Koksijde (Frans: Coxyde) is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen, gelegen aan de Belgische Westkust. De gemeente telt ruim 21.000 inwoners.
Geschiedenis In de 7e en 8e eeuw was er Merovingische bewoning op het grondgebied van Koksijde. Een grafveld is aangetroffen met 53 overledenen uit die tijd. Op basis van uitgebreide genetisch onderzoek van Prof. Maarten Larmuseau waren de individuen niet nauw met elkaar verwant ondanks dat dit door de archeologen wel werd verwacht. De individuen behoorden zelfs tot twee groepen van verschillende (genetische) afkomst, die hier samen leefden en begraven waren. Op basis van isotopenanalyse hadden deze twee groepen diverse eetgewoonten (sommigen aten vis, anderen niet) en er was ook een verschil in botslijtage.Wat 53 Merovingers te zoeken hadden onder een West-Vlaams politiekantoor, De Standaard, 19 november 2021. Gearchiveerd op 11 maart 2023.
Op de Ferrariskaarten uit 1777 is Koksijde te zien als het piepkleine dorpje Cauxyde. Er was helemaal geen sprake van enige bebouwing in de duinen, enkel in het 'dorpscentrum'. Daar waren de kerk en ongeveer 10 boerderijen de enige gebouwen.
In 1886 werd Koksijde-Dorp voor het eerst bereikbaar per spoor. Toen werd de NMVB-stoomtramlijn Oostende-Nieuwpoort verlengd naar Veurne. In 1909 volgde lijn 7 van Veurne naar Koksijde-Bad. Tussen 1904 en 1909 reed er een paardentram tussen dorp en bad. In 1914 werd de stoomtramlijn van Koksijde-Bad doorgetrokken naar De Panne. In 1929 volgde elektrificatie. Uiteindelijk zou dit de huidige kusttramlijn worden. In 1941 werd lijn 7 door de bezetter opgeheven, samen met de stoomtram naar Nieuwpoort en lijn 9 naar Oostduinkerke-Bad.De tram maakte de kust, R.van Craeynest, 1985. Sinds 2007 heeft De Lijn het plan om Koksijde-Bad weer per tram met Veurne te verbinden, in het kader van het Neptunusplan.
In 2025 kwam Koksijde in het nieuws door de documentaire De Nonnen, uitgezonden bij VTM. Daarin werd de voormalige vakantiekolonie Ster der Zee in Sint-Idesbald genoemd. Getuigen in de reeks verklaarden dat zij er als kind fysieke en psychische mishandeling hebben ondergaan, waaronder zware tuchtmaatregelen en opsluiting als strafmiddel. Naar aanleiding van deze getuigenissen reageerde de burgemeester van Koksijde door aan te kondigen dat de erfgoedfoto’s van Ster der Zee uit gemeentelijke collecties en tentoonstellingen werden verwijderd.
Geografie De gemeente Koksijde bestaat uit de deelgemeenten Koksijde, Oostduinkerke en Wulpen. De oude kern van Koksijde (I) bevindt zich op circa twee kilometer van de kustlijn. Aan de kust is echter een nieuwere toeristische kern Koksijde-Bad (IV) ontstaan. Meer naar het westen ligt in deze deelgemeente aan de kust ook Sint-Idesbald (V). Ook Oostduinkerke heeft een kern op ruim een kilometer van de kust, met Oostduinkerke-Bad tegen de kustlijn en Groenendijk-Bad aan de grens met Nieuwpoort. Op de grens van Koksijde en Oostduinkerke ligt Sint-André. Op ruim 4 kilometer in het binnenland ligt nog het landelijke polderdorpje Wulpen.
# Naam Opp.(km²)https://statbel.fgov.be/fr/open-data/population-par-secteur-statistique-10 Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Koksijde (I) 14,26 12.320 864 38014A 2 Oostduinkerke (II) 18,26 8.482 464 38014B 3 Wulpen (III) 11,95 537 45 38014C
Koksijde grenst aan de volgende dorpen en gemeenten: a. Nieuwpoort (stad Nieuwpoort) b. Ramskapelle (stad Nieuwpoort) c. Booitshoeke (stad Veurne) d. Veurne (stad Veurne) e. Adinkerke (gemeente De Panne) f. De Panne (gemeente De Panne)
Kaart thumb|400px|left|Koksijde, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Wijken Koksijde kent naast de kernen Koksijde Dorp en Koksijde-Bad nog de volgende wijken:
Maarten Oom Quartier du Bois Quartier Japonais Quartier Sénégalais Ster der Zee
Demografie Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 102,81994 103,91995 104,41996 105,71997 106,71998 107,21999 107,92000 108,52001 109,72002 111,32003 112,82004 114,92005 115,72006 117,02007 117,82008 118,32009 118,92010 120,12011 120,82012 121,92013 122,62014 122,32015 122,02016 121,42017 121,52018 120,82019 120,52020 120,32021 120,32022 120,22023 119,22024 118,52025 117,42026 115,9
Natuur Koksijde en de deelgemeenten staan bekend omwille van de ligging te midden van de duinen. De Hoge Blekker, sinds 1999 een natuurreservaat, met daarin het hoogste duin (33m) aan de Belgische kust. 701 ha natuurgebieden Het strand is bij eb tussen 250 en 700 m breed
Cultuur thumb|Strand in Koksijde thumb|Abdijmuseum Ten Duinen Militair vliegveld|thumb|right thumb|Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk thumb|Sint-Pieterskerk thumb|Brits militair kerkhof
Musea Koksijde telt het grootste aantal musea aan de Belgische kust: De duinenabdij: genaamd Abdijmuseum Ten Duinen met de resten van de abdij Onze-Lieve-Vrouw Ten Duinen van de cisterciënzers. Het abdijmuseum geeft er een historisch overzicht van het leven van de Cisterciënzer monniken, van 1107 tot de dood van de laatste "Duinheer" in 1833. Het geeft ook het religieus en cultureel belang weer dat deze abdij in de loop der tijden had op de omgeving. De archeologische site is gerenoveerd en toegankelijk voor het publiek. Op de zolder van dit museum is er een zilvercollectie tentoongesteld, met een collectie liturgisch zilver. Vlakbij ligt de Zuid-Abdijmolen en de abdijhoeve Ten Bogaerde. Ook het verhaal van de Merovingische begraafplaats in Koksijde wordt hier verteld. Het 19e-eeuwse IJslandvaardershuisje Nys-Vermoote in de Tulpenlaan. Jommeke vertelt er de geschiedenis van Koksijde van landbouwdorp over vissersdorp tot toeristische badplaats. NAVIGO - Nationaal Visserijmuseum (deelgemeente Oostduinkerke) Paul Delvaux Museum (Sint-Idesbald) MuseOs: een natuurhistorisch museum over dierkunde, gespecialiseerd in de vergelijkende anatomie van schedels, skeletten en fossielen van gewervelde dieren. Dit museum is het levenswerk van biologen Luc Tyteca en Leentje Vandenhoudt. Het Rariteitenkabinet en ambachtenmuseum 't Krekelhof (een grote collectie unieke objecten en rariteiten)(Sint-Idesbald) Het Florishof (deelgemeente Oostduinkerke) Het George-Grardmuseum, dat verhuist van Alveringem naar de site Ten Bogaerde (nog niet geopend) Het Vanneuvillehuis (voorlopig gesloten)
Maritiem erfgoed In deelgemeente Oostduinkerke bevindt zich het Nationaal Visserijmuseum. Tijdens de zomer wordt er elke vrijdagavond een folkloreavond gehouden. Oostduinkerke is tevens gekend omwille van de paardenvissers.
Onroerend erfgoed De modernistische Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk in Koksijde-Bad, de "kathedraal van het licht" De Sint-Pieterskerk in Koksijde-Dorp De Luchtmachtbasis Koksijde, thuisbasis van het 40e helikoptersmaldeel 'Search & Rescue' die in 2023 verhuist naar Oostende. De populaire televisieserie Windkracht 10 is hier opgenomen In Koksijde zijn er begraafplaatsen van de Morinen ontdekt. Het nieuw gemeentehuis, met glazen façade en zwevende raadzaal in bolvorm. Er zijn kunstwerken te zien van onder andere Paul Delvaux, Delphine Boël, William Sweetlove en Panamarenko. De militaire begraafplaatsen: Het Frans militair kerkhof en het ereplein van de oud-strijders in de Kerkstraat De Britse militaire begraafplaats Coxyde Military Cemetery in de R. Vandammestraat. Het Quartier Sénégalais, een beschermd dorpsgezicht met beschermde Belle-Epoque cottages: onder andere enkele realisaties van Gaston Lejeune Het nieuw Casino Koksijde Abdijhoeve Ten Bogaerde, een uithof van de Duinenabdij Manneken Pis van Koksijde Baaldjes Kruis De grafsteen van Louis Artan, naar een ontwerp van Victor Horta op de begraafplaats van Oostduinkerke
Film Cinema Koksijde, een hedendaags gebouw uit 2004, dat oorspronkelijk begon onder de naam Studio Koksijde, het was een bioscoop van Studio Filmtheaters. Het is de enige bioscoop aan de Westkust en in de Westhoek. In 2010 kreeg hij zijn huidige naam.
