Futbol Club Barcelona (ook wel bekend als FC Barcelona of Barça) is een Spaanse voetbalclub uit Barcelona, Catalonië (Spanje). De club is een van de succesvolste voetbalclubs in Spanje en wereldwijd. De thuiswedstrijden worden gespeeld in Camp Nou, dat sinds 2022 om sponsordoeleinden Spotify Camp Nou heet. De clubkleuren zijn donkerrood (granaatrood) en blauw, samen bekend als blaugrana. De aartsrivaal is Real Madrid; wedstrijden tussen beide clubs staan bekend als El Clásico. Daarnaast geldt stadsgenoot Espanyol als een andere belangrijke tegenstander; de onderlinge duels dragen de naam Derbi de Barcelona.
De club werd door de IFFHS uitgeroepen tot wereldclub van het decennium 2001–2010 en 2011–2020. In de gecombineerde ranglijst over 2001–2020 eindigde FC Barcelona als nummer één met 5427 punten, 388 meer dan Real Madrid.
FC Barcelona leverde meer podiumplaatsen bij de FIFA-wereldspelerverkiezing en de Ballon d’Or dan welke club ook. Als bijzonder moment gold de Ballon d’Or-uitreiking van 2010, waarbij de volledige top drie bestond uit spelers van de club: winnaar Lionel Messi, gevolgd door Andrés Iniesta en Xavi Hernández. De club is bovendien de enige ter wereld met zowel een mannelijke als een vrouwelijke Ballon d’Or-winnaar. Daarnaast is de club met vier overwinningen recordhouder van de Kopa-trofee.
Kenmerkend voor FC Barcelona is het omnisportkarakter van de vereniging. De club geldt als een van de meest bekroonde multisportinstellingen ter wereld. De afdelingen voetbal, basketbal, handbal en hockey behoren in Europa tot de meest bekroonde binnen hun discipline en hebben gezamenlijk meer dan vijftig Europese titels behaald. In 2023 wonnen alle professionele teams van de club hun nationale competitie. Olympische atleten die voor Barcelona uitkwamen, wonnen medailles in uiteenlopende disciplines. Ook de vrouwenafdeling behoort tot de succesvolste op internationaal niveau. FC Barcelona behaalde zowel met het mannen- als vrouwenteam een continentale treble; in totaal gebeurde dit viermaal. De club leverde ook een belangrijke bijdrage aan de Spaanse wereldtitels van 2010 en 2026. Bij beide toernooien stonden acht spelers uit de kampioensselectie onder contract bij de club. Daarnaast waren in 2010 negen en in 2026 acht internationals geheel of gedeeltelijk opgeleid in de jeugdopleiding La Masia.
Voor de Catalaanse bevolking was de club tijdens het onderdrukkende regime van dictator Franco een belangrijk symbool van haar identiteit en het streven naar autonomie. Tot op heden wordt de club door velen als zodanig gezien. De kreet luidt: “Visca el Barça, visca Catalunya!” (Lang leve Barça, lang leve Catalonië), waarmee de verbondenheid met Catalonië wordt benadrukt. De officiële slogan is “Més que un club”. Deze werd in 1968 ingevoerd onder president Narcís de Carreras en onderstreepte de hechte band tussen de club en de Catalaanse samenleving in een periode van politieke beperkingen. Het staat voor sportieve prestaties in combinatie met maatschappelijke betrokkenheid en kernwaarden als respect, inzet en teamgeest.
Lionel Messi is de topscorer aller tijden en speler met de meeste officiële wedstrijden voor de club. Johan Cruijff wordt beschouwd als een van de meest invloedrijke figuren in de clubgeschiedenis; als trainer legde hij begin jaren negentig de basis voor een vernieuwde speelstijl en sportieve koers.
Geschiedenis
Oprichting en eerste successen (1899–1936) FC Barcelona is opgericht op 29 november 1899 door de Zwitser Johan “Joan” Gamper. De eerste jaren speelden vooral Zwitsers, landgenoten van Gamper, en Engelsen in het eerste elftal. Begin jaren twintig van de twintigste eeuw beleefde Barça de eerste succesvolle periode met diverse prijzen. Ricardo Zamora, Josep Samitier en Paulino Alcántara waren in die tijd de grote sterren.
