor viool en cello Allegro ordinario e un poco agitato Andante molto espressivo Molto vivace Allegro vivo, „Boerendans-scènes” 1948: Bolero, voor cello en piano 1948-1949: Serenata, voor cello en piano 1948-1949: Tender Melody, voor cello en piano 1949: Sonatina, voor cello en piano Allegro moderato Andante Allegro molto vivace Tien Stukken, voor strijkkwaret (Schetsen) Sinfonia Concerto Passacaglia Suita Concertino Serenata Ragtime Notturno Capriccio Rondo
Werken voor piano 1924: Griekse suite 1924: Suite, voor twee piano's 1927: 15 kleine varities voor piano 1927: Sonatina, voor piano Allegretto vivace Siciliano Rondo 1936: Suite no. 1, voor piano Preludio Serenade Menuetto Finale 1938: 8 Variaties over een Grieks volksmelodie, voor pianotrio 1940: Piano Pieces, deel I 1940: Piano Pieces, deel II 1940: Piano Pieces, deel III 1941: Berceuse, voor piano 1947: Echo, voor piano solo 1947: Das Lied von Kleidonas 1948: Processie naar Acheron
Bibliografie Over Nikolaos Skalkottas Boeken Kostis Demertzis: Η Σκαλκωτική Ενορχήστρωση (The Skalkottian Orchestration), Παπαζήσης, Athen, 1998, Evelin Voigtmann: Nikos Skalkottas und das griechische Volkslied in: Compositionswissenschaft (Hrsg. Bernd Edelmann und Sabine Kurth),
Artikelen John Thornley: "I beg you to tear up my letters...". Nikos Skalkottas`s last years in Berlin (1928-1933), in: Byzantine and Modern Greek Studies, 2002, Heft 26, pp. 178-217 Nina-Maria Jaklitsch: Nikos Skalkottas. Ein griechischer Schueler Arnold Schoenberg`s in Berlin, in: Journal of the Arnold Schoenberg Center, 3/2001, pp. 218-226 Evangelia Mantzourani: The Disciple`s Tale. The Reception and Assimilation of Schoenberg`s Teachings on Grundgestalt, Coherence and Comprehencibility by his Pupil, the Composer Nikos Skalkottas, in: Journal of the Arnold Schoenberg Center, 3/2001, pp. 227-238 Kostis Demertzis: Ο Νίκος Σκαλκώτας ως συνθέτης μουσικής για πιάνο σόλο (Nikos Skalkottas as a solo piano composer) Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Χαλκίδας, Chalkida. 1991 Yannis G. Papaioannou: Nikos Skalkottas, in: Transit `87. Griechenland und Jugoslawien in Berlin. Ein Almanach. Kuenstlerhaus Bethanien (Ed.), Berlin 1987 Yannis G. Papaioannou: Nikos Skalkottas, in: Dictionary of Twentieth-Century Music, John Vinton (Ed.), London , 1974, p. 684 ff. Yannis G. Papaioannou: Skalkotta`s "Ulysses", in: Musical Time, 110 (1969), p. 615 Yannis G. Papaioannou: Η Εικοσαετηρίδα του Νίκου Σκαλκώτα, in: Αρχείον Ευβοϊκών Μελετών ΙΕ (1969), p. 119-176.