De geschiedenis van Mexico-Stad begint in 1325 toen de stad gesticht werd door de Azteken, hoewel het gebied al langer bewoond was. De oorspronkelijke naam van de stad was Tenochtitlan. Het was toen de hoofdstad van het Aztekenrijk. In Mexico-Stad is nog vrij weinig over van Tenochtitlan, doordat er veel verloren is gegaan tijdens opstanden en de inneming door de conquistadores.
Precolumbiaanse periode thumb|Ruïnes van Tenochtitlan Het Dal van Mexico is zeker sinds het tiende millennium v. Chr. bewoond. De eerste culturen in het dal waren die van Tlatilco en Cuicuilco, waarvan de laatste rond het begin van de jaartelling door een vulkaanuitbarsting is bedolven. George en Eve DeLange, "Cuicuilco Pyramid Archaeological Ruins"
Mexico-Stad werd in 1325 gesticht door de Azteken. Volgens de legende zou hun stamgod Huitzilopochtli de plaats aanwijzen waar de op dat moment nog nomadische Azteken zich moesten vestigen, door een adelaar op een cactus een slang te laten verslinden.Huitzilopochtli De stad werd Tenochtitlan genoemd, naar Tenoch, volgens de legende de eerste leider van de Azteken, maar werd ook wel bekend als Mexihco-Tenochtitlan, naar de centrale provincie van het Azteekse rijk. De etymologie van Mexico is onzeker, vermoedelijk betekent het 'plaats van Mextli' of 'plaats van de maguey'. De oorspronkelijke uitspraak in het Nahuatl was me'sjiko (IPA: [meʔˈʃiko]), tegenwoordig zegt men in het Spaans meggiko (IPA: [ˈmexiko]).
De Azteken waren laatkomers in het dal van Mexico, en in werkelijkheid was de stichting waarschijnlijk heel wat minder roemrucht. De volkeren die al in het dal van Mexico leefden, Tepaneken en Acolhua's, waren de Azteken vijandig gezind, en lieten hen op het slechtste stuk land van de omgeving wonen, op een aantal eilandjes in het Texcocomeer. Naar verluidt gingen de Tepaneken en Acolhua’s ervan uit dat de Azteken gedood zouden worden door de vele slangen die er leefden. Toen zij na een tijdje de eilanden bezochten om te kijken of de Azteken nog in leven waren, kwamen ze erachter dat zij alle slangen hadden opgegeten. <div class="toccolours" style="float: right; clear:right; margin: 0 0 1em 1em; padding: 0.5em; width: 300px;"> Bernal Díaz over Tenochtitlan "De volgende ochtend kwamen we bij een brede dijk, en zetten onze mars richting Iztapalapa voort. En toen we al die steden en dorpen, gebouwd in het water, en andere grote plaatsen op droog land, en die kaarsrechte dam richting Mexico, stonden we versteld. Deze grote plaatsen en torens en gebouwen, oprijzend uit het water, gemaakt van steen, leken op een betoverd visioen van het verhaal van Amadis. Werkelijk, sommigen van onze soldaten vroegen of het niet allemaal een droom was. Het is daarom niet verrassend dat ik in deze stemming schrijf. Het was allemaal zo wonderbaarlijk dat ik niet weet hoe deze eerste blik van dingen waarvan we nog nooit eerder gehoord gezien of gedroomd te beschrijven."Uit: B. Díaz, The conquest of New Spain (Penguin Books, Londen 1963) 214</blockquote> </div> In de eerste jaren dienden de Azteken als huursoldaten voor de verschillende post-Tolteekse stadstaten uit het dal van Mexico en werden vazallen van de Tepaneekse koning Tezozomoc. Deze werd opgevolgd door zijn zoon Maxtla, die de Azteekse leider Chimalpopoca liet vermoorden. Chimalpopoca's opvolger Izcoatl sloot een verbond met koning Nezahualcóyotl van Texcoco, en samen verdreven en onderwierpen ze de Tepaneken.ANTH 506 Lecture: Aztecs De stad Tlacopan sloot zich bij dit verbond aan, waarmee het Drievoudig Verbond ontstond, dat de geschiedenis is ingegaan als het Azteekse Rijk. Tenochtitlan breidde zich al snel uit over aangrenzende eiland, waardoor het Venetië van de Nieuwe Wereld ontstond. Op zijn hoogtepunt telde Tenochtitlan 212.500 inwonershttps://www.public.asu.edu/~mesmith9/1-CompleteSet/MES-05-CitySize.pdf. Gearchiveerd op 15 maart 2023., op Parijs en Constantinopel na de grootste stad ter wereld. De markt van Tlatelolco, een voorstad van Tenochtitlan, was op dat moment de grootste ter wereld.
