Velp is een dorpANWB Topografische Atlas Noord-Brabant (2005) - kaart 29 178-418 . in de gemeente Rheden in de Nederlandse provincie Gelderland. Het grenst zowel aan de plaatsen Rheden en Rozendaal (gemeente Rozendaal) als aan de stad Arnhem (gemeente Arnhem).

Velp telt inwoners () en heeft een oppervlakte van ca. 11,01 km². De A12 vormt de scheidingslijn tussen Arnhem en Velp. Andere belangrijke verkeersaders zijn de A348 en de N785. Velp wordt doorkruist door de spoorlijn Arnhem-Zutphen. Ten noorden van deze spoorlijn bevinden zich groene, rustige villawijken. Velp-Zuid wordt gekenmerkt door de oude kern oorspronkelijk uit de negende eeuw, rondom de oude dorpskerk de Oude Jan uit de twaalfde eeuw, met negentiende-eeuwse villa's en meer eenvoudige bebouwing van recente datum.

Ten noorden van Velp ligt de bekende Emmapiramide.

Geschiedenis De eerste vermelding van Velp stamt uit 891 of 892 onder de naam Pheleppe als een zekere Walto een schenking doet aan de abdij van Lorsch.

Op 1 januari 1812 werd de gemeente Rheden gesplitst in de gemeenten Dieren en Velp. Bij de nieuwe gemeente Velp werd ook het dorp Rozendaal gevoegd. Al op 1 januari 1818 werd deze gemeente weer opgeheven. Velp en Dieren gingen weer op in de gemeente Rheden en Rozendaal werd een zelfstandige gemeente.

Goudschat van Velp In 1851 werd in Velp een schat opgegraven, bestaande uit Merovingische gouden kunstvoorwerpen. De schat werd verkocht aan Pruisen. In 1945 werd hij uit Berlijn meegenomen door de Russische bezettingsmacht. Sindsdien ligt hij in het museum van Moskou.

thumb|Kasteel Biljoen Velp, Onze Lieve Vrouw Visitatiekerk|thumb Voormalig postkantoor aan de Hoofdstraat|thumb

Velp in de Tweede Wereldoorlog

Het dorp Velp werd als laatste langs de oostelijke Veluwezoom in de regio door de Wehrmacht op in de nacht van 10 op 11 mei 1940 ingenomen. Diverse gebouwen en woningen werden door de bezetter geconfisqueerd. Velp behoort tot de Nederlandse dorpen die met zijn inwoners het meest geleden hebben onder de Duitse bezetting gedurende de Tweede Wereldoorlog. Dit kwam onder meer doordat het dorp strategisch was gelegen vanwege het feit dat de doorgaande route Arnhem-Zutphen door het dorp liep, en de grote hoeveelheid dichte, dekking biedende bebossing.Het dorp werd op 16 april 1945 bevrijd.

Monumenten en bezienswaardigheden Gelders Geologisch Museum Kasteel Biljoen Nederlands Hervormde Kerk Oude begraafplaats Reinaldstraat (1834) Rijksbeschermd gezicht Velp - Villapark Overbeek

Lijst van rijksmonumenten in Velp Lijst van gemeentelijke monumenten in Velp

Evenementen Koningsdagactiviteiten - Aubade en straattekenen Hoofdstraat Velp, de Koninginnedagmarkt in Velp is uitgegroeid tot de grootste particuliere markt in het Oosten van Nederland (meer dan 180 kramen), kleiduifschieten, De Oranje Klassieker Rit Velp vertrekt vanaf de Van Spaenallee, 150 oldtimers, voor Kasteel Biljoen, Villaparkconcert. Velleper Donderdagen - De laatste donderdag in juli en de eerste donderdag in augustus is het feest op en rond de Hoofdstraat. De Velleper Donderdagen begonnen als een serie van vier opeenvolgende donderdagen in de vakantieperiode. Sinds 2017, na een traditie van 37 jaar, zijn er nog maar twee donderdagen over. Na een referendum onder de leden van de ondernemersvereniging werd in 2023 weer een derde donderdag toegevoegd aan de serie, de tweede donderdag van augustus. Posbankloop, hardloopevenement dat jaarlijks plaatsvindt in september. Carnaval, georganiseerd door twee carnavalsverenigingen

Hoger beroepsonderwijs Hogeschool Van Hall Larenstein heeft vestigingen in Leeuwarden en in Velp. Er zijn twee studentenverenigingen aan deze hogeschool verbonden in Velp. Dit zijn Arboricultura en Quercus. Deze eerste is in 1908 opgericht in Boskoop en na een fusie van de Rijkstuinbouwschool met Van Hall Larenstein in 1993 naar Velp verhuisd.

