Frits Lensvelt (Den Haag 7 maart 1886 – Middelburg, 23 juli 1945) was een Nederlands beeldend kunstenaar, kalligraaf en in velerlei disciplines werkzaam ontwerper: boek- en grafisch ontwerp, decor- en lichtontwerp, meubel-, lampen- en binnenhuisontwerp.
Zijn persoonlijk archief wordt deels bewaard in het Amsterdamse Allard Pierson Museum en deels in het Drents Museum in Assen. Daarbij ligt bij de eerste het accent op correspondentie en decor- en theaterlichtontwerp en bij de tweede op meubel- lampen- en binnenhuis ontwerp. Verder bevindt zijn werk zich onder andere in het Rijksprentenkabinet, het Zeeuws Museum en het Stedelijk Museum Amsterdam. Openbare gebouwen waar door Lensvelt ontworpen lampen kunnen worden gezien zijn o.a. het Stadhuis van Enschede en de Christian Science kerkhttps://www.christianscience.nl/christian-science/amsterdam te Amsterdam. Onder andere voor veel van zijn theaterontwerpen werkte hij nauw samen met zijn echtgenote, de kostuumontwerpster Nell Bronger. thumb|Plafondlampen, ontworpen door Frits Lensvelt, vervaardigd door de glasfabriek Leerdam, 1927-1928, Raadszaal Stadhuis Amsterdam, in 2025 Sofitel Legend The Grand Amsterdam, Oudezijdsvoorburgwal 197
Leven en werk Jeugd Frederik Willem Hendrik Lensvelt werd in 1886 in Den Haag geboren als oudste zoon van Willem Adriaan Lensvelt (1864-1903)Geboorteregister ’s-Gravenhage 1860, nr. 922 en overleden 20-6-1903. Overlijdensakte ’s-Gravenhage, registratienummer 1426, aktenummer 1821, mede firmant van de brood- en boterfabrieken Lensvelt Nicolai en Sophia Cornelia Racer (1857-1919).Geboorteregister Rotterdam, akte 1857.766 en Overlijdensakte ’s-Gravenhage, registratienummer 1506, aktenummer 4721 Een jaar later werd zijn broer, Willem Adriaan (1887-1963) geboren.Geboorteregister Rijswijk 1887, registratienummer 01858, aktenummer 50 en overl. 15-5-1963 te Zwolle, https://zoeken.nieuweinstituut.nl/nl/personen/detail/a8a71bc9-c770-5437-b61d-8b239a4e7432 Zijn ouders scheidden in 1895,Nationaal archief, Nummer Toegang: 3.21.07, Inventaris van het archief van Advocatenkantoor François, 1872-1898, doos 1, nr. 14 (Lensvelt contra Racer) waarna de twee jongens door hun moeder werden opgevoed.
Rond 1900 verhuisden moeder en zoons echter naar Engeland, waar moeder hoofd huishouding op het landgoed bij Redditch (Worcestershire) van werd. De jongens liet ze achter onder de hoede van haar zuster Bernardina Paerels-Racer.zie briefkaart S. Racer aan Frits, ca. 12 oktober 1900, Theatercollectie Allard Pierson Museum, archief Lensvelt, nr. 1.13 Tijdens de vakanties bezochten ze haarIn augustus 1904 brachten de twee jongens 27 dagen bij hun moeder door. Lensvelt hield een dagboek bij (Theatercollectie Allard Pierson Museum, archief Lensvelt, nr. 4.1) en zo kwam het dat Lensvelt zijn kunstopleiding ook in Londen ging volgen. Eerst aan de Central School of Arts and Crafts (in 2025 Central Saint Martins College of Art and Design) en later aan de Ealing School of Art and Design.[bron: ‘Brongers, R.A. en J.A., Brongers geboekt. Een genealogische speurtocht naar de dragers van de naam Brongers en enkele aanverwante families: Boer, Bronger, Brongersma, Bronniger, Brunger en Van der Wal’, Tubbergen/Amersfoort 1998
Vroege jaren 1904-1909 thumb|Onze Dichters, poëziebloemlezing van Gust. van Elring, boekband en bladversieringen door Frits Lensvelt, Amsterdam, Meulenhoff & Co., 1908 Terug in Nederland legde Lensvelt zich in eerste instantie toe op boekontwerp en andere grafisch ontwerp opdrachten. Zo ontwierp hij voor de in 1908 verschijnende bloemlezing "Onze Dichters" de omslag en talloze bladversieringen.zie Advertentie in de Telegraaf, 25 november 1908
Rond 1907 raakte Lensvelt betrokken bij een gedurfde theaterproductie door studenten van het stuk Ware-nar of Warenar uit 1617, toegeschreven aan P.C. Hooft. Belangrijkste man achter dit initiatief was de (toen 18-jarige) latere Unilever-CEO Paul Rijkens. Hij was het die de beroemde acteur Willem Royaards wist over te halen de regie op zich te nemen en de hoofdrol te vertolken.Zie Handel en Wandel, herinneringen van Paul Rijkens, 1965 (postuum verschenen), geredigeerd door Ad. Donker, p. 16 e.v.