Koloniale periode thumb|Hernán Cortés In 1519 bereikte de Spaanse conquistador Hernán Cortés de stad. Hij werd vriendelijk ontvangen, maar nam de Azteekse leider Motecuhzoma II gevangen. Toen Cortés enige maanden afwezig was om een rivaliserende conquistador te bevechten richtte Cortés' luitenant Pedro de Alvarado een slachting aan tijdens een Azteeks religieus feest. Toen Cortés terugkeerde trof hij de stad in chaos aan. Moctezuma probeerde zijn volk tot bedaren te brengen, maar kwam daarbij om het leven. Cortés en de zijnen ontvluchtten in de daaropvolgende nacht, die bekend is geworden als de Treurnacht (La Noche Triste) de stad, waarbij veel van zijn soldaten en inheemse hulptroepen om het leven kwamen. Intussen had vanaf december 1520 een pokkenepidemie de stad getroffenP B S : C o n q u i s t a d o r s - C o r t é s, waarbij de helft van de bevolking om het leven kwam. Cortés zette zijn hoofdkwartier op in Texcoco, en begon het beleg van Tenochtitlan.
Na een maandenlange belegering, waarbij het grootste deel van de stad werd verwoest, gaf de laatste Azteekse leider Cuauhtemoc zich op 13 augustus 1521https://web.archive.org/web/20110803234704/http://www.df.gob.mx/wb/gdf/historia_de_la_ciudad_de_mexico/_rid/229?page=3 over aan de Spanjaarden. De Spanjaarden lieten op de ruïnes van Tenochtitlan Mexico-Stad als koloniale stad herrijzen, dat de hoofdstad werd van de Spaanse kolonie Nieuw-Spanje, waardoor er een kolossaal gebied, tot de Filipijnen, Californië en Hispaniola aan toe, vanuit Mexico-Stad bestuurd werd. De vicekoningen zetelden in het fort Chapultepec. Met de verovering werd ook het rooms-katholicisme geïntroduceerd. In Mexico-Stad verrezen niet minder dan duizend kerken, waaronder de Catedral Metropolitana de la Ciudad de México, een van de grootste barokke bouwwerken ter wereld. In 1531 verscheen naar verluidt in Tepeyac in het noorden van Mexico-Stad de Maagd van Guadalupe aan de indiaanse jongen Juan Diego. De maagd van Guadalupe zou later uitgroeien tot de beschermheilige van Mexico-Stad. In 1551 werd de Koninklijke Universiteit van Mexico geopend, de eerste universiteit van het Amerikaanse vasteland.Universidad Nacional Autónoma de México
Bij de vernietiging van Tenochtitlan werden ook de meeste dammen vernield, waardoor het Texcocomeer nu regelmatig overstroomde en Mexico-Stad regelmatig onder water kwam te staan. Er werd begonnen met het indammen van het meer, dat nu geleidelijk begon te krimpen. De meerbodem bleek echter niet geschikt voor landbouw, waardoor er problemen ontstonden met de voedselvoorziening. In 1692 brak er vanwege de hoge voedselprijzen een opstand uit van de indianen, waarbij een groot aantal gebouwen beschadigd werden.
19e eeuw thumb|De Slag om Molino del Rey, even ten zuiden van Mexico-Stad De Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog is grotendeels aan Mexico-Stad voorbijgegaan, in de stad is nooit gevochten. Na de onafhankelijkheid in 1821 werd Mexico-Stad de hoofdstad van Mexico. Drie jaar later, bij de invoering van de republiek en de opstelling van de grondwet van 1824Mexican Constitution of 1824 werd Mexico-Stad ingedeeld in het Federaal District (Distrito Federal, D.F.), gemodelleerd naar het Amerikaanse District of Columbia (naar analogie van Washington D.C. wordt Mexico-Stad sindsdien ook wel México D.F. genoemd). Toen telde Mexico-Stad zo'n 200.000 inwoners.
