Anno 1503: The New World (in de Verenigde Staten: 1503 A.D.In Amerika wordt 1503 A.D. gebruikt aangezien die aanduiding daar bekender is. In andere landen wordt Anno 1503 gebruikt. - in Nederland en België: Anno 1503: De Nieuwe Wereld) is een real-time strategy- en simulatie-computerspel ontwikkeld door het Duitse Sunflowers en het Oostenrijkse Max Design. Het werd uitgegeven door EA Games in 2003. Het spel is de opvolger van Anno 1602 en de voorganger van Anno 1701.
De speler sticht en onderhoudt 16e-eeuwse nederzettingen in de Nieuwe Wereld door de productie van grondstoffen, het drijven van handel, het onderhouden van diplomatieke betrekkingen en het tevreden houden van de inwoners (in het begin met noodzakelijke goederen, zoals voedsel maar later ook met luxe goederen, zoals juwelen).
Ook dient men de nederzetting(en) te beschermen in oorlogssituaties (tegen vijandige spelers, zoals piraten) door het opleiden van soldaten en het produceren van bewapening (zoals verdedigingswerken en kanonnen) voor de nederzettingen en schepen.
Onderdelen De speler begint doorgaans met één of meerdere schepen met grondstoffen zoals voedsel, hout en gereedschap aan boord waarmee men een eiland kan koloniseren - dit gebeurt door een pakhuis te bouwen op een van de eilanden. Het is nu mogelijk enkele huizen te bouwen voor de inwoners en gebouwen voor het verkrijgen van grondstoffen en producten. De productie van grondstoffen en goederen speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling en het onderhouden van de nederzetting(en). De bevolking van de nederzetting kan vijf ontwikkelingsniveaus doorlopen. Bij elk niveau veranderen de wensen van de bevolking, evenals de gebouwen die de speler kan bouwen en de producten die hij kan verwerven.
De goederen die men op een eiland kan produceren verschillen per regio (zoals toendra, steppe of oerwoud). Als gevolg van de groei van de nederzetting kan het noodzakelijk worden andere eilanden te koloniseren om exotische goederen te verkrijgen (zoals specerijen) en deze met schepen te vervoeren naar de eigen nederzetting. Ook handel kan een manier zijn om goederen te verkrijgen. Op deze eilanden kunnen ook inheemse volken wonen, zoals Azteken, Eskimo's, Indianen en Mongolen.
Het onderhouden van de betrekkingen met andere volken gebeurt door middel van diplomatie: er kunnen verdragen gesloten worden om zo de eigen positie zeker te stellen. Wanneer dit niet mogelijk is, bij niet welwillende tegenspelers, kan men infanterie trainen, en deze bewapenen met wapens zoals zwaarden, (kruis)bogen en kanonnen. De infanterie kan de nederzetting verdedigen wanneer de tegenspeler aanvalt (evenzo kan men de tegenspeler op zijn eiland(en) aanvallen mocht dat nodig zijn). Naast een bewapend leger kan men de nederzetting(en) verdedigen met verdedigingswerken, zoals forten, een stadsmuur, en wacht- en geschuttorens.
Bevolking De bevolking van een nederzetting kan vijf ontwikkelingsniveaus doorlopen, namelijk: Pioniers, Kolonisten, Burgers, Kooplieden en Aristocraten. Per ontwikkelingsniveau hebben de inwoners bepaalde behoeften die steeds verfijnder worden naarmate het niveau stijgt. Sommige van deze behoeften zijn noodzakelijk (zoals voedsel) terwijl anderen dat niet zijn (maar de bevolking is wel gelukkiger wanneer ze beschikbaar zijn). Naast de producten van het huidige niveau hebben de inwoners nog steeds behoefte aan producten van eerdere niveaus. De bevolking heeft ook behoefte aan bepaalde gebouwen, zoals een kerk, een kroeg of school.
Een hoger niveau biedt ook meer mogelijkheden, zoals nieuwe gebouwen en onderzoek. In een nederzetting kunnen inwoners leven van verschillende ontwikkelingsniveaus: als er weinig bouwmateriaal is (of de beschikbaarheid is door de speler beperkt), kunnen enkele huizen uitgebreid worden (en daarmee huisvesting bieden voor inwoners van een hoger niveau) en anderen niet.
