Hardenberg is een streek ten zuiden van het dorp Finsterwolde in de Nederlandse provincie Groningen.
Het gebied grenst tegenwoordig aan oostzijde van de Blauwestad (deelgebied Het Riet). De Tjamme stroomt door het gebied. Aan noordwestzijde ligt Kromme Elleboog en aan zuidoostzijde het dorp Beerta.
De naam Hardenberg dateert uit de 17e eeuw. In 1639 werd gesproken over Hardenborch en de Hardenborger huisen. Hij zou verwijzen naar de vroeger aanwezige keileemrug in het landschap ("berg"), die bestond uit 'harde grond'.Het schoolmeesterrapport van Finsterwolde uit 1828 vermeldt: "Onder dit gehucht en nader by Finsterwold ligt eene búúrtschap Hardenberg, waar te voren, dat, en uit de gedaante des gronds en de overblyfsels van steen hoogten en diepten zyn af te leiden, een burg of sterkte zal geweest zyn." Hiervoor zijn echter geen bewijzen aangetroffen. Gearchiveerd op 13 augustus 2017. "Het gehucht de Hardenberg ligt wel twee ellen hooger, dan het dorp zelf, en heeft insgelijks eenen zandigen en kiezelachtigen grond", lezen we in 1839.Harmannus Kremer, Beknopte aardrijks- en geschiedkundige beschrijving der provincie Groningen;, Grningen 1839, p. 99.
Vanuit FInsterwolde liep de Heede- of Edeweg (nu Klinkerweg, Oudfries ēde = 'turf'), die zich voortzette als de Veenweg naar Beerta.C. Fehse, Gemeenteatlas, 1862, nr. 23: Kaart van de gemeente Finsterwolde Deze weg werd in 1659 de Finsterwolder Torffwech genoemd.Groninger Archieven, toegang 731, inv.nr. 7121, fol. 108. Volgens overleveringen leidde deze weg naar een los- en laadplaats aan de Tjamme. De schoolmeester van Finsterwolde wist in 1828 te berichten:In ouden tijd bragt men zijne goederen over de Heedeweg ten westen in Finsterwold, langs deze laan, aan het Tjam, om van daar in schuitjes gepakt en naar elders vervoerd te kunnen worden.Schoolmeestersrapport 1828: Finsterwolde. Vermoedelijk gaat dit echter over het ontwateringskanaal van het Huningameer, dat in 1639 werd gegraven.
Door de bouw van de Kanariebuurt (40 arbeiderswoningen) tussen de Klinkerweg en de Kromme Elleboog tussen 1933 en 1937 groeide Hardenberg vast aan Finsterwolde. Het is sindsdien alleen nog herkenbaar als plaatselijk toponiem. Het gebied is in de 20e eeuw deels beplant met bos, waarbij in 1952 sportpark De Hardenberg werd aangelegd, waar voetbalclub VV BNC speelt.
Voorzieningen In 1965 kwam het openluchtbad De Hardenberg gereed. In 1985 werd dit zwembad echter gesloten omdat het niet meer financieel exploitabel gemaakt kon worden. Kort na 1991 werd het zwembad gesloopt. In de jaren 2000 werd de locatie herontwikkeld tot bedrijventerrein. Er verrezen naast enkele bedrijven vooral publieke gebouwen, waaronder de nieuwe basisschool KD De Bouwsteen, een brandweerkazerne, gezondheidscentrum/apotheek Reiderland en een multifunctioneel centrum met ontmoetingsruimten, overdekt zwembad, later uitgebreid met een sporthal.
In september 2022 wilde de gemeenteraad MFC De Hardenberg sluiten om kosten te besparen. Uit protest werden 4000 handtekeningen verzameld. De redding van het centrum is een schoolvoorbeeld van een succesvol burgerinitiatief. Inwoners, lokale ondernemers en verenigingen uit beide dorpen brachten via crowdfunding tienduizenden euro's bijeen. Ruim 80 vrijwilligers zetten zich in voor het beheer, onderhoud en de exploitatie. Eind 2023 werd het complex overgedragen aan een afzonderlijke stichting.
Categorie:Plaats in Groningen Categorie:Geografie van Oldambt