thumb|Portret van Reynaldo Hahn door Lucie Lambert (1907)thumb|Met Sarah Bernhardt in 1905 Reynaldo Hahn (Caracas, Venezuela, 9 augustus 1874De meeste bronnen geven 1874 op, maar drie bronnen geven 1875 op: Le Petit Robert des noms propres (2010), Componistenlexicon (Theo Willemze, 1981) en - Parijs, 28 januari 1947) was een Franse componist, pianist, dirigent en muziekcriticus. Hij is niet alleen bekend door zijn muziek, maar ook door zijn nauwe verbintenis met Marcel Proust.
Levensloop Zijn vader was een zakenman en ingenieur van Duits-Joodse afkomst, zijn moeder een Venezolaanse. Het (grote) gezin woonde vanaf 1878 in Parijs en verkreeg de Franse nationaliteit. De jonge Reynaldo kreeg al vroeg pianolessen en leerde heel snel. Toen hij tien jaar oud was, ging hij naar het Conservatoire de Paris, waar hij een medestudent was van onder anderen Maurice Ravel. Hij kreeg celloles bij Théodore Dubois, solfège en muziektheorie bij Albert Lavignac, de uitvinder van het muziekdictee, en compositie bij Charles Gounod, wiens muziek hij adoreerde. De invloed van Gounod was van korte duur, want Hahn kreeg al snel compositieles van Jules Massenet. Hij waardeerde Massenet vooral omdat die nooit zijn wil oplegde aan zijn studenten. Hij drong er op aan toch vooral de eigen emotie, temperament, karakter en stijl in hun muziek toe te passen. Hahn dacht zijn leven lang met veel genegenheid en dankbaarheid terug aan Massenet.
Hahn werkte eerst als dirigent vooraleer hij zich op het componeren toelegde. Hij voelde zich aangetrokken tot het vakmanschap van componisten als Bach en Beethoven. Illustratief is het verhaal dat een organist uit de provincie een brief naar Hahns uitgever stuurde voor wat meer informatie over "die pianosonatine van de zeventiende-eeuwse componist Reynaldo Hahn". Hij was ook een groot bewonderaar van Mozart, van wie hij veel uitvoerde. Zijn smaak reikte van Palestrina via Haydn tot Wagner. Hij was een fervent bewonderaar van Ravel, al liepen hun compositorische idealen uiteen. De muziek van Claude Debussy vond hij "bespottelijk". De liederen van Robert Schumann noemde hij de perfecte synthese van literatuur en muziek. Hij componeerde zelf ook veel liederen op teksten van onder anderen Victor Hugo en Paul Verlaine. Hij schreef opera's, kamermuziek, balletmuziekn, toneelmuziek en orkestwerken. Net als zijn leraar Massenet was Hahn behoorlijk conservatief en hij is na zijn overlijden daardoor vrijwel vergeten door het grote publiek. Al negeerde hij de moderne stromingen van zijn tijd, zijn welluidende, verfijnde muziek toont vooral op het gebied van melodievorming een groot talent.
Vriendschap met Marcel Proust Hahn kreeg begin twintigste eeuw meer bekendheid door zijn vermoedelijk homoseksuele relatie met de beroemde schrijver Marcel Proust. Tot diens dood in 1922 hadden ze een hechte intieme relatie. Proust portretteert Hahn in zijn postuum uitgegeven, deels autofictieve roman Jean Santeuil. Hahn zelf was ook een kenner van vooral de Franse literatuur. Door zijn vriendschap met Proust werd hij een belangrijk muziekcriticus die bekend stond om zijn welbespraakte en gewaardeerde recensies over bekende persoonlijkheden uit die tijd. Hij was ook muziekrecensent voor de Parijse krant Le Figaro en auteur van boeken over muziek.