Wanneer aan de behoeften (de gewenste producten en gebouwen) voldaan wordt, kan het ontwikkelingsniveau stijgen naar een hoger niveau. Ook dient er bouwmateriaal voor de inwoners beschikbaar te zijn om de huizen uit te breiden. Als om bepaalde redenen (zoals aanvallen van vijanden of een verbroken handelsverdrag) niet meer voldaan kan worden aan de noodzakelijke behoeften van de inwoners zal het ontwikkelingsniveau terugvallen naar een lager niveau. Bij pioniers (het laagste niveau) zullen de huizen instorten aangezien er geen lager niveau is om naar terug te vallen.
Het niveau van de aristocraten is het hoogste niveau en kan niet bereikt worden door te voldoen aan de behoeften van één niveau lager (kooplieden) en genoeg bouwmateriaal beschikbaar te stellen. De huizen voor aristocraten dienen zelf gebouwd te worden wanneer er voldoende inwoners op het niveau van kooplieden zijn (de populatie dient te bestaan uit ten minste 1900 koopliedenBron: onofficiële FAQ (4.6.5: "Why don't Merchants upgrade to Aristocrats?" en 8.11.3: "Aristocrats").). De huizen van aristocraten kunnen instorten wanneer aan hun behoeften niet voldaan wordt.
Diplomatie Diplomatie biedt de speler verschillende manieren om de betrekkingen met andere spelers te onderhouden, zoals handelsverdragen, vredesverdragen of militaire bondgenootschappen.
Een handelsverdrag is noodzakelijk om goederen te kunnen uitwisselen met andere spelers (behalve bij de Venetianen en piraten). Wanneer spelers regelmatig handel drijven met elkaar is de kans groter dat dit kan overgaan in een militair bondgenootschap: bij een oorlog zijn deze spelers dan bondgenoten. Het sluiten van een vredesverdrag geeft aan dat de spelers elkaar niet zullen aanvallen of de oorlog verklaren. Om de verstandhouding te verbeteren is het ook mogelijk een premie aan een andere speler te betalen of deze zelf te eisen.
Daarnaast kunnen diplomatieke berichten verstuurd worden om een tegenspeler te beïnvloeden: een verzoek tot uitstel van betaling, een oorlogsdreigement, vleierij (om de ander gunstig te stellen), een belediging, of een verzoek tot een wapenstilstand.
Om te voorkomen dat de rondzwervende piraten de nederzettingen aanvallen, kan men een geldbedrag betalen. Ook kunnen de piraten ingehuurd worden om een tegenspeler aan te vallen (eveneens in ruil voor een geldbedrag).
Handel Het verhandelen van goederen vindt doorgaans plaats bij het pakhuis van een nederzetting. Handel bij de warenhuizen van een nederzetting kan met behulp van een verkenner met pakezel. Deze vervoert de goederen over land naar het warenhuis (zo heeft een inheems volk soms geen pakhuis aan het water en leeft het verder landinwaarts).
Per nederzetting kan de speler instellen welke goederen er gekocht en verkocht kunnen worden (deze zijn te verhandelen bij alle pakhuizen en warenhuizen van die nederzetting). Hierbij kan de maximale hoeveelheid en de prijs worden ingesteld. Het succes van deze manier van handelen is gebaseerd op vraag en aanbod: gewilde producten zullen eerder verkocht worden dan minder gewilde producten. Ook de prijs kan de (ver)koop beïnvloeden. Hierna is het wachten op langskomende (ver)kopers, zoals handelspartners en de Venetianen.
Anno 1503 bevat de volgende manieren van handel drijven:
Handel op basis van een handelsverdrag: Nadat een handelsverdrag is gesloten met een tegenspeler kan men goederen uitwisselen met die speler. De goederen kunnen per schip vervoerd worden van en naar de pakhuizen van die speler. Handel drijven met de Venetianen: De Venetianen zijn een rondzwervend volk waarmee zonder handelsverdrag handel gedreven kan worden. Ze hebben meestal geen nederzetting maar ze verhandelen producten die ze tijdens hun reizen zijn tegengekomen (door handel met andere spelers). Hun schepen varen geregeld langs en ze proberen zo veel mogelijk winst te maken bij elke transactie. De goederen die zij willen in- of verkopen worden bepaald door de vraag en het aanbod bij andere nederzettingen. Ruilhandel met volkeren: Met inheemse volken kan men ruilhandel drijven: goederen van dezelfde waarde kunnen geruild worden bij een pakhuis of warenhuis. Handel drijven met piraten: Bij een piratennest zijn gestolen goederen te koop maar de kans bestaat dat het schip aangevallen wordt wanneer het in de buurt van het pakhuis komt. Een ongewapend schip dat met de witte vlag vaart, heeft een kleinere kans om aangevallen te worden.
