Jessica den Outer (Lelystad, 1996) is een Nederlandse milieujurist, auteur en opiniemaker. Ze is een van de pleitbezorgers voor de rechten van de natuur in Nederland en internationaal. In 2023 publiceerde ze het boek Rechten voor de Natuur, en in 2024 richtte ze de Stichting Rechten van de Natuur op. Sinds 2019 is ze erkend als expert op het gebied van aardecentrisch recht (Earth-centered law) door het Harmony with Nature-programma van de Verenigde Naties. Ze publiceert als expert en opiniemaker voor onder meer De Correspondent.
Vroeg leven en opleiding Den Outer groeide op in Lelystad. Haar liefde voor de natuur ontstond op jonge leeftijd, toen ze samen met haar Britse grootvader bladeren en insecten in de tuin bestudeerde onder een microscoop. Ze bezocht de havo in Lelystad, waar ze actief was in de leerlingenraad en leerde om conflicten te de-escaleren.
Na de middelbare school studeerde ze internationaal milieurecht aan de Universiteit van Nottingham in het Verenigd Koninkrijk. Tijdens haar studie raakte ze gefascineerd door het feit dat gemeenten, bedrijven en waterschappen wél rechtspersoonlijkheid bezitten, maar ecosystemen zoals bossen en rivieren niet. Als twintigjarige student stuurde ze op eigen initiatief een e-mail aan de Verenigde Naties, met het verzoek om begeleiding bij haar scriptie over Rechten van de Natuur. Dit contact leidde tot onderzoekswerk voor de Verenigde Naties in onder meer India en Ecuador.
Carrière Harmony with Nature (VN) In 2019 werd Den Outer officieel erkend als expert op het gebied van Earth-centered law (aardecentrisch recht) door het Harmony with Nature-programma van de Verenigde Naties. Dit programma rapporteert jaarlijks over wereldwijde initiatieven op het vlak van rechten voor de natuur. Den Outer werd destijds als de jongste expert in dit netwerk beschouwd. Als expert levert ze jaarlijkse bijdragen aan het VN-rapport dat wordt gepresenteerd aan de Algemene Vergadering. In april 2023 sprak ze de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York toe over Nederlandse initiatieven op het gebied van natuurrechten.
Maas in de Wet Samen met de organisatie Maas Cleanup en een groep advocaten, studenten, natuurliefhebbers en ondernemers initieerde Den Outer het project Maas in de Wet in 2020. Dit initiatief had als doel de rivier de Maas basisrechten te geven, zoals het recht op vrij stromen en vrij te zijn van vervuiling. De Maas behoort tot de meest vervuilde rivieren in Europa.
Na uitvoerig onderzoek – mede aanleiding gegeven door plasticvervuiling van onder meer de industrie – werd in 2022 een petitie aangeboden aan de Tweede Kamer.
Adviseurschap en beleidswerk In 2023 trad Den Outer op als adviseur bij een baanbrekende politieke motie in de gemeente Eijsden-Margraten, de eerste gemeente in Nederland die aankondigde de natuur als rechtspersoon te willen erkennen. Den Outer werd daardoor omschreven als "een van de toonaangevende stemmen in dit debat" in Nederland. Uit later onderzoek van Wageningen University & Research bleek dat een gemeente wettelijk gezien de natuur nog geen rechtspersoonlijkheid kan toekennen; dit vereist een landelijke wetswijziging.
Stichting Rechten van de Natuur In 2024 richtte Den Outer de Stichting Rechten van de Natuur op, die de burgerbeweging voor rechten van de natuur in Nederland ondersteunt en versterkt. Anno 2026 ondersteunt de stichting meer dan dertig lokale initiatieven in Nederland.
Sinds 2023 besloten meerdere provincies, gemeenten en waterschappen te onderzoeken hoe ze rechten voor de natuur kunnen erkennen, waaronder de gemeenten Amsterdam, Groningen en Deventer. In 2026 zijn zestien gemeenten actief bezig om natuurbelangen een vaste plek te geven in hun beleid. Om aan de groeiende vraag van lokale overheden te voldoen, publiceerde de stichting een praktische handreiking voor gemeenten; het eerste exemplaar werd overhandigd aan de wethouder van Gooise Meren. Jaarlijks op 21 maart organiseert de stichting de 'Dag van de Rechten van de Natuur'.
