Yoko Tsuno is een Belgische stripreeks bedacht door Roger Leloup. Anno 2024 zijn er 31 albums, enkele korte verhalen en een op de strip gebaseerde roman verschenen.
De reeks verscheen naast het Frans in 16 andere talen, waaronder het Nederlands.Albums: La série, Passionnementyoko.free.fr
Inhoud De stripreeks gaat over de belevenissen van een Japanse vrouw die zich moeiteloos beweegt tussen meerdere culturen: de West-Europese, de Japanse en zelfs een buitenaardse (Vinea). De heldin van de serie is moedig, intelligent en doortastend. Ze kan een vliegtuig besturen en spreekt verschillende talen zoals Nederlands, Japans, Duits en Chinees. Ze is boeddhiste, beoefent aikido en kendo en is een geoefend boogschutter.
Yoko beleeft als elektrotechnisch ingenieur zowel aardse als buitenaardse avonturen, waarbij ze al in haar eerste avontuur contact maakt met de buitenaardse Vineanen. In het eerste album Trio in het onbekende ontmoet Yoko haar toekomstige kameraden: Paul Pola en Ben Beeld, die bij de televisie werken. In het tweede album leren zij tijdens een toeristische boottocht op de Rijn een Duitse organiste kennen, Ingrid Hallberg. Ingrid wordt een vriendin van Yoko en zal ook in enkele latere albums verschijnen. Zij vertegenwoordigt de Duitse romantiek (kastelen, Rothenburg ob der Tauber, Rheingold).
Yoko's avonturen bevatten vele elementen: het oplossen van misdaden, vriendschap, liefde, adoptie en moderne techniek met sciencefiction-elementen zoals robots, vreemde hemellichamen, ruimte- en tijdreizen. Soms spelen eigenaardige dieren zoals een vleermuis een belangrijke rol in het avontuur.
Personages
Hieronder volgen een aantal van de belangrijkste personages.An unofficial fanpage, Yokotsuno.bePersonnages, Yokotsuno.com Yoko Tsuno, een Japanse elektrotechnische ingenieur en het titelpersonage Ben (originele naam: Vic), een rustige vriend van Yoko Paul (originele naam: Pol), een mopperende vriend van Yoko Khany (originele naam: Khâny), een Vineaanse vriendin van Yoko Emilia (originele naam: Émilia), een Schots-Russische vriendin van Yoko Ingrid, een Duitse vriendin van Yoko Myna, een robot en vriendin van Yoko Roosje (originele naam: Rosée du matin), de Chinese adoptiedochter van Yoko Monya, een vriendin van Yoko die uit de toekomst komt Mieke, een Vlaamse vriendin van Yoko die uit het verleden komt
Publicatiegeschiedenis Voorgeschiedenis Sciencefiction is een populair genre in de Belgische strip. Spirou/Robbedoes importeerde vanaf eind de jaren 30 Amerikaanse comics zoals Superman en Brick Bradford, waar geregeld sciencefiction in voorkwam. p.245 De ruimtewedloop stimuleerde het vervolgens. Willy Vandersteen liet zijn stripreeks Suske en Wiske in 1948 op de maan afspelen in het album De mottenvanger. In 1950 begon Hergé met zijn stripreeks De avonturen van Kuifje met het maantweeluik: Raket naar de maan en Mannen op de maan. Vervolgens verscheen sciencefiction steeds meer in Belgische stripreeksen. p.243-244 Zo verschenen er in Blake en Mortimer enkele sciencefictionverhalen. Ook verscheen de stripreeks Luc Orient en deze stripreeks rond 1970. p.269
Onder invloed van de Franse censuurcommissie waren vrouwelijke vormen jarenlang niet toegestaan. Ook waren de redacties en de drukkers zeer katholiek. p.89 Vrouwelijke personages waren daardoor gewoonlijk onbelangrijke personages in de Belgische strip. Eind jaren 60 waren de vrouwen wat meer geëmancipeerd en de censuurcommissie was verdwenen. De hoofdredacties van de stripbladen hadden echter nog hun vooroordelen.
