Gone with the Wind is een Amerikaanse film uit 1939 onder regie van Victor Fleming en geproduceerd door David O. Selznick. Het is een verfilming van het gelijknamige boek van Margaret Mitchell, in het Nederlands bekend onder de titel Gejaagd door de wind.
De film werd genomineerd voor dertien Oscars, waarvan hij er uiteindelijk acht won. Opvallend was de Oscar voor actrice Hattie McDaniel (Mammy), die daarmee als eerste Afro-Amerikaanse de prijs in ontvangst mocht nemen. Daarnaast won de film de Academy Technical Achievement Award en werd hij genomineerd voor een Academy Honorary Award. In 1989 werd de klassieker door de National Film Preservation Board uit de Verenigde Staten benoemd tot film 'van grote culturele waarde', waardoor hij in aanmerking kwam voor preservatie in de National Film Registry. In 2009 werd de film opgenomen in het Guinness Book of Records. De film had in totaal, rekening houdend met de inflatie, een recordomzet van 4.031.500.000 euro behaald en was daarmee de succesvolste film aller tijden.
Verhaal
Voor de intermissie De film begint in 1861 op de fictieve plantage Tara in Georgia. Het is de avond waarop de Amerikaanse Burgeroorlog officieel uitbreekt. De kijker wordt voorgesteld aan Scarlett O'Hara, een zelfstandige en sterke jonge vrouw. Ze is de oudere zus van Suellen en Careen. Haar ouders zijn de Ierse immigrant Gerald O'Hara en diens vrouw Ellen.
Aan het begin van de film flirt Scarlett met de tweeling Brent en Stuart Tarleton. Zij vertellen haar dat Ashley Wilkes, de man op wie Scarlett stiekem verliefd is, gaat trouwen met zijn nicht Melanie Hamilton. De verloving zal worden aangekondigd op een barbecue bij zijn landhuis op de plantage Twelve Oaks. Op het feest ontmoet Scarlett Rhett Butler, een man die zojuist is verstoten door zijn familie in Charleston. Hij weet haar niet te charmeren en beledigt ook de andere gasten door te zeggen dat het zuiden geen schijn van kans maakt in de nakende oorlog tegen het noorden.
Scarlett gaat naar de bibliotheek om alleen te zijn met Ashley. Ze biecht op van hem te houden. Hij geeft toe dat hij ook verliefd is op haar, maar liever trouwt met Melanie. Scarlett, die zich misleid voelt, is razend en geeft hem een klap in zijn gezicht. Als Ashley de bibliotheek heeft verlaten, komt Scarlett erachter dat Rhett ook aanwezig was en het hele gesprek heeft gevolgd. Hij vertelt haar dat haar geheim bij hem veilig is.
Wanneer de mannen opgeroepen worden voor het leger, nemen Ashley en Melanie afscheid van elkaar. Scarlett trouwt in een opwelling met Melanies jongere broer Charles Hamilton, die ook het leger ingaat. Scarlett wordt al snel weduwe, want Charles sterft aan een longontsteking na de mazelen voor er sprake is van gevechtshandelingen. Scarletts moeder stuurt haar naar het landhuis van de familie Hamilton in Atlanta, in de hoop dat ze hier gezelschap zal vinden. Scarletts dienstmeid Mammy maakt echter duidelijk dat Scarlett hier enkel zal wachten op de terugkomst van Ashley.
Scarlett wordt al snel het gesprek van de dag in Atlanta. De inwoners vinden het schandalig dat ze geen enkel teken van rouw toont na de dood van haar echtgenoot. Rhett is inmiddels militair ingezet tegen de blokkade door het Noorden van de zuidelijke Geconfedereerde Staten van Amerika en wordt door zijn vrienden beschouwd als held. Ze ontmoeten elkaar opnieuw op een bal, waar ze de inwoners van de stad choqueren als hij haar ten dans vraagt en zij hem als danspartner accepteert. Hij vertelt haar dat zij ooit de zijne zal zijn, maar zij verzekert hem dat dit nooit zal gebeuren.
Hoewel de Geconfedereerde Staten in eerste instantie worden gezien als iets positiefs, wordt het ideaal de rug toegekeerd na de Slag bij Gettysburg, waarbij veel vrienden en ex-vriendjes van Scarlett om het leven komen. Ondertussen viert Ashley thuis Kerstmis. Hoewel ze elkaar zoenen, weet Scarlett wederom geen indruk op hem te maken. Niet veel later vertrekt Ashley weer naar het leger.
