Bangkok (Thai: , ) is de hoofdstad en met 10.283.615 geregistreerde inwoners (2018) tevens de grootste stad van Thailand. De Metropoolregio Bangkok, die zich tot ver buiten de grenzen van de stad uitstrekt, heeft geschat 22,4 miljoen inwoners en behoort daarmee tot de grootste metropolen ter wereld. De stad is gevestigd op de oostelijke oever van de Chao Phraya (Menam), dicht bij de Golf van Thailand.
Symbolen
Naam De Thaise naam voor Bangkok is Krung Thep Maha Nakhon, waarin "Maha Nakhon" 'grote stad' betekent. Vaker wordt de stad kortweg Krung Thep genoemd. De volledige ceremoniële naam van de stad is: Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit (Thai: ).
Vertaling: De stad van engelen, de grote stad, de woonplaats van de Smaragdgroene Boeddha, de ondoordringbare stad (in tegenstelling tot Ayutthaya) van de god Indra, de grote hoofdstad van de wereld die met negen kostbare edelstenen is begiftigd, de gelukkige stad, rijk aan een enorm Koninklijk Paleis dat gelijkt op de hemelse woonplaats waar de gereïncarneerde god regeert, een stad die door Indra is gegeven en die door Vishnukarn is gebouwd.
Krung Thep heeft het wereldrecord voor de langste plaatsnaam. De plaatselijke schoolkinderen wordt de volledige naam onderwezen, hoewel weinigen de betekenis kunnen verklaren, omdat veel van de woorden archaïsch zijn.
Toen Ayutthaya de hoofdstad was van het toenmalige Siam, was Bangkok een kleine plaats bij de riviermonding bij zee, toenmalig een handelsplaatsje met verbinding naar open zee voor Ayutthaya. Letterlijk komt de naam Bangkok waarschijnlijk van (fonetisch) Baang-kok (บางกอก) wat 'een stuk land aan de rivier met olijfbomen' betekent. De naam Bangkok wordt buiten Thailand algemeen gebruikt voor de aanduiding van de hoofdstad, maar niet door de Thai. Deze spreken eigenlijk uitsluitend over Krung-Thep.
Geschiedenis Bangkok begon als klein handelscentrum en als haven voor Ayutthaya, de toenmalige hoofdstad van het land. In 1767 werd deze stad door het Birmese leger veroverd en volledig platgebrand. Generaal Phraya Tak moest zich met zijn leger terugtrekken uit Ayutthaya maar het lukte hem om de Birmezen uiteindelijk uit centraal Thailand te verdrijven. Nadat de koning overleed kroonde Phraya Tak zichzelf tot koning (koning Taksin) en stichtte in 1768 een nieuwe hoofdstad in de provincie Thonburi aan de westoever van Chao Phraya. De tempel Wat Arun bevond zich binnen de toenmalige paleismuren.
Later liet de opvolger van Taksin, koning Rama I, de hoofdstad verplaatsen naar de oostoever, waar de stad nog beter te verdedigen zou zijn tegen aanvallen vanuit Birma. Hij liet de stad bouwen op puin dat uit de voormalige hoofdstad Ayutthaya werd aangeleverd per boot. Het bouwplan van de stad moest in grote lijnen overeenkomen met dat van Ayutthaya. Het koninklijk paleis en de daarbij behorende tempel op het eiland Rattanakosin zouden het hart van de stad gaan vormen. Op de plek die daarvoor aangewezen was, woonde een groep invloedrijke Chinese kooplieden die daarvoor moesten verhuizen naar een locatie ten zuiden van hun vorige wijk. Hun nieuwe wijk staat nog altijd bekend als Chinatown.
thumb|left|Blik op Bangkok halverwege 19e eeuwVanaf de jaren 1850 ontstonden er belangrijke handelsbetrekkingen met Europese steden en Noord-Amerika. In diezelfde periode, onder het bewind van koning Mongkut (Rama IV) en diens opvolger koning Chulalongkorn (Rama V), maakte de stad een grote modernisering door. Zo werden de eerste betonnen wegen aangelegd samen met een spoorweg en een tramlijn. Aan de vooravond van de 20e eeuw zette de ontwikkeling en uitbreiding van de stad door en landelijke gebieden werden omgevormd tot residentiële wijken. Verscheidene kanalen werden dichtgemaakt om meer wegen te kunnen aanleggen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Bangkok enige tijd bezet door Japan en gebombardeerd door de geallieerden. Doordat de stad door de Amerikanen werd gebruikt als uitvalsbasis tijdens de Vietnamoorlog (soldaten vanuit het front kwamen in Bangkok weer op adem) kon het zowel economisch als in bevolkingsaantal flink groeien. De Amerikanen investeerden flink in de stad, onder meer op het gebied van infrastructuur. In de jaren 60 groeide de stad van 1,8 naar 3 miljoen inwoners. Nadat Amerika zich terugtrok uit Vietnam, namen voornamelijk Japanse bedrijven hun rol als belangrijkste investeerders in Bangkok over. De stad bleef ook in de jaren 80 en 90 flink groeien totdat in 1997 in Azië de financiële crisis toesloeg.