Boek In 2023 verscheen Den Outers boek Rechten voor de Natuur bij Uitgeverij Lemniscaat. Het boek beschrijft de internationale beweging voor rechten van de natuur aan de hand van meer dan vierhonderd burgerbewegingen wereldwijd, met succesverhalen en uitdagingen. Ze beschrijft onder meer de Whanganui-rivier in Nieuw-Zeeland (die in 2017 rechtspersoonlijkheid kreeg), het beschermde Mar Menor in Spanje (het eerste ecosysteem in Europa met rechtspersoonlijkheid) en het Los Cedros-nevelwoud in Ecuador.
Het boek werd op 21 maart 2023 gepresenteerd in dierentuin Artis. Bij de presentatie waren onder anderen oud-politicus Jan Terlouw, presentator Humberto Tan, jurist Jan van de Venis en hoogleraar Tineke Lambooy aanwezig.
Filosofie en gedachtegoed Den Outer pleit voor een ecocentrische in plaats van een antropocentrische (mensgerichte) benadering in het recht. Haar vertrekpunt is dat de natuur niet louter een bezit van de mens is dat beschermd moet worden omwille van menselijk nut, maar een eigenstandige entiteit met intrinsieke waarde en het recht om te bestaan en te floreren.
Den Outer trekt parallellen met historische emancipatiebewegingen: net zoals vrouwen en tot slaaf gemaakten lange tijd rechteloos waren in de wet, en uiteindelijk als rechtssubjecten werden erkend, streeft ze naar een vergelijkbare emancipatie van de natuur. Den Outers benadering sluit aan bij het wereldbeeld van inheemse volkeren, zoals de Māori in Nieuw-Zeeland, die de natuur als gelijkwaardig beschouwen.
Den Outer benadrukt dat rechten toekennen aan de natuur niet primair is bedoeld om te procederen, maar om een andere maatschappelijke dialoog af te dwingen en besluitvorming te veranderen. Ze beschouwt haar beweging als complementair aan de Stop Ecocide-beweging: waar die groep bestuurders wil straffen voor milieumisdrijven, wil zij de natuur preventief een stem geven. Al in 2021 bepleitte Den Outer dat het verlenen van rechten aan de natuur onlosmakelijk verbonden is met het strafbaar stellen van ecocide: pas als het vernietigen van een ecosysteem ook daadwerkelijk een strafbaar feit is waar leidinggevenden persoonlijk voor vervolgd kunnen worden, krijgen die rechten echte juridische tanden.
Den Outer is ook kritisch op het huidige milieubeleid: bestaande milieuwetten omschrijft Den Outer als symptoombestrijding, omdat milieuwetten de natuur als een "ding" of bezit behandelen in plaats van als rechtssubject. Ze vindt bovendien dat bescherming van de natuur structureel in wetgeving verankerd moet worden, in plaats van steeds achteraf via de rechter te moeten worden afgedwongen, zoals in de Urgenda-zaak of de stikstofzaken het geval was.
Onderscheidingen en erkenningen 2019 – Erkend als expert op het gebied van aardecentrisch recht door het Harmony with Nature-programma van de Verenigde Naties. 2023 – Ontving het Duurzaam Lintje op Duurzame Dinsdag (5 september 2023), voor haar jarenlange inzet voor rechten van de natuur. Het Duurzaam Lintje is de enige onderscheiding in zijn soort in Nederland en wordt jaarlijks aan een klein aantal personen toegekend. Eerdere winnaars zijn onder meer Wubbo Ockels, Paul Polman en Marjan Minnesma. 2023 – Nummer 3 in de Trouw Duurzame 100, de jaarlijkse ranglijst van meest invloedrijke duurzame Nederlanders van dagblad Trouw. 2024 – De Stichting Rechten van de Natuur wint de eerste plaats in de Trouw Duurzame 100. 2025 – Uitgekozen als spreker van de Duurzame Troonrede in Den Haag, een jaarlijkse toespraak op de eerste dinsdag van september gericht aan beleidsmakers. Ze riep gemeenteraadsleden, Kamerleden, bedrijven en scholen op tot concrete actie voor rechten van de natuur.
Bibliografie Burgers, L. en J. den Outer (2022). Compendium rechten voor natuur — case studies uit zes continenten. Zwaan Lenoir, in opdracht van Ambassade van de Noordzee. Den Outer, J. (2023). Rechten voor de Natuur. Rotterdam: Uitgeverij Lemniscaat. Den Outer, J. (2021). Bijdrage in: Jongeren. Klimaat. Nu. Manifest voor klimaatrechtvaardigheid. Voorwoord: Jan Terlouw – manifest geschreven door zes politieke jongerenorganisaties voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 .
Externe links Officiële website van Jessica den Outer Stichting Rechten van de Natuur
Categorie:Nederlands journalist Categorie:Nederlands milieuactivist Categorie:Nederlands jurist