Acht maanden later wordt de stad bezet door het zegevierende leger van de noordelijke Unie. Melanie is hoogzwanger en bevalt na een moeizame, voortijdige bevalling van een zoon, bijgestaan door Scarlett en dienstmeid Prissy. De dames realiseren zich dat ze niet in de stad kunnen blijven. Scarlett neemt contact op met Rhett en vraagt of hij kan helpen haarzelf, Melanie, Prissy en de baby naar Tara te brengen, weg uit de ellende van de belegerde en nadien bezette stad. Er volgt een moeizame en lange reis met paard en wagen. Onderweg krijgt Rhett last van zijn geweten en laat hij Scarlett, de zieke Melanie en de emotionele Prissy moedeloos achter om het leger weer in te gaan. Voordat hij weggaat, probeert hij Scarlett te zoenen. Zij is hier niet van gediend en geeft hem een klap in zijn gezicht.
Op weg terug naar huis komt Scarlett langs de plantage Twelve Oaks, die er verbrand, geruïneerd en verlaten bij staat. Ze is dolblij als blijkt dat Tara nog wel overeind staat, maar komt eenmaal thuis tot de schokkende ontdekking dat haar moeder zojuist is overleden aan buiktyfus. Tara wordt geplunderd door troepen en enkel Scarlett is vastberaden om haar plantage niet op te geven.
Na de intermissie Met de hulp van haar familie weet Scarlett de katoenvelden van Tara weer productief te maken. Op een gegeven moment wordt ze beroofd door een soldaat, die ze uit angst vermoordt. Ze treft goud aan in zijn broekzakken en beseft dat ze haar familie tijdelijk kan voeden. De Geconfedereerde Staten van Amerika zijn de nederlaag nabij en de oorlog lijkt bijna ten einde. Ashley keert terug naar huis, na lang gevangen te hebben gezeten. Scarlett valt onmiddellijk in zijn armen en hij biecht op dat hij ook graag met haar weg zou willen lopen. Hij zegt echter ook dat hij Melanie nooit kan verlaten.
Gerald, de vader van Scarlett, probeert een boef te verjagen en valt daarbij van zijn paard, waarbij hij het leven laat. De voormalige opzichter keert terug om de plantage op te kopen. Scarlett is op dat moment de wanhoop nabij en neemt contact op met Rhett, in de overtuiging dat hij zeer welvarend is. Ze komt er echter al snel achter dat zijn geld op de bank is geblokkeerd en dat ook hij armoede lijdt. Net als ze weg wil gaan, komt ze Frank Kennedy tegen, de rijke verloofde van haar zus Suellen, tevens eigenaar van een winkel en een houtzagerij. Ze vertelt hem dat Suellen niet meer met hem wil trouwen (wat niet waar is) en trouwt zelf met hem. Ze werkt mee in de zaken en wordt rijk.
Frank wordt later vermoord. Nog voordat zijn begrafenis plaats kan vinden, doet Rhett Scarlett een huwelijksaanzoek. Ze heeft nog altijd geen belangstelling voor hem, maar besluit met hem te trouwen om zijn geld. Na het huwelijk belooft Rhett haar dat hij Tara zal laten restaureren. Ondertussen werkt zij aan het bouwen van een enorm landhuis in Atlanta. Later bevalt Scarlett van een dochter, Bonnie Blue Butler (Cammie King). Rhett probeert hierna in een goed daglicht te komen in Atlanta, in de hoop dat zijn dochter later toegang zal krijgen tot de betere kringen van de stad.
Het huwelijk blijkt al snel te mislukken. Scarlett weigert meer kinderen te krijgen, tot groot ongenoegen van Rhett. Ashley is inmiddels vervreemd van zijn vrouw en brengt zijn dagen moedeloos en verslagen door. Scarlett probeert hem te troosten. Een redelijk onschuldige omhelzing tussen Scarlett en Ashley wordt verkeerd opgevat door Ashleys zus India. Al snel worden in de stad geruchten verspreid dat de twee een buitenechtelijke relatie hebben. Scarletts reputatie is opnieuw geruïneerd. Rhett is inmiddels op de hoogte van de geruchten en begint steeds meer te drinken. Hij is razend op Scarlett en vertelt haar dat hij haar wel zou kunnen vermoorden als ze daardoor Ashley uit haar hoofd zou zetten.
De volgende dag voelt Rhett zich schuldig en biedt Scarlett een scheiding aan. Zij weigert die echter aan te nemen, omdat ze zich anders nooit meer zou kunnen vertonen in de hoogste kringen. Niet veel later vertrekt Rhett met Bonnie naar Londen, om daar een lange vakantie door te brengen. Als hij terugkeert, probeert Scarlett het bij te leggen. Rhett is echter niet geïnteresseerd in een hereniging. Wanneer ze hem vertelt dat ze zwanger is, vraagt hij wie de vader is. Ze antwoordt dat hij dat best weet en dat ze het kind liever niet wil krijgen. Ze krijgen ruzie met elkaar, waarbij Scarlett van de trap valt en een miskraam heeft.