Aardrijkskunde Bangkok ligt in de rivierdelta van de Menam of Chao Phraya. Deze rivier mondt zo'n 25 kilometer ten zuiden van de stad uit in de Golf van Thailand. De stad ligt in een vlak gebied, ongeveer 1,5 meter boven zeeniveau. Het grootste deel van het gebied was voorheen drasland. Stukje bij beetje werd de moerassige grond vanaf de 16e eeuw geschikt gemaakt voor landbouw en bebouwing. Hiertoe werden voor de afwatering veel kanalen of khlongs aangelegd.
Bangkok is een speciale bestuurlijke regio in Thailand. De stedelijke agglomeratie van Groot-Bangkok strekt zich uit voorbij de grenzen van Bangkok, tot in de naburige provincies Nonthaburi, Samut Prakan en Pathum Thani. Bangkok heeft in tegenstelling tot wat het geval is bij de provincies een gekozen gouverneur.
Bestuurlijke indeling miniatuur|500px| De 50 stadsdistricten van Bangkok, onderverdeeld in 12 clusters: Bangkok is de enige stad die niet in districten, amphoe, is onderverdeeld, maar in stadsdistricten, khet. De stadsdistricten zijn op hun beurt weer onderverdeeld in wijken, khweng, en niet in gemeentes, tambon, zoals in de provincies in Thailand. De namen van de vijftig stadsdistricten zijn:
Klimaat Zoals het grootste deel van Thailand heeft Bangkok een tropisch klimaat. Het kent warme, koelere en regenachtige seizoenen al komt de temperatuur ook 's nachts vrijwel nooit onder de 20 °C. Volgens de World Meteorological Organization is Bangkok zelfs qua gemiddelde (jaar)temperatuur de warmste stad van de wereld. De warme maanden zijn zo goed als droog, al kunnen er dan soms zomerstormen met hevige, maar korte regenbuien voorkomen. De hoogst gemeten temperatuur in Bangkok is 40,8 °C, in mei 1983, en het kouderecord op 9,9 °C in januari 1955.
Bevolking Volgens een volkstelling in 2010 heeft Bangkok 8.280.925 inwoners. Dat is 12,6% van de bevolking van Thailand. Er zijn echter maar 5.701.394 inwoners (2.400.540 huishoudens) officieel geregistreerd in de stad. De bevolking is divers van samenstelling. Naast Thai uit alle delen van het land ziet men er ook veel Chinezen, immigranten uit India en vele expats uit alle delen van de wereld.
Datum Inwoners 1880 255.000 1910 365.000 1 april 1919 437.294 15 juli 1929 713.384 23 mei 1937 890.453 Datum Inwoners 25 april 1947 1.178.881 25 april 1960 2.136.435 1 april 1970 3.077.361 1 april 1980 4.697.071 1 april 1990 5.882.411 Datum Inwoners 1 april 2000 6.320.174 1 januari 2005 6.642.566 1 juli 2007 8.160.522
Religie Sinds 1965 is de stad de zetel van het rooms-katholieke aartsbisdom Bangkok.
Stadsbeeld Het historische centrum van Bangkok is het eiland Rattanakosin. Hier bevinden zich een aantal toeristische trekpleisters zoals het Koninklijk Paleis en de Wat Pho. Begin 19e eeuw werd de stad uitgebreid met het Dusit district waar koning Bhumipol zijn nieuwe paleis liet bouwen; het teakhouten Vimanmekpaleis. Ook het woonpaleis van de vorige koning, Bhumibol bevindt zich in dit district, evenals een aantal belangrijke overheidsgebouwen waaronder het oude parlementsgebouw.