Het succes van de voorstellingen in onder andere Amsterdam, Rotterdam en Den Haag leidde tot Royaards' besluit een eigen gezelschap te beginnen, de n.v. Het Tooneel.[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/N.V._Het_Tooneel Bemiddelde Rotterdammers uit de kringen van Paul Rijkens stelden hem daartoe in staat. De thuisbasis van het gezelschap werd het Amsterdamse Paleis voor Volksvlijt.Zie o.a. Herinneringen, Jacqueline Royaards-Sandberg, Erven Thomas Rap, Amsterdam, 1979, p. 80 e.v.
Lensvelts decors vielen kennelijk in de smaak net als de costuums van Nell Bronger want Royaards nam haar direct in dienst en hem een jaar later. Het veranderde hun beider leven totaal.
N.V. Het Tooneel (1909-1921) left|thumb|Openluchtvoorstelling toneeldrama Oedipus, regie Willem Royaards in Park Sonsbeek, Arnhem, 1913, decor: Frits Lensvelt, kostuums: Nell Bronger SFA022826948 In de volgende jaren werd het toneeldecor en de toneelbelichting Lensvelts belangrijkste werk. Vooral in de beginjaren maakte hij tussendoor nog vrij werk (etsen, aquarellen, tekeningen), geïnspireerd door lange reizen naar onder andere Spanje en de Balkan.zie bijvoorbeeld Lensvelts artikel 'Herzegovina' in 'Van onzen Tijd', ca. 15 februari 1913, jrg. 13, nr.6 En regelmatig maakte hij tijd voor bijvoorbeeld een boekomslag. Langzamerhand echter slokte het toneelwerk hem geheel op.
Voor de n.v. Het Tooneel verzorgde hij talloze voorstellingen.welke te vinden zijn op de Lensveltpagina op website theaterencyclopedie Zijn ontwerpen maakten steeds meer indruk. Vooral vanaf ca. 1912 werd hij beschouwd als een vertegenwoordiger van een nieuwe stroming in de Europese scenografie naast beroemdheden als de Zwitser en de Engelsman Edward Gordon Craig. Het ging vooral om het centraal stellen van de actie, de acteurs. Daarbij dienden de decors slechts de actie te ondersteunen in plaats van er, met een eigen invulling, van af te leiden, zoals tot dan toe te vaak het geval was.Zie bijvoorbeeld ‘verandering van decor: traditie en modernismen in de scenografie van 1913’ verschenen in Nederland 1913, een reconstructie van het culturele leven, redactie J. de Vries, uitg. Meulenhoff/Landshoff, 1988, p. 98 e.v. Het zien en benutten van de enorme mogelijkheden van het nieuwe elektrisch licht was een ander element in Lensvelts verrassende bijdrage aan Royaards' toneelkunst. Daarnaast was ook zijn samenwerking met Nell Bronger cruciaal; haar bijzondere kostuums pasten wonderwel in zijn decors en accentueerden de karakters der acteurs.Zie bijvoorbeeld Elsevier’s Maandschrift, XLIX, nr. 1, januari 1915, door P.H. van Moerkerken: “Over tooneelkostuums” thumb|Affiche van Richard Roland Holst Een paar van hun meest memorabele producties: Gijsbrecht van Aemstel (1912) van Joost van den Vondel, William Shakespeare's Een Midzomernachtdroom (1914) en Driekoningenavond (1917) en Goethes Faust (1918).
In 1914 trouwden ze.Zie o.a. Vaartjes, Gé, Rebel en dame, biografie van Top Naeff, Amsterdam, Querido, 2010, p. 185 In 1916 werd hun dochter geboren, Sophie Cornelia Klaertje. Ze werd Puck genoemd naar het karakter uit Midzomernachtsdroom. Later, in 1922, kwam Frits Junior het gezin completeren. In zijn jeugd werd hij Boed genoemd.
Rond 1917 begon Lensvelt genoeg te krijgen van het altijd gehaaste en vluchtige theaterbedrijf. Het duurde een paar jaar maar hij maakte zich steeds meer los van de nv. Dit tot groot verdriet van Royaards, die hem koste wat het kost voor zijn ensceneringen wilde behouden.Tussen Dam en Dijk: De levens van Nell Bronger en Frits Lensvelt, p. 30, 109 t/m 111
Wat bij dit proces meespeelde is het eenzame maar idyllisch gelegen Dijkhuishttps://museumveere.nl/het-dijkhuis buiten Veere dat de Lensvelts in 1918 in eerste instantie als vakantiehuis kochten.Zie de brief van Nell aan haar zuster K. Struijk-Bronger, 11 november 1918 (Theatercollectie Allard Pierson Museum, archief Lensvelt, nr. 1.2) Al snel wilde Frits eigenlijk al zijn tijd daar wel doorbrengen en vanaf 1921 was het zover: hij nam definitief ontslag en trok zich met vrouw en kinders terug op Walcheren.
Veerse jaren 1921-1933 Internationale Theatertentoonstelling 1922 In 1920 werd hij door Frans Mijnssen, de secretaris van de Vereniging 'Kunst aan het Volk' gevraagd mee te komen denken over een internationale theatertentoonstelling.Tussen Dam en Dijk: De levens van Nell Bronger en Frits Lensvelt, p. 116 t/m 128 Lensvelt haalde er Hendrik Wijdeveld bij die bij Eