thumb|Bewerkte onderzijde balkon en consoles met rondingen en diamantkoppen (juni 2026) Weteringschans 72-74 te Amsterdam is een gebouw aan de Weteringschans te Amsterdam-Centrum.
Achtergrond De Weteringschans, dan nog alleen Schans geheten, diende eeuwenlang als vesting- dan wel stadswal van Amsterdam. Dit in combinatie met Lijnbaansgracht en Singelgracht. In het eerste kwart van de 19e eeuw, toen Amsterdam (alweer) aan uitbreiding dacht, werden die stadswallen afgebroken. Op de vrijkomende plek moest woningbouw komen, maar er kwamen in eerste instantie ook bedrijventerreinen, eind 19e eeuw weer vervangen door woningbouw. De woonbebouwing van de Weteringschans tussen de Weteringplantsoenen en het Frederiksplein kwam pas op gang in het laatste kwart van de 19e eeuw, toen Amsterdam ook begon te bouwen aan haar 19e-eeuwse gordel buiten de Singelgracht. Ter plaatse was dat De Pijp. Daar waar in de Pijp revolutiebouw plaatsvond (kopen grond, goedkoop bouwen, verkopen/verhuren, volgens stuk grond kopen), werden aan de Weteringschans woningen van het betere soort neergezet voor de gegoede burgerij. De gevelwand laat daarbij binnen bebouwen van perceel tot perceel een opmerkelijke samenhang in architectuur zien; (bijna) alle werden in historiserende of neostijlen opgetrokken.
Gebouw Dit gebouw is een van de weinig dubbele herenhuizen in de nummering Weteringschans 68 tot en met 118. Het gebouw wijkt in die gevelwand af doordat er hier het souterrain ontbreekt; in plaats daarvan is er een kelder onder nummer 74. Boven de plint is een bepleisterde pui te zien met blokmotieven. Boven die bepleistering volgt een lijst met daarin twee balkons met balustraden van natuursteen. Boven de lijst is het een kleurenspel van licht natuursteen in banden en sluitstenen, raamlijsten en raamdorpels tegenover een donkergekleurde gevel. De raampartijen op begane grond, een en twee hoog zijn rechthoekig; de ramen op drie hoog hebben een rondboogconstructie. Daarboven is de witte daklijst te zien met kleine bewerkte consoles en diamantkoppen; in de lijst zijn twee sierlijke hijsbalken zichtbaar. Alles is in symmetrie uitgevoerd, waarbij de nadruk werd gelegd op de twee vensterassen met de balkons.
Het gebouw is een gemeentelijk monument, passend in de luxe woonhuizen voor de gegoede burgerij die hier kwam wonen. Er werd gewezen op de esthetische en nauwgezet uitgewerkte opzet met vele versieringen binnen de neorenaissancestijl. Bureau Monumenten en Archeologie wees daarbij op de aanblik van de bovenste etage, ze vergeleek het met een dwerggalerij. De bouwaanvraag voor dit gebouw en een gebouw aan de Nicolaas Witsenkade 22 (eenzelfde ontwerp maar dan voor één perceel) werd in zomer 1891 gedaan door architect Willem Langhout (Gzn; Gerritszoon); het ontwerp is als zodanig ook door hem ondertekend (W.Langhout Gzn). Willem Langhout ontwierp ook Weteringschans 106. Alle vier de gebouwen zijn gemeentelijk monument.
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Gemeentelijk monument in Amsterdam