In contrast met deze historische districten staan de wolkenkrabbers in de zakendistricten zoals Bang Rak (Silom) en Sathon. Grote nationale en internationale bedrijven hebben hier hun hoofdkantoren en ook de bekende prostitutiegebieden bevinden zich hier. Een aantal van de grootste winkelcentra van Azië bevinden zich in en rondom de districten Siam en Ratchaprasong. Bangkok telde in 2011 117 wolkenkrabbers die hoger zijn dan 100 meter, wat de stad een notitie in de lijst van 23 steden met meeste hoogbouw opleverde in dat jaar.
Bangkok heeft niet echt één stadscentrum; het Siamgebied wordt vaak als het centrum gezien, omdat zich daar de meeste grote winkelcentra bevinden. Ook is daar het enige overstapstation dat de twee lijnen van de Skytrain verbindt: Siam Station. Door deze Skytrain en de express ways, die beide op betonnen pijlers boven straatniveau liggen, is veel zicht vanaf de grote belangrijke verbindingswegen aan het oog onttrokken. Een straat als Silom was in de jaren 90 van de 20e eeuw nog een open straat. Nu lijkt ze door de Skytrain meer op een tunnel.
Bangkok telt diverse universiteiten, een kunstacademie, een nationaal theater, en een Nationaal Museum. De stad heeft ook groen. Midden in Bangkok ligt het grote Lumphini Park, en iets buiten het centrum liggen nog diverse andere parken.
Tempels
thumb|rechtop|Wat Phra Kaew Het stadsbeeld van Bangkok kenmerkt zich ook door de aanwezigheid van de vele wats, boeddhistische tempels. Ook Chinese tempels zijn op veel plaatsen aanwezig. Vanaf een hoog punt zijn talloze gouden daken van de tempels zichtbaar. Zelfs tegenwoordig komen er nog altijd nieuwe tempels bij. Een aantal bekende tempels in Bangkok zijn: Erawanschrijn Wat Phra Kaew en de Smaragdgroene Boeddha bij het Koninklijk Paleis Wat Arun Wat Pho Wat Benchamabophit
Verkeer en vervoer Vervoer over water Omdat Bangkok werd gebouwd op de oevers van een rivier, was transport per water lange tijd de belangrijkste vorm van vervoer in de stad. Er werden vele kanalen (khlongs) aangelegd, wat de stad de bijnaam Venetië van het Oosten opleverde. De khlongs werden gebruikt voor transport en drijvende markten, maar ook voor het dumpen van afvalwater. Vandaag de dag zijn de meeste van de khlongs gedempt en drukke straten geworden, hoewel aan de Thonburizijde van Bangkok (gebieden ten westen van de rivier), nog enkele grote khlongs stromen. Over het water van de rivier vaart de Express Boat, die zowel toeristen als de lokale bevolking een snelle en efficiënte manier van openbaar vervoer biedt.
Wegen De belangrijkste verkeersaders van Bangkok, zoals Silom en Sukhumvit, staan erom bekend dat het verkeer daar vrijwel altijd stilstaat. Het rijden in een auto geeft de bewoners van Bangkok aanzien. Wie niet met zijn auto naar het werk komt, verdient blijkbaar niet genoeg, in de gedachten van de Thai. Enkele nieuwe op pijlers boven andere straten aangelegde expressways (waaronder de Bang Na Expressway) en een gedeeltelijk voltooide ringweg rond Groot-Bangkok hebben de verkeersopstoppingen wel enigszins doen verminderen. Er is een uitgebreid busnet, variërend van oude gratis langzame bussen tot een efficiënt busnet van modernere bussen met airconditioning dat alle grote wegen beslaat. Taxi's zijn in Bangkok goedkoop en in overvloed aanwezig. De Phahonyothinweg is een van de belangrijkste verkeersaders van Thailand en begint in Bangkok.
Skytrain, metro en trein In 1999 is een hooggelegen Skytrain, een metrosysteem maar dan op palen in plaats van onder de grond, geopend. De eerste lijn van de ondergrondse metro werd geopend in juli 2004 (zie metro van Bangkok). De overblijfselen van een mislukt spoorproject (het Hopewell-project) zijn te zien vanaf het hoofdstation richting de Don Muang luchthaven. Als gevolg van de financiële crisis in Azië werd de bouw gestaakt. De betonnen pijlers staan er nu verlaten bij. Bangkok is het centrale knooppunt van alle spoorlijnen van Thailand, het belangrijkste station is het Hua Lamphong-station, dat ook het knooppunt is voor veel buslijnen die Bangkok met vele steden verbindt.
Luchthavens