thumb|Nederlandse spreekwoorden, een schilderij uit 1559 van Pieter Bruegel dat minstens 125 zegswijzen toont. De Nederlandse taal bevat een schat aan spreekwoorden en gezegden, die zijn verzameld in de volgende overzichten.
De spreekwoorden en gezegden zijn een weerspiegeling van de Nederlandse geschiedenis. Ze slaan op handel en nijverheid, de natuur, de zeevaart en vinden hun oorsprong onder andere in de Bijbel; vaak zijn ze een uiting van volkswijsheid en ervaring.
Net als in de levende taal zelf, komen er nieuwe spreekwoorden en gezegden bij en raken andere in onbruik. Sommige zijn leenvertalingen, zoals: Het groene licht geven en Het gras bij de buurman is altijd groener uit het Engels. Het is de toon die de muziek maakt is een al veel oudere letterlijke vertaling uit het Frans.
Zie ook Apologisch spreekwoord Gezegde (zegswijze) Spreekwoord Versteende taalvorm Weerspreuk
Literatuur K. ter Laan: Nederlandse spreekwoorden, spreuken en zegswijzen. Symon Andriessoon, Duytsche adagia ofte spreecwoorden Heruitgave van 16e-eeuws spreekwoordenboek, P.J. Harrebomée: Spreekwoordenboek der Nederlandsche taal (3 dln. - Utrecht, Kemink en Zoon 1858-1862. - Ongewijzigde (mechanische) herdruk: Verba BV., Hoevelaken 1993. - ) Op internet te raadplegen: http://dbnl.nl/tekst/harr001spre01_01/zoek.php
Externe links De digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren (DBNL) heeft een uitgave uit 1923 van F.A. Stoett, Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden online staan. het interactieve schilderij van Pieter Bruegel de Oude Oude spreekwoorden aan de hand van een schilderij van Pieter Brueghel Nederlandse spreekwoorden & gezegden Op wikiquote staat een lijst met Engelse vertalingen van Nederlandse spreekwoorden.
Categorie:Uitdrukking in het Nederlands Categorie:Spreekwoord Nederlands, spreekwoorden