Deutsches Schutzwall-Ehrenzeichen (Nederlands: Ereteken van de Duitse Verdedigingswal) werd op 2 augustus 1939 door Adolf Hitler ingesteld.
Geschiedenis In januari 1939 werd een oorspronkelijk voorstel gedaan voor een niet-draagbare onderscheiding met de inscriptie "Dem Arbeiter zur Ehr; Der Heimat zur Wehr", met de naam van de gedecoreerde op de achterzijde. Dit voorstel werd echter afgewezen.Littlejohn 1968, p.47.
Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog stelde de oprichter van de Organisation Todt, Fritz Todt, dat de medaille met hetzelfde recht en dezelfde trots gedragen kon worden als de militaire onderscheiding IJzeren Kruis 1939. Vanwege het grote aantal toegekende onderscheidingen werd zij door veel gedecoreerden echter minachtend de ‘Orde van Klei’ (Lehmorden) genoemd.
De medaille werd uitgereikt aan personen die hadden meegewerkt aan de aanleg van Duitse verdedigingswerken, zoals de Ostwall of de Westwall. Dat konden zowel soldaten zijn als mannelijke bedienden en arbeiders van de Wehrmacht. Meestal betrof het echter leden van de Reichsarbeitsdienst of de Organisation Todt.
Het versiersel Het hoogovaalvormige versiersel bestaat uit een in brons geslagen medaille, omringd door een krans van eikenbladeren. Bovenaan bevindt zich de Duitse adelaar die een hakenkruis vasthoudt. Daaronder zijn een gekruist zwaard en een spade afgebeeld boven een bunker.
Op de achterzijde van de medaille staat de inscriptie "Für Arbeit zum Schutze Deutschlands" (Voor werk ter bescherming van Duitsland).Angolia 1978, p.78.
Het ontwerp was van de Münchense professor Richard Klein.Doehle 1945, p.76.
De medaille bleef na het overlijden van de drager als aandenken bij zijn nabestaanden.Wikimedia Commons: Reichsgesetzblatt Nr.39, Teil I vom 2 August 1939, Artikel 5. p.1366. Geraadpleegd op 12 december 2025. Personeel van de Wehrmacht dat reeds was gedecoreerd met de Medaille ter Herinnering aan de Thuiskomst van het Memelland of de Medaille ter Herinnering aan 1 oktober 1938 kon het Deutsches Schutzwall-Ehrenzeichen niet ontvangen.
De eerste serie van het versiersel werd gepresenteerd in een donkerpaarse cassette zonder opschrift. De binnenzijde had een paarsbruine satijnen voering aan de bovenkant en een paarsrode fluwelen voering aan de onderkant. Vanwege de grote aantallen werden latere uitreikingen verzorgd in een papieren envelop.
Homologatie 1944 Op 10 oktober 1944 werd een tweede productieserie van de medaille gestart om arbeiders en militairen te belonen die betrokken waren bij de versterking van de Siegfriedlinie.Wikimedia Commons: Reichsgesetzblatt, Teil I vom 20 August 1944, Verordnung zur Durchführung. p.251. Geraadpleegd op 12 december 2025. Deze serie werd geslagen in zink of uitgevoerd met een bronzen afwerking.
Een gesp met het jaartal "1944" werd toegestaan voor eerder gedecoreerden met het Deutsches Schutzwall-Ehrenzeichen, maar deze werd nooit in massaproductie genomen.Angolia 1978, p.79.Klietmann 2004, p.63.
Kwalificatie voor toekenning Personeel dat van 15 juni 1938 tot 31 maart 1939 bij de bouw van de verdedigingswerken was ingezet.
Uitbreiding van de toekenningscriteria (13 november 1939) Luftwaffe-personeel kon de onderscheiding ontvangen indien zij ten minste tien weken bij de bouw van de verdedigingswerken waren ingezet.
Wehrmacht-personeel dat ten minste tien weken had gediend of gewerkt aan de Westwall.
De onderscheiding werd, hoewel oorspronkelijk niet voorzien, ook aan vrouwen verleend. Zij moesten minimaal 15 weken direct aan de bouw hebben meegewerkt of 20 weken werkzaam zijn geweest op een kantoor van de verdedigingswerken. Alleen Duitse staatsburgers kwamen voor de onderscheiding in aanmerking.
rechts|thumb|Een oorkonde van het Deutsches Schutzwall-Ehrenzeichen. Het recht van toekenning De voordrachten voor toekenning van de medaille werden opgesteld door de Generalinspekteur Fritz Todt. Voor leden van de Wehrmacht gebeurde dit door het hoofd van het opperbevel van de Wehrmacht (Wilhelm Keitel) en door de Reichsarbeitsführer Konstantin Hierl. De voordrachten werden ter goedkeuring voorgelegd aan de staatsminister en chef van de Presidiale Kanselarij, Otto Meißner.Wikimedia Commons: Reichsgesetzblatt Nr.39, Teil I vom 2 August 1939, Artikel 6. p.1366. Geraadpleegd op 12 december 2025.
Eerste uitreiking op 23 november 1939 Fritz Todt (in zijn functie als leider van de Organisation Todt) Erwin von Witzleben Karl Kitzinger (in zijn functie als commandant van de Luftverteidigungszone West) Alfred Jacob (in zijn functie als inspecteur van de genie en vestingen) Konstantin Hierl (in zijn functie als Reichsarbeitsführer) Robert Ley (in zijn functie als leider van het Deutsche Arbeitsfront)
Draagwijze De medaille werd gedragen aan een wit-goud-bruin lint op de linkerborst. Zij kon ook worden gedragen als onderdeel van een baton (Ordensschnalle). Fritz Todt droeg de medaille bij zijn uitreiking als knoopsgatversiering.
Na de Tweede Wereldoorlog Na de capitulatie van Duitsland verboden de geallieerde mogendheden het dragen van Duitse onderscheidingen. In de DDR bleef dit verbod onverkort van kracht.
Op 26 juli 1957 vaardigde de Bondsrepubliek Duitsland een wet uit die het dragen van onderscheidingen met hakenkruizen of SS-runen verbood. Het dragen, verzamelen, tentoonstellen en afbeelden van dergelijke insignes werd sindsdien wettelijk gereguleerd.Ordensjournal. Een aantal onderscheidingen werd later in een ‘gedenazificeerde’ uitvoering opnieuw toegestaan, waarbij het hakenkruis en soms ook de adelaar werden verwijderd. In een dergelijke uitvoering mag het ereteken worden gedragen; het Deutsches Schutzwall-Ehrenzeichen behoort daar echter niet toe en mag ook in gedenazificeerde vorm in Duitsland niet worden gedragen.
Externe links TRACESOFWAR: databank van gedecoreerden met het Ereteken van de Duitse Verdedigingswal Lexikon der Werhmacht: Deutsches Schutzwall-Ehrenzeichen Wehrmacht awards: West Wall Medal phalerika.de: Schutzwall-Ehrenzeichen Teil 4 - Die Verleihungsbestimmungen
Zie ook Ridderorden en onderscheidingen van nazi-Duitsland
Categorie:Onderscheiding in nazi-Duitsland