In 1940 vluchtte Hahn vanwege zijn joodse afkomst uit Parijs naar Cannes. Hij keerde in 1945 terug om de muzikale leiding op zich te nemen van de Opéra national de Paris. Tot en met zijn dood in 1947 bleef hij een flamboyante persoonlijkheid, hoewel hij zijn vriend Proust enorm miste
Pianoconcert (1931) Hahn voltooide zijn enige pianoconcert in E-majeur toen hij 55 was. Hij schreef het in een tijd waarin hij door het grote publiek als een relikwie uit een voorbije periode werd gezien. Debussy was al dertien jaar dood en Ravel had zijn twee beroemde pianoconcerten al geschreven. Hahns pianoconcert uit 1931 klinkt als zeer gedateerd. Het heeft een tijdsduur van een klein halfuur met drie losse delen: Improvisation: modéré très librement Danse: Vif - Rêverie, Toccata Finale: Lent, Gai, Allegro. In 1937 nam hij het concert op met soliste Magda Tagliaferro, aan wie hij het had opgedragen. Vijftig jaar na zijn dood werd het opnieuw opgenomen door Stephen Coombs in de serie The Romantic Piano Concerto van Hyperion. De enige partituur die er nog van bestond, kwam uit de VS. Dit handgeschreven exemplaar met overal coupures en aantekeningen met blauwe pen, met geplakte pagina's had Hahn zelf gebruikt bij de opname van 1937. .
Composities Werken voor orkest 1893 Nuit d'amour bergamasque, symfonisch gedicht 1898 Marine, voor kamerorkest 1928 Concerto, voor viool en orkest 1931 Concerto, voor piano en orkest 1942 Concerto, voor vijf instrumenten en orkest
Werken voor harmonieorkest 1906 Le bal de Béatrice d'Este, suite voor harmonieorkest, twee harpen en piano 1910 La fête chez Thérèse, ballet-pantomime 1915 Les jeunes lauriers, marche militaire Ouverture-fantasie uit de operette "Ciboulette", bewerking door Roger Boutry
Oratoria 1888-1933 Le pauvre d'Assise, oratorium naar de 'légende' van Georges Rivollet
Muziektheater Opera's Voltooid in titel aktes première libretto 1893 Agénor (onvoltooid) 1898 L'Île du rêve 3 aktes 23 maart 1898, Parijs, Opéra-Comique André Alexandre en Georges Hartmann naar Pierre Loti 1901 La pastorale de Noël «Mystère de Noël» 3 aktes 1908, Parijs Léonel de La Tourasse en Gaylly de Taurines 1902 La Carmélite 4 aktes 16 december 1902, Parijs, Opéra-Comique Catulle Mendès 1919 Nausicaa 2 aktes 10 april 1919, Monte Carlo René Fauchois 1919 Fête triomphale 3 aktes 14 juli 1919, Parijs, Opéra Garnier St Georges de Bouhélier 1921 La Colombe de Bouddha 1 akte 21 maart 1921, Cannes André Alexandre 1925 Mozart 3 aktes 2 december 1925, Parijs Sacha Guitry 1926 Le Temps d'aimer 3 aktes 1926, Parijs Hugues Delorme, Henri Duvernois en Pierre Wolff 1926 La Reine de Sheba 1926 1935 Le marchand de Venise 3 aktes 25 maart 1935, Parijs, Opéra Garnier Miguel Zamacoïs naar William Shakespeare 1936 Beaucoup de bruit pour rien 4 aktes J. Sarment naar William Shakespeare 1949 Le Oui des jeunes filles; orkestratie van Henri Büsser 3 aktes 21 juni 1949, Parijs, Opéra-Comique René Fauchois naar Leandro Fernández de Moratín
Operettes Voltooid in titel aktes première libretto 1914 Miousic;(samen met: Camille Saint-Saëns, André Messager, en Alexandre Charles Lecocq 2 aktes 22 maart 1914, Parijs Paul Ferrier 1923 Ciboulette 3 aktes 7 april 1923, Parijs Francis de Croisset en Robert de Flets 1930 Brummell 3 aktes 20 januari 1931, Parijs Robert Dieudonné en Rip 1933 Ô mon bel inconnu 3 aktes 12 oktober 1933, Parijs, Théâtre des Bouffes-Parisiens Sacha Guitry 1935 Malvina 3 aktes 1935, Parijs Maurice Donnay en Henri Duvernois
Balletten Voltooid in titel aktes première libretto choreografie 1892 Fin d'amour naar Eugène Berrier 1910 La fête chez Thérèse Catulle Mendès 1911 Le dieu bleu Jean Cocteau en Frédéric de Madrazo Michel Fokine 1912 Le bois sacré 1937-1938 Aux bosquets d'Italie A. Hermant
Revue Voltooid in titel aktes première libretto 1926 Une revue 2 aktes 1926, Parijs Maurice Donnay en Henri Duvernois
Toneelmuziek 1925 Degas, spectacle de danses
Werken voor koor 1904 L'Obscurité, voor gemengd koor - tekst: Victor Hugo 1908 Prométhée triomphant, koraal voor solisten, gemengd koor en orkest - tekst: Paul Reboux 1926 Noctem Quietam, voor tenor en gemengd koor
Vocale muziek 1887-1890 Chansons grises, liederen-cyclus voor sopraan en piano - teksten: Paul Verlaine 1890 Rêverie, lied naar een gedicht van Victor Hugo 1892-1899 Rondels, liederen-cyclus voor solo-zang en piano naar gedichten van Charles d'Orléans, Théodore de Banville, Catulle Mendès 1896 Les Bretonnes, duo voor twee vrouwenstemmen en gemengd koor naar een gedicht van Charles de Goffic 1897 Agnus Dei, voor bariton en sopraan 1902 O Fons Bandersiae!, fragment van een ode voor sopraan solo en vrouwenkoor 1938 Tu es Petrus, motet voor bas, gemengd koor en orgel
Kamermuziek 1896 Pianotrio 1903 Sarabande, thema en variaties voor klarinet en piano 1905 Pavane d'Angelo, voor fluit, piccolo, klarinet, gitaar, harp (of piano) en strijkkwintet naar een drama van Victor Hugo 1906 Variaties over een thema van Mozart, voor fluit en piano 1906 Nocturne voor viool en piano 1911 Deux improvisations sur des airs irlandais voor cello en piano 1921 Pianokwintet 1923 Strijkkwintet 1926 Sonate en do majeur, voor viool en piano 1931 Divertissement pour une fête de nuit, voor strijkkwartet 1936 Eglogue, trio voor blazers 1937 Soliloque et forlane, voor altviool en piano 1939 Romance, voor fluite, altviool en cello 1939 Strijkkwartet in a-mineur 1943 Strijkkwartet in F-majeur 1946 Troisième Quatuor (Pianokwartet), voor viool, altviool, cello en piano
Werken voor piano 1889 Suite concertante 1890 Les impressions 1891 Notturno alla italiana 1893 3 préludes sur des airs populaires irlandais, voor piano vierhandig 1894-1896 Portraits de peintres, stukken voor piano naar gedichten van Marcel Proust 1917 Le Ruban dénoué, 12 walsen voor twee piano's
Filmmuziek 1934 La dame aux camelias - C'est à Paris 1934 Sapho
Bibliografie P. Peters: De vergeten muziek van Reynaldo Hahn : "Cher Binchnibuls", "Bininuls Bunimuls", "Gunibuls", "Bugnibuls", Mens en Melodie 49:103-9 Feb 1994 Carolyn Barber: An introduction to Reynaldo Hahn's «Le Bal de Beatrice d'Este» (suite pour instruments à vent, deux harpes et un piano), in: «Journal of Band ReSuper Musicalis Weboru (SMW)» (36, 1) 2000, pp 47-64 ISSN 0021-9207 Michael Oliver: Hahn's hidden depths, Classic Cd N77:32-3 Sep 1996 J. Smith: Portraits of painters : Reynaldo Hahn's "Paulus Potter", Keyboard Classics & Piano Stylist: 15:49+ N1 1995 P. Blay, H. Lacombe: A l'ombre de Massenet, Proust et Loti - Le manuscrit autographe de "L'ile du reve" de Reynaldo Hahn, Revue de Musicologie 79:83-108 N1 1993 D.L. Spurgeon: The melodies and songs of Reynaldo Hahn, Nats Journal: 47:4-9+ N4 1991 Mario Milanca Guzman: Reynaldo Hahn y Teresa Carreno en El Cojo Ilustrado, Inter-American Music Review, 11-2, 1991, pp. 75-84 B. Duteurtre: Ciboulette a Nantes, Diapason-Harmonie N369:30 Mar 1991 Lorraine Gorrell: Reynaldo Hahn : composer of song, mirror of an era, The Music Review. 46 (1985), pp. 284-301. Claude Chamfray: Reynaldo Hahn, 9. VIII. 1875-27. I. 1947. in: «Courrier Musical de France» (19) 1967.
Externe links Biografie van Hahn Association Reynaldo Hahn
Categorie:19e-eeuws componist Categorie:20e-eeuws componist Categorie:Frans componist Categorie:Frans dirigent Categorie:Frans muziekcriticus Categorie:Frans operacomponist Categorie:Operettecomponist