In de jaren 50 en 60 werkte Roger Leloup voornamelijk als decortekenaar bij Jacques Martin bij zijn reeksen Alex en Lefranc. Ook assisteerde hij in die periode Francis en Hergé.Roger Leloup, Lambiek.netRoger Leloup, Yokotsuno.com
Leloup (1970-heden) thumb|Stripmuur in Verviers De eerste schets van Yoko Tsuno tekende Leloup op Kerstmis 1968.Rencontre, Yoko.tsuno.free.fr Eind de jaren 60 werkte Leloup als decortekenaar bij Jakke en Silvester van Peyo. Vervolgens schreef hij zelf een scenario voor een nieuw verhaal van Jakke en Silvester.Jakke en Silvester, de vergeten verhalen, Stripspeciaalzaak.be Hierin ontmoetten ze een Japanse vrouw genaamd Yoko, van wie de naam afkomstig was van de actrice Yoko Tani.Avontures électroniques, Yokotsuno.com Het verhaal ging echter niet door, waarna Leloup het scenario vervolgens bewerkte tot het eerste album van een nieuwe stripreeks. Hij verving Jakke en Silvester door de personages Paul en Ben. Vervolgens ging Leloup, op aanraden van Peyo, in 1969 met zijn verhaal Trio in het onbekende naar Spirou/Robbedoes. Een Duitse uitgeverij verzocht Dupuis om een nieuwe sciencefictionserie, waarna Dupuis aankwam met Trio in het onbekende. Het duurde echter even voordat de Duitse uitgever akkoord ging, daarom verzocht Dupuis om vast enkele korte verhalen in het blad te tekenen met het minst belangrijke personage van de drie: Yoko Tsuno.Roger Leloup, Passionnementyoko.free.fr De eerste publicatie van Yoko Tsuno was op 24 september 1970 in Robbedoes / Spirou nummer 1693 met het korte verhaal Overval in hi-fi.
Zo verschenen er in 1970 twee reeksen in Spirou/Robbedoes met sterke vrouwen in de hoofdrol: Natasja en de reeks van Leloup. Yoko's beroep van elektrotechnische ingenieur als een vrouwelijk hoofdpersonage was ongewoon in die tijd. p.88 Op aandringen van uitgever Charles Dupuis hielp Maurice Tillieux met de scenario's van de eerste korte verhalen. Tillieux achtte zijn bijdrage echter overbodig, waarna Leloup de reeks alleen verder schrijft en tekent.Roger leloup, Dupuis.com Tillieux adviseerde hem wel nog de reeks humoristischer te maken zoals de andere reeksen van Spirou. De tekenstijl van de eerste verhalen is nog enigszins karikaturaal, maar dit wijzigde zich al snel naar semi-realistisch vanaf het tweede verhaal Het helse orgel.
In de eerste korte verhalen was Yoko nog een bijfiguur, maar de jaarlijkse verkiezing veranderde alles. Tijdschrift Spirou/Robbedoes hield een jaarlijkse verkiezing waarbij de lezers konden stemmen op hun favoriete reeksen. De hoofdredactie van het blad verwachtte dat de reeks laag zou eindigen. Yoko Tsuno eindigde echter vijfde, waarop uitgever Charles Dupuis aan Leloup vroeg om de reeks verder te zetten en Yoko het hoofdpersonage te maken. Het derde album, Vulcanus' smidse, was ook gebaseerd op een afgewezen scenario, maar ditmaal eentje dat Leloup schreef voor De avonturen van Kuifje.
Net zoals bij Hergé doet Leloup veel onderzoek voor de decors van deze stripreeks. Daarnaast zorgde het succes van de Star Wars-films in de jaren 80 voor een verhoogde interesse in sciencefictionstrips zoals deze. p.247 Geleidelijk aan kwamen er naast ruimtereizen ook tijdreizen in de reeks.