Rhett voelt zich schuldig en lucht zijn hart bij Melanie. Terwijl Scarlett beter begint te worden, komt Bonnie om het leven bij een val. Scarlett kan het niet bevatten en geeft Rhett de schuld van het ongeluk. Rhett gelooft zelf ook dat hij verantwoordelijk is voor de dood van zijn dochter. Melanie is ondertussen zwanger van haar tweede kind, in de wetenschap dat de bevalling fataal kan zijn voor haar. Ze vraagt Scarlett of ze voor Ashley wil zorgen na haar dood. Als Scarlett echter Ashley in tranen ziet uitbarsten tijdens Melanies sterfbed, beseft ze dat ze nooit iets voor hem heeft betekend en laat al haar hoop op een relatie met hem varen.
Na het overlijden van Melanie keert ze terug naar huis, waar Rhett (die ervan uitgaat dat ze nu voor Ashley zal kiezen) inmiddels zijn koffers heeft gepakt om haar te verlaten. Ze vertelt Rhett dat ze nooit van Ashley heeft gehouden en alleen van hem houdt, maar Rhett heeft geen hoop meer dat hun huwelijk nog gered kan worden. Op dat moment zegt hij de legendarische uitspraak "frankly, my dear, I don't give a damn" waarmee de film zo bekend is geworden. Nadat hij haar heeft verlaten, maakt Scarlett duidelijk dat ze er na alle tegenslagen nog steeds op vertrouwt dat alles ooit goed zal komen.
Rolverdeling
||| Rhett Butler |- ||| Scarlett O'Hara |- ||| Ashley Wilkes |- ||| Melanie Hamilton |- ||| Mammy |- ||| Pork |- ||| Prissy |- ||| Stuart Tarleton |- ||| Brent Tarleton |- ||| Gerald O'Hara |- ||| Ellen O'Hara |- ||| Suellen O'Hara |- ||| Carreen O'Hara |- ||| John Wilkes |- ||| India Wilkes |- ||| Charles Hamilton, de broer van Melanie, de eerste man van Scarlett |- ||| dokter Meade |- ||| mevrouw Meade |- ||| mevrouw Merriwether |- ||| Belle Watling |- ||| Bonnie Blue Butler, het dochtertje van Scarlett en Rhett |- ||| Frank Kennedy, de tweede man van Scarlett
Prijzen en nominaties Oscars Categorie Gewonnen Winnaar Beste Film 20px Selznick International PicturesDeze prijs leverde een beeld op. Beste Regisseur 20px Victor FlemingDeze prijs leverde een beeld op. Beste Acteur Clark GableVerloren van Robert Donat voor zijn rol in Goodbye, Mr. Chips. Beste Actrice 20px Vivien LeighDeze prijs leverde een beeld op. Beste Aangepaste Scenario 20px Sidney HowardDeze prijs leverde een beeld op (postuum). Beste Vrouwelijke Bijrol 20px Hattie McDanielDeze prijs leverde een miniatuurbeeld op. Beste Camerawerk 20px Ernest Haller & Ray RennahanDeze prijs leverde een beeld op. Beste Montage 20px Hal C. Kern & James E. NewcomDeze prijs leverde een miniatuurbeeld op, maar werd later vervangen door een gebruikelijke beeld. Beste Art Direction 20px Lyle WheelerDeze prijs leverde een beeld op. Beste Geluidseffecten Fred Albin, Jack Cosgrove & Arthur JohnsVerloren van Fred Sersen en E. H. Hansen voor hun werk bij The Rains Came. Beste Originele Muziek Max SteinerVerloren van Herbert Stothart voor zijn werk bij The Wizard of Oz. Beste Geluid Thomas T. MoultonVerloren van Bernard B. Brown voor zijn werk bij When Tomorrow Comes.
Speciale Prijs Winnaar Irving G. Thalberg Award David O. SelznickUitgereikt voor zijn carrière en werk als producent bij deze film. Honorary Award William Cameron MenziesMiniatuurbeeld uitgereikt voor zijn gebruik van kleur en creatie van een dramatische sfeer bij deze film. Technical Achievement Award Don Musgrave en Selznick International PicturesUitgereikt voor zijn gebruik van gecoördineerde uitrusting bij deze film.
Achtergrond Ontstaan miniatuur|David O. Selznick, filmproducent die de film mogelijk maakte.