Bekende Velpenaren

Geboren

A.W.P. Verkerk Pistorius (1838-1893), publicist en ambtenaar in Nederlands-Indië Mina Kruseman (1839-1922), feministe, voordrachtskunstenares, schrijfster, actrice en zangeres Gerhardus Bulten (1871-1955), politicus Herman van Remmen (1889-1967), beeldhouwer J.W.F. Werumeus Buning (1891-1958), schrijver Daniël de Blocq van Scheltinga (1903-1962), jonkheer en politicus Johan Mekkink (1904-1991), kunstenaar, museumdirecteur Pieter Geraedts (1911-1978), kunstschilder en glazenier Dirk Theodorus Geerlings (1914-1945), spoorwegingenieur en verzetsman Jo Teunissen-Waalboer (1919-1991), atlete Jan Siebelink (1938), schrijver John Jansen van Galen (1940), schrijver-journalist Miep Brons-Tang (1943-2016), zakenvrouw Charles Bijleveld (1944), medicus, kinderarts en kindergastro-enteroloog Koos van Zomeren (1946), schrijver Karel Aalbers (1949), voetbalvoorzitter Ella Schadd-de Boer (1949), burgemeester Sammy van Tuyll van Serooskerken (1951), politicus Lydia Rood (1957), schrijfster Jan Goossens (1958), voetballer René Klaassen (1961), hockey-international Ho-Pin Tung (1982), autocoureur Jhon van Beukering (1983), voetballer Frank Futselaar (1991), atleet Michael Verrips (1996), doelman Benthe König (1998), atlete Valentijn Jeukendrup (2009), cellist

Overleden

Jean François Bijleveld (1794-1875), politicus Bernard ter Haar (1806-1880), dominee en dichter Catharina van Rees (1831-1915), componiste, schrijfster en feministe Simon Abramsz (1867-1924), schrijver August Eduard Zimmerman (1861-1926), burgemeester Louis Bouwmeester (violist) (1882-1931), violist Mence Dros-Canters (1900-1934), sportvrouw Anne Willem Jacob Joost van Nagell (1851-1936), burgemeester Louis François Joseph Maria van Voorst tot Voorst (1870-1939), politicus Hélène Swarth (1859-1941), dichteres Marius Adrianus Brandts Buys jr. (1874-1944), dirigent en componist Henri Bloemers (1880-1947), politicus, bestuurder en burgemeester Jan de Bruin (1902-1958), politicus Dirk van der Voort (1901-1971), politicus, verzetsstrijder Nico Vijlbrief (1890-1972), politicus Nicolaas Frederik Cambier van Nooten (1892-1972), politicus en burgemeester Johan van der Woude (1906-1979), schrijver Hendrik Adams (1900-1980), politicus Boerenpartij Jo Meynen (1901-1980), politicus L.H.H.R. van Wensen (1899-1984), burgemeester Frans Ferdinand van der Werf (1903-1984), fotograaf Bernard Drukker (1910-1992), organist F.W. van Heerikhuizen (1910-1969), literair historicus en dichter Carel Beke (1913-2007), schrijver Guus Dijkhuizen (1937-2013), schrijver, publicist en galeriehouder Karel Hengeveld (1935-2014), politicus Ludwig Otten (1924-2016), componist Piet Slegers (1923-2016), beeldhouwer en omgevingskunstenaar Thea Witteveen (1929-2017), schrijfster Annie van Harten (1922-2024), Nederlandse verzetsstrijdster Martin Laamers (1967-2025), voetballer

Woonachtig

Gerrit de Jonge (1927-2017), architect

Trivia De gemeente Rheden besloot in december 2008 een plantsoen te vernoemen naar prinses Catharina-Amalia, het Prinses Catharina-Amalia Plantsoen. Daarbij werd ervoor gekozen, de volledige eerste voornaam met het koppelteken in de straatnaam te gebruiken. Catharina-Amalia is de eerste voornaam van de prinses. Ook naar de prinsessen Alexia en Ariane werden straten vernoemd: het Prinses Alexia Julianapad, en het Prinses Ariane Wilhelminapad. Tussen 1952 en 2001 woonde de "Zwarte weduwe" Florrie Rost van Tonningen Heubel in de villa Ben Trovato aan de Kluizenaarsweg in het dorp.

Externe link Kaart van de gemeente in 1868

thumb|center|600px|360° Panorama, Hoofdstraat, Velp (Gld). gecentreerd|miniatuur|705x705px|Panorama vanuit de lucht van Velp

Categorie:Geografie van Rheden Categorie:Plaats in Gelderland Categorie:Voormalige gemeente in Gelderland