Burgeroorlog, Franco-regime en wederopbouw (1936–1988) Met het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog en het aan de macht komen van Franco, was er lange tijd sprake van een sterke onderdrukking van de nationalistische gevoelens bij bevolkingsgroepen als Catalanen. Franco veranderde de naam van FC Barcelona zelfs in het Spaanse Club Fútbol de Barcelona. Juichen voor de eigen club FC Barcelona was voor veel Catalanen een manier om hun gevoelens te uiten. In de jaren vijftig kende FC Barcelona weer grote successen. Onder de Slowaakse trainer Ferdinand Daučík, de Argentijnse trainer Helenio Herrera en de sterspelers Ladislao Kubala en Luis Suárez domineerde Barça in Spanje en in het Jaarbeursstedenbekertoernooi. De verloren Europacup I finale van 1961 tegen Benfica betekende het einde van deze succesperiode. De komst van Rinus Michels, Johan Cruijff en Johan Neeskens in de jaren zeventig brachten nieuwe successen met zich mee voor FC Barcelona, met als hoogtepunt de landstitel van 1974.
Cruijff en het Dream Team (1988–1996) De jaren tachtig verliepen wisselend voor Barça, maar toen Johan Cruijff in 1988 terugkeerde als coach bij de club, begon de meest succesvolle periode uit de geschiedenis. Onder leiding van Cruijff won het fameuze Dream Team onder andere vier landstitels en de Europacup I. In 1992 kreeg de club het Creu de Sant Jordi, een van de hoogste onderscheidingen van de Catalaanse regering.
Van Robson tot Van Gaal (1996–2003) Ook onder de Engelsman Bobby Robson en de derde Nederlandse coach Louis van Gaal bleef FC Barcelona succesvol.
Rijkaard en de terugkeer naar de Europese top (2003–2008) Na een mindere periode aan het begin van de 21ste eeuw, was het in 2005 opnieuw een Nederlander, Frank Rijkaard, die de club weer naar successen leidde in de vorm van de landstitel en de Supercopa de España. In 2006 werden de landstitel en de Supercopa geprolongeerd, terwijl ook de UEFA Champions League werd gewonnen.
Guardiola en de historische succesperiode (2008–2012) Nadat de seizoenen 2006/07 en 2007/08 prijsloos bleven, werd trainer Rijkaard vervangen door Josep Guardiola. Guardiola kende een uiterst succesvol debuutjaar als coach van FC Barcelona met de nationale dubbel (landstitel en Copa del Rey) en de Champions League in 2009, later dat jaar gevolgd door de Supercopa, de UEFA Supercup en de wereldbeker voor clubteams.
FC Barcelona is de eerste club die alle zes clubelftal bekers in een jaar won. Het won in 2009 de Champions League, het landskampioenschap, de Spaanse beker, de Europese Supercup, de Spaanse Supercup en het Wereldkampioenschap voetbal voor clubs. In 2010 prolongeerde FC Barcelona de landstitel en de Spaanse Supercup onder leiding van Guardiola. Johan Cruijff noemde het kampioensteam onder leiding van Guardiola een verbeterde versie van het fameuze Dream Team.Cruijff: "Barcelona verbeterde versie van Dreamteam", Soccernews, 30 mei 2011 In 2011 won het voor het derde jaar op rij het landskampioenschap, de 21e titel in totaal. Ook werd in datzelfde jaar de Champions League gewonnen. In 2012 won Guardiola alleen het landskampioenschap en de Copa del Rey. In de halve finale van de Champions League verloren ze tegen Chelsea. Guardiola maakte bekend dat hij aan het einde van het seizoen de club ging verlaten. Ook maakte hij bekend dat zijn assistent Tito Vilanova hem ging opvolgen. Tijdens zijn laatste seizoen waren veel mensen kritisch over zijn keuzes en tactieken.
links|miniatuur|300x300px|Op 2 mei 2009 won FC Barcelona de historische El Clásico met 6-2 van Real Madrid.
Van Vilanova tot Luis Enrique (2012–2017) Na het vertrek van Guardiola begon er een wisselvallige periode voor FC Barcelona. Onder Tito Vilanova werd de landstitel gewonnen, maar hij moest vanwege gezondheidsproblemen al snel afscheid nemen van zijn functie als hoofdtrainer. Een jaar later, overleed hij aan de gevolgen van kanker. Zijn assistent, Jordi Roura, nam het roer tijdelijk over en wist met het team nog wel de halve finale van de Champions League te bereiken. Hierna verliet de succesvolle president Joan Laporta het schip, evenals Ferran Soriano en Txiki Begiristain. Dit markeerde het einde van een succesvolle periode. De laatst twee genoemde sloten zich dit jaar aan bij Manchester City en begonnen hun nieuwe project te implementeren met de Barça-blauwdruk. Pep Guardiola kwam in 2016 aan om het plaatje rond te maken. Tot op heden zijn deze mannen verantwoordelijk voor de opmars en het grote succes van City.