Verhalen Albums In de tweeënvijftig jaar tussen 1972 en 2024 verschenen er eenendertig stripalbums in de Yoko Tsuno-reeks. Nr.Yoko Tsuno, Stripinfo.beYoko Tsuno, Bedetheque.comTitelYoko Tsuno, Stripboekmuseum.nlOriginele titelYoko Tsuno, Dupuis.comPublicatiejaar SpirouYoko Tsuno, Bdoubliees.comUitgavejaar album1Trio in het onbekendeLe trio de l'étrange197119722Het helse orgelL'orgue du diable197219733Vulcanus' smidseLa forge de Vulcain197319734Avonturen met elektronikaAventures électroniques1970-197319745Seinen voor de eeuwigheidMessage pour l'éternité197419756De 3 zonnen van VineaLes 3 soleils de Vinéa197519767De grens van het levenLa frontière de la vie197619778De titanenLes titans197719789De dochter van de windLa fille du vent1978197910Het licht van IxoLa lumière d'Ixo1979198011De tijdspiraalLa spirale du temps1980198112Prooi en schaduwLa proie et l'ombre1981198213De aartsengelen van VineaLes archanges de Vinéa1982198314De bliksem van WodanLe feu de Wotan1984198415Het kanon van KraLe canon de Kra1985198516De draak van Hong-KongLe dragon de Hong Kong1986198617De danseres van BaliLe matin du monde1988198818De bannelingen van KifaLes exilés de Kifa1990-1991199119De Rheingold-ExpressL'or du Rhin1992-1993199320De astroloog van BruggeL'astrologue de Bruges1994199421De poort van de zielenLa porte des âmes1996199622De hemelse jonkLa jonque céleste1998199823De pagode der nevelenLa pagode des brumes2001200124De zevende codeLe septième code2005200525De dienares van LuciferLa servante de Lucifer2010201026De vloek van de amethistLe maléfice de l'améthyste2012201227Khany's geheimLe secret de Khâny2015201528De tempel der onsterfelijkenLe temple des immortels2017201729Engeltjes en valkenAnges et faucons2019201930De tweeling van SaturnusLes gémeaux de Saturne2022202231De arend van de HighlandsL'Aigle des Highlands2024202432Tijdloze intelligentieL' Intelligence intemporelle20262026
Korte verhalen Hoofdreeks Onderstaande korte verhalen, die verschenen tussen 1970 en 1973, werden in 1974 gebundeld in het vierde album Avonturen met elektronika. TitelYoko Tsuno, Comicweb.nlAvonturen met elektronika, Stripinfo.beOorspronkelijke titelTekenaarScenaristAantal pagina'sPublicatiejaar SpirouOverval in hi-fiHold–up en hi–fiLeloupLeloup, Tillieux81970Het kerstengeltjeL'ange de NoëlAventures électroniques, Bedetheque.comLeloupLeloup21970De aapmensLa belle et la bêteLeloupLeloup, Tillieux61971Koers 351Cap 351LeloupLeloup, Tillieux61971Honing voor YokoDu miel pour YokoLeloupLeloup101971De vliegende spin/De stelende spinL’araignée qui volaitLeloupLeloup121973
Los In 2007 verscheen een naamloze strip. Titel Tekenaar Scenarist Publicatiejaar SpirouGeen Leloup Leloup, Léonardo 2007
Hommages TitelScenarist/TekenaarAantal pagina'sPublicatiejaar SpirouGeenDeliège1/2 of 11981GeenStanislas1/2 of 12009
Integrale edities In 1997 en 1998 verscheen een integrale reeks van 7 banden in het Frans die 21 albums bevat.Les intégrales, Passionnementyoko.free.fr
Tussen 2006 en 2009 verscheen er een reeks van 8 banden in het Frans die 24 albums bevat.Les Intégrales, Yoko.tsuno.free.fr Het gaat om een thematische en geen chronologische integrale reeks. Sinds 2017 wordt de serie vertaald.
Boek In 1991 verscheen het boek L'Écume de l'aube, waarin Leloup meer over Yoko's jeugd vertelt.L'écume de l'aube, Casterman.com In het Nederlands verscheen dit boek onder de titel De parel van de dageraad.De parel van de dageraad, Depoort.com
Stripmuren In 2009 werd een muurschildering van Yoko Tsuno aangebracht nabij een parking in Waver. In 2010 kreeg ze ook een stripmuur in Brussel, in de straat Nieuwland.Les activités extérieures, Cbbd.be In 2018 volgde een muur in Leloups geboorteplaats Verviers.
Trivia De naam van de fictieve planeet uit deze reeks Vinea en haar bewoners Vineanen baseerde Leloup op het merk Nivea. De blauwe huid van de bewoners baseerde Leloup op de kleur van het doosje van datzelfde merk. p.79 In 2009 verscheen er een Belgische postzegel van Yoko Tsuno.Japanse stripheldin op nieuwe jeugdpostzegel, Nieuwsblad.be Reeds heel wat jaren reist in België een polyp (kermisattractie) met op de middenton een opvallende afbeelding van Yoko Tsuno.
Literatuur
Externe links Officiële site Yoko Tsuno, Dupuis.com