Hoewel Mexico-Stad de onafhankelijkheidsoorlog zonder kleerscheuren doorstond, kreeg het in de decennia daarna regelmatig staatsgrepen, revoluties en buitenlandse interventies te verduren. Onder andere in 1840 en 1844 is er in de straten van Mexico-Stad hevig gevochten tussen verschillende groeperingen, en de hoofdstad is tijdens burgeroorlogen een aantal keer kortstondig verplaatst naar onder andere Querétaro, Guadalajara, Veracruz en Paso del Norte. Tijdens de Mexicaans-Amerikaanse oorlog besloten de Amerikanen over te gaan tot een aanval op Mexico-Stad, nadat Mexico had geweigerd zich over te geven. De Amerikaanse generaal Winfield Scott marcheerde vanuit Veracruz op naar Mexico-Stad. In een serie veldslagen wist hij de Mexicaanse dictator Antonio López de Santa Anna te verslaan, waarna op 2 februari 1848 de vrede van Guadalupe Hidalgo werd getekend.Treaty of Guadalupe Hidalgo Mexico is dit verlies nog steeds niet geheel te boven gekomen; vooral de slag om Chapultepec, waarbij de jonge Niños HéroesLos Niños Héroes om het leven zijn gekomenOfficial Report of the Battles for Mexico City, heeft mythische vormen aangenomen.
In 1863 werd Mexico-Stad opnieuw bezet, dit keer door de Fransen, die in de Mexicaanse strijd tussen conservatieven en liberalen waren geïntervenieerd en in Mexico het Tweede Mexicaanse Keizerrijk vestigden. Gedurende de Franse interventie in Mexico werd een verkiezing gehouden waarin de bevolking van Mexico-Stad zich uitsprak voor een monarchie. Maximiliaan van Oostenrijk werd in 1864 tot keizer gekroond, en ging samen met zijn vrouw, prinses Charlotte van België wonen in Chapultepec. De belangrijkste bijdrage van Maximiliaan aan Mexico-Stad is de Keizersavenue, die later werd hernoemd tot Paseo de la Reforma. De monarchie was echter nooit populair, en nadat de Fransen Mexico verlieten stortte het keizerrijk ineen. Op 19 juni 1867 werd Maximiliaan in Querétaro samen met twee van zijn generaals gefusilleerd.From Mexico to Miramar or, Across the Lake of Oblivion, as essay by C.M. Mayo. Gearchiveerd op 13 mei 2023. thumb|Mexico in 1890 Nog twee keer werd er gevochten in Mexico-Stad, daarna zou het lange tijd rustig blijven. In 1861 ondernam Porfirio Díaz een poging Benito Juárez af te zettenArticles: Díaz, Porfirio (1830-1915) - Historical Text Archive en zichzelf tot president te maken, maar slaagde daar niet in. Vijf jaar later, Juárez was inmiddels overleden, lukte zijn machtsovername wel. Díaz zou Mexico de daaropvolgende vijfendertig jaar blijven regeren. Onder Díaz werd Mexico-Stad grootschalig gemoderniseerd. Het Texcocomeer werd vrijwel geheel drooggelegd en het wegennet werd verbeterd. Omdat Porfirio Díaz een bewonderaar was van Frankrijk, liet hij hele stadswijken in Franse stijl optrekken. Zo kwam Mexico-Stad aan de bijnaam Parijs van de Nieuwe Wereld. De bekendste Porfiriaanse monumenten zijn het Palacio de Bellas Artes en het onafhankelijkheidsmonument Ángel de la Independencia, dat in 1910, op het eeuwfeest van de onafhankelijkheid voltooid werd. In dat jaar had de stad 720.000 inwoners.
Revolutie In 1910 brak de Mexicaanse Revolutie uit.From Soldaderas to Comandantas: Introduction Díaz werd verjaagd en in 1911 werd de liberaal Francisco I. Madero tot president gekozen. De eerste jaren van de revolutie gingen grotendeels aan Mexico-Stad voorbij, maar de gebeurtenissen van februari 1913 zouden een grote schok betekenen voor de inwoners. Félix Díaz, neef van Porfirio, was in opstand gekomen tegen Madero. Tien dagen lang vonden er hevige gevechten plaats in Mexico-Stad tussen de Felicistas, aanhangers van Díaz, en Maderogetrouwe groepen, geleid door Victoriano Huerta. Duizenden inwoners kwamen hierbij om het levenDel siglo XX / La Decena Trágica, febrero de 1913, en de gebeurtenis zou de geschiedenis ingaan als de decena trágica (tragische tiendaagse). Het bleek echter een vooropgezet spel te zijn: Huerta en Díaz hadden een complot gesmeed. Nadat de meeste Maderogetrouwe soldaten om het leven waren gekomen liep Huerta over naar de Felicistas. Madero werd gevangengenomen en vier dagen later vermoord. Huerta riep zichzelf uit tot president. Hij sloot het Congres, stelde de grondwet buiten werking en regeerde met ijzeren vuist. thumb|Zapata en Villa in Mexico-Stad