In het seizoen 2013/2014 nam Gerardo Martino het stokje over als hoofdtrainer, maar hij wist geen prijzen te winnen. Na één seizoen vertrok hij alweer en werd Luis Enrique de nieuwe coach van FC Barcelona.
Met Luis Enrique aan het roer begon FC Barcelona aan een nieuwe succesvolle periode. In zijn eerste seizoen als hoofdtrainer won de club de landstitel, de Copa del Rey en de Champions League. Lionel Messi, Neymar en Luis Suárez vormden samen een gevreesde aanvalslinie MSN en zorgden voor vele doelpunten. Het seizoen daarop, in 2015/2016, won FC Barcelona opnieuw de landstitel en de Copa del Rey, waarmee het een historische dubbel won voor de tweede keer in drie seizoenen.
Van Valverde tot het vertrek van Messi (2017–2021) Na het vertrek van Luis Enrique in 2017 nam Ernesto Valverde het roer over als hoofdtrainer. Onder zijn leiding won FC Barcelona opnieuw de landstitel en de Copa del Rey in het seizoen 2017/2018. Maar de UEFA Champions League bleef uit en in het seizoen 2018/2019 werd FC Barcelona vernederd door Liverpool in de halve finale van het toernooi. Valverde werd vervolgens ontslagen en spoedoplossing Quique Setién werd aangesteld als nieuwe hoofdtrainer in januari 2020. Ondanks een veelbelovende start, waarbij hij het team naar een tweede plaats in de competitie leidde, wist hij geen prijzen te winnen en werd hij na één seizoen ontslagen. Het ergste moment dat seizoen was de 8-2 nederlaag tegen het Bayern München van Hans-Dieter Flick in de kwartfinales van de UEFA Champions League. Deze nederlaag was de grootste in de Europese geschiedenis van de club en wordt nog steeds beschouwd als een van de meest pijnlijke momenten in de geschiedenis van de club.
Kort na het ontslag werd Ronald Koeman, voormalig speler van FC Barcelona, de nieuwe hoofdtrainer voor het seizoen 2020/2021. Onder zijn leiding won FC Barcelona de Copa del Rey en eindigde het als derde in de competitie. De resultaten waren wisselvallig en de speelkwaliteit werd vaak bekritiseerd door de supporters.
Terugkeer van Laporta en periode-Xavi (2021–2024) In het seizoen 2021/22 waren er opnieuw presidentsverkiezingen kort nadat Bartomeu de club in de laagste positie ooit had achtergelaten. Zoals velen hadden verwacht, maakte Joan Laporta een comeback, terwijl Toni Freixa en Victor Font zich ook kandidaat stelden. De verkiezing dat jaar was de belangrijkste ooit, aangezien de club, spelers en medewerkers niet wisten wat ze konden verwachten zonder een positieve uitkomst. Op 7 maart won Joan Laporta met een meerderheid van 54,28%. Laporta was weer terug, maar hij wist niet precies wat hem te wachten stond.
Aan het einde van het seizoen waarin Laporta zijn comeback maakte, werd in de zomer bekend dat Lionel Messi na 21 seizoenen bij FC Barcelona abrupt afscheid nam van de club aan het einde van de zomer van 2021, waarmee een einde kwam aan zijn lange en succesvolle samenwerking. Na maanden van onderhandelingen slaagde FC Barcelona er niet in om Messi's contract te verlengen, mede vanwege financiële beperkingen en het Spaanse salarisplafond. Het nieuws van zijn vertrek veroorzaakte dan ook grote ophef en verdriet onder de fans van FC Barcelona. Uiteindelijk besloot Messi zich aan te sluiten bij rivaal Paris Saint-Germain, aangezien dit de enige club was die hem het gewenste salaris kon bieden. Zijn vertrek betekende het einde van een tijdperk bij FC Barcelona en markeerde het begin van een noodgedwongen nieuw hoofdstuk in zijn carrière. Koeman werd enkele maanden na Messi's vertrek ontslagen wegens een uiterst slechte positie op de ranglijst van de competitie.