miniatuur|Voorgevel van de synagoge aan de Hoveniersstraat (2019) De Israëlitisch-Portugese Synagoge Beith Moshe (ook gespeld als Beth Moshe) is een sefardische synagoge aan de Hoveniersstraat 31 in Antwerpen. De naam betekent Huis van Mozes. Het gebouw werd ontworpen door Joseph de Lange in neoromaanse stijl en op 8 mei 1913 ingewijd. Na beschadigingen tijdens de Tweede Wereldoorlog en bij de bomaanslag van 20 oktober 1981 werd de synagoge gerestaureerd.
Geschiedenis De sefardische gemeenschap van Antwerpen, die volgens de Inventaris Onroerend Erfgoed bestond uit Joden van Portugese en Turkse oorsprong, beschikte sinds 1896 over een eigen synagoge. De Portugees-Joodse gemeente werd bij koninklijk besluit van 7 februari 1910 officieel erkend.
Joseph de Lange maakte eind 1910 het ontwerp voor een nieuwe synagoge aan de Hoveniersstraat. In 1911 schonken de handelaars Galimidi, Montia, Misrahi, Salti en Benhaïm het bouwterrein. Nadat de bouw bij koninklijk besluit van 30 april 1912 was toegestaan, werden de werkzaamheden op 20 mei 1912 toegewezen aan de Antwerpse aannemer Eugène De Reydt. De synagoge werd op 8 mei 1913 ingewijd.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het gebouw gesloten, beschadigd en geplunderd. In 1946 werd het gerestaureerd en heropend. Op 20 oktober 1981 ontplofte voor de synagoge een autobom. Bij de aanslag vielen drie doden en meer dan honderd gewonden. De beschadigde synagoge werd daarna hersteld onder leiding van architect Luc Denies. Edward Leibovitz ontwierp nieuwe glas-in-loodramen voor de voorgevel en de bovenlichten van de gebedsruimte.
In 2013 werd met een feestelijke dienst het honderdjarig bestaan van het synagogegebouw herdacht.
Architectuur De synagoge heeft een langgerekte rechthoekige plattegrond. Achter het voorportaal bevindt zich een trap naar de vrouwengalerij. Daarop volgt een gebedsruimte van acht traveeën, die eindigt in een halfronde apsis. Achter de gebedsruimte ligt een bijkomend lokaal met een bovenlicht.
De voorgevel is opgevat als een puntgevel met schouderstukken en wordt bekroond door de Tafelen van de Wet. Het parement bestaat uit witte natuursteen uit Euville en Savonnières en is versierd met neoromaanse rankwerkfriezen. De gevel staat achter de rooilijn en wordt van de straat gescheiden door een smeedijzeren hek.
Het centrale rondboogportaal wordt geflankeerd door zuilen met gebeeldhouwde kapitelen. Boven het portaal bevindt zich een medaillon met een davidsster. Ook het smeedwerk van de houten dubbele toegangsdeur bevat davidssterren.
Volgens de Inventaris Onroerend Erfgoed behoort de synagoge, samen met de synagoge van Oostende en hotel Bamdas-Tolkowsky, tot de belangrijkste vroege werken van Joseph de Lange. Voor de vroeg-romaanse vormentaal liet de architect zich inspireren door eigentijdse Duitse synagogen.
Erfgoedstatus Het gebouw is opgenomen in de Inventaris Onroerend Erfgoed. Sinds 29 maart 2019 is het aangeduid als vastgesteld bouwkundig erfgoed. Een eerdere vaststelling gold van 24 september 2009 tot 29 maart 2019.
Zie ook Bomaanslag in Antwerpen op 20 oktober 1981 Lijst van synagoges in Antwerpen (stad)
Bronnen
Categorie:Synagoge in Vlaanderen Categorie:Religieus gebouw in Antwerpen (stad) Categorie:Onroerend erfgoed in Antwerpen (stad)