Naarmate de speler handel drijft met meerdere nederzettingen en met meerdere schepen kan het lastig worden om dit handmatig aan te sturen. Om dit op te lossen kan men automatische handelsroutes in stellen. Per schip kan een handelsroute ingesteld worden die automatisch uitgevoerd wordt. Een schip bezoekt tijdens een handelsroute één of meerdere nederzettingen (van handelspartners of de Venetianen). Het laden en lossen gebeurt automatisch voor zover mogelijk (als een pakhuis niet de gewenste goederen bezit, zal het schip onverrichter zake zijn route vervolgen).
Kennis en onderzoek Maximalekennis Vereisten 20 50 kolonisten + school 25 170 kolonisten + school 50 200 burgers + school 70 600 burgers + universiteit en/of school 80 600 burgers + universiteit + bibliotheek 90 750 kooplieden + universiteit 100 750 kooplieden + universiteit + bibliotheek Door scholen, bibliotheken en universiteiten te bouwen stijgt de kennis van de bevolking die men kan gebruiken om onderzoek te doen naar nieuwe technologieën, meer luxueuze producten en betere wapens. Hierdoor kan men ook nieuwe gebouwen verkrijgen. Deze kennis kan (samen met een geldbedrag) besteed worden aan een bepaald onderzoek. Er kan onderzoek verricht worden in de volgende richtingen:
Wapenproductie: Het uitvinden en verbeteren van wapens en ander oorlogsmateriaal. Militaire versterkingen: Het uitvinden en verbeteren van verdedigingsmuren, bewapening en harnassen. Scheepsbouw: Het vergroten van schepen en het gebruik van scheepskanonnen. Stedenbouw: Verbeteringen aan de infrastructuur en andere producten voor de bevolking.
In een school kan onderzoek gedaan worden naar bepaalde technologieën en richtingen; in een universiteit kan naar alle richtingen onderzoek gedaan worden. Het bouwen van een bibliotheek verhoogt de kennis in een stad maar daar kan geen onderzoek gedaan worden.
De maximale hoeveelheid kennis in een nederzetting wordt bepaald door het ontwikkelingsniveau van de bevolking en de grootte van de populatie (zie tabel).
Oorlogvoering Soldaten (man tot man) bemanning cavalerie (bijl) lansier (lans) musketier (zwaard en musket) piekenier hospik verkenner zwaardvechter (zwaard) Soldaten (op afstand) kruisboogschutter (kruisboog) boogschutter (handboog) scherpschutter (musket) Overige wapens (scheeps)kanon katapult mortier
Spelers kunnen elkaar om verschillende redenen de oorlog verklaren, zoals het bouwen van een pakhuis en daarmee een nederzetting op een eiland van de tegenspeler of het aanvallen van schepen of nederzettingen. Het spel bevat veertien verschillende militaire eenheden en 26 verbeteringen die door middel van onderzoek kunnen worden verkregen. Een nederzetting kan worden beschermd door verdedigingswerken te bouwen:
forten: in kleine, middelgrote en grote forten kunnen soldaten, verkenners en hospikken worden opgeleid. De wapens voor een soldaat worden meestal bij een smederij geproduceerd. In een groter fort is de kwaliteit van de opleiding beter en daardoor is ook de kwaliteit van een opgeleide soldaat hoger. Soldaten doen ervaring op tijdens gevechten waardoor ze sterker worden. versterkingen zoals muren en stadsmuren, uitkijk- en geschuttorens. Deze vertragen de vijand bij een aanval op de nederzetting. Op de muren kunnen boogschutters worden gezet om de vijanden op afstand aan te vallen.
Tijdens landgevechten kunnen de eenheden formaties aannemen om zo beter te kunnen aanvallen of verdedigen. De eenheden lopen hierbij in een bepaald patroon, zoals een cirkel, vierkant, lijn, driehoek, in twee rijen naast elkaar of een aangepast patroon.