miniatuur|Demonstratie van homostudenten tegen artikel 248bis op 21 januari 1969 op het Binnenhof in den Haag Artikel 248bis van het Nederlandse Wetboek van Strafrecht was in 1911 als onderdeel van de Zedelijkheidswet ingevoerd en in 1971 vervallen.
Betekenis Het artikel 248bis luidde:
De toenmalige grens voor meerderjarigheid was 21 jaar, terwijl de minimumleeftijd voor heteroseksuele contacten 16 jaar was en is.
Doel van deze wetgeving was volgens de toenmalige Nederlandse minister van Justitie E.R.H. Regout het beschermen van jongens en meisjes van 16 t/m 20 jaar tegen homoseksuele verleiding, en daarmee de verspreiding van homoseksualiteit tegen te gaan.
Een consequentie was dat een jong vriendenpaar tijdelijk geen seks met elkaar mocht hebben tussen het moment dat de oudste 21 werd en het moment dat de jongste deze leeftijd bereikte (althans, als deze seks als ontucht werd gezien). Een ander gevolg was dat de politie gemakkelijk ook bijeenkomsten van volwassen homoseksuelen kon verbieden, met als reden dat die konden leiden tot strafbare verleiding van minderjarigen.
Maar het wetsartikel - en politie-optredens 'om te controleren of er bij homoseksuele contacten geen minderjarigen betrokken waren' droegen ook bij aan het maatschappelijke taboe op homoseksualiteit. Zo weerde in ieder geval de gemeente Amsterdam in de jaren '50 en '60 sollicitanten die wel eens homoseksueel zou kunnen zijn. Onderzocht wordtTrouw, dinsdag 7 april 2020 in hoeverre dit soort homodiscriminatie ook door andere overheden werd toegepast.
Gevolgen Vanwege het artikel 248bis werden meer dan vijfduizend homoseksuelen voor de rechter gebracht. Ruim de helft werd schuldig bevonden en kreeg gemiddeld drie tot zes maanden gevangenisstraf. In het kader van artikel 248bis werden circa twintig homoseksuele mannen gecastreerd.
Bestrijding van het wetsartikel Om te strijden tegen art. 248bis werd al in 1912 door jhr.dr. Jacob Schorer het Nederlandsch Wetenschappelijk Humanitair Komitee (NWHK) opgericht. Het NWHK werd opgeheven toen in 1940 de Duitsers binnenvielen. Na de oorlog zette de Nederlandse Vereniging tot Integratie van Homoseksualiteit COC de strijd voor afschaffing van art. 248bis voort.
Op 21 januari 1969 was er op het Binnenhof in Den Haag een demonstratie tegen artikel 248bis, georganiseerd door de Federatie Studenten Werkgroepen Homoseksualiteit (FSWH) en de stichting Ruimte. Er namen ca. 100 jonge homoseksuele mannen en vrouwen aan en was daarmee de eerste openbare homodemonstratie in Nederland en waarschijnlijk ook in heel Europa.Trouw.nl: Het is 50 jaar na het eerste homoprotest: ‘Ik zie weer een overheid als zedenmeester’, 21 januari 2019. Gearchiveerd op 4 mei 2019.
De in 1969 door de Gezondheidsraad ingestelde commissie-Speijer kwam rond diezelfde tijd eenstemmig tot de conclusie dat er geen bezwaren van medisch-hygiënische en psychosociale aard bestonden tegen het laten vervallen van het artikel. Het afschaffen zou juist vele voordelen hebben.
Ten aanzien van het mogelijke nut van het artikel als "stok achter de deur" stelde de minister:
In 1971 werd het artikel geschrapt (Kamerstuk 10347).Ontwerp van wet, zitting 1969-1970, Staten-Generaal Digitaal. Geraadpleegd op 5 augustus 2015
In totaal zijn ongeveer 5000 homoseksuelen vervolgd op basis van dit artikel. Sinds 1971 is er in de zedenwetgeving geen onderscheid meer tussen heteroseksuele en homoseksuele handelingen.
Verantwoordelijkheid Het opheffen van het verschil in rechten tussen hetero- en homoseksuelen, viel onder de verantwoordelijkheid van Carel Polak.VVD-minister van Justitie in het Kabinet-De Jong Dezelfde Polak weigerde de Nederlandse Vereniging tot Integratie van Homoseksualiteit COC (thans COC Nederland) rechtspersoonlijkheid toe te kennen in verband met het aanzetten tot huwelijksontrouw in advertenties, destijds in strijd met de wet.Mr. C.H.F. (Carel) Polak op Parlement.com. Gearchiveerd op 25 november 2021.
Zie ook Paragraaf 175 (Duitsland) Section 28 (Verenigd Koninkrijk) Seksuele meerderjarigheid Homo-emancipatie in Nederland LHBTIQ+ in gevangenissen in België en Nederland
Literatuur Gert Hekma & Theo van der Meer, Bewaar me voor de waanzin van het recht, Uitgeverij AMB, Diemen 2011,
Externe link Brochure bij de tentoonstelling "Bewaar me voor de waanzin van het recht"
Categorie:Strafrecht in Nederland Categorie:Nederlandse wetgeving Categorie:Discriminatie tegen homoseksuelen Categorie:Homoseksualiteit in de geschiedenis (Nederland)