Bibliotheek en kunst De bibliotheek van Koksijde huist sinds 2000 in het huidige gebouw. Koksijde heeft ook nog een academie, de Westhoekacademie (W.A.K.) en enkele kunstgalerijen. In de Keunekapel in kunstenaarsoord Sint-Idesbald vinden permanent tijdelijke tentoonstellingen plaats, die gratis te bezoeken zijn. De gemeente is bekend om haar kunstenaars die er wonen of woonden: Paul Delvaux, Georges Grard, Pierre Caille, Walter Vilain, Taf Wallet, enz.
Politiek Structuur Koksijde Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Diksmuide Koksijde BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Oostende-Veurne-Diksmuide Veurne-Diksmuide Veurne KoksijdeVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Burgemeesters 1820 - 1833 : Cornelius Devulder 1834 - 1836 : Jacobus Benedictus Decae 1837 - 1873 : Franciscus Jacobus Declercq 1873 - 1887 : Desiderius Franciscus Hosten 1888 - 1908 : Hyppolitus Arsenius Rathé 1909 - 1921 : Modestus Carolus Ghyselen 1921 - 1941 : Gustaf Henricus Leopoldus Houtsaeger 1941 - 1945 : Firmijn Julien Dewulf 1945 - 1947 : Alois Leon Seynaeve 1947 - 1959 : Jacques Van Buggenhout 1959 - 1965 : Firmijn Julien Dewulf 1965 - 1971 : Jacques Van Buggenhout 1971 - 1977 : Firmijn Julien Dewulf 1977 - 1983 : Daniel Andries 1983 - 1990 : Henri Dewulf (CVP) 1990 - 1991 : Jozef Leye (burgemeester benoemd buiten de raad) 1991 - 1994 : Henri Dewulf (CVP) 1995 - 2024: Marc Vanden Bussche (VLD / LB) 2024 - heden: Sander Loones (Samen N-VA)
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012 14-10-2018 13-10-2024 Stemmen / Zetels %21%23%23%25%25%27%27%27%27 AGALEV1 / Groen!2/ !MPULSA - 4,5210- - - 5,522017,84A 4- - SP1/ !MPULSA/ sp.a2/ Vooruit3 17,79138,17119,45118,841213,231312,34238,721- !MPULSA/ Koksijde Vooruit1/ Team 8670C - - - - - - 19,81534,3C10 PVV1/ VLD2/ Lijst BurgemeesterB/ Team 8670C 34,921811,191321,761528,982845,0321239,6621353,88B1641,4B13 CVP1/ CD&V2/ Lijst BurgemeesterB/ De Nieuwe Lijst3 24,87153211038,1311034,1511026,431724,0127 13,133 VU1/ Doorbaak883/ STEM4/ Stem-N-VA5/ N-VA6 / Samen met Sander7 22,42157,51129,023 717,614 515,314 39,95 225,046726,56844,8714 Vernieuwing2 - 14,322 4- - - - Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2 - 0,67101,36102,7410- 8,57223,24203,6204,920 Centrumlijst - 15,34- - - - - - - Anderen(*) - 6,3400,307,67 0- - - - 2,90 Totaal stemmen 8093 964911649133091438716352167381682511867Opkomst % 91,1190,8989,9392,3588,8289,663,9Blanco en ongeldig %4,03 5,024,44,495,433,633,543,11,0 De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur. (*)1982: Fusiebelangen (4,78%), KVA (1,56%) / 1988: Nationaal Front (0,30%) / 1994: Gemeentebelangen (4,63%), Nieuwe Positieve Lijst (3,04%) / 2024: Stratier (2,9%)
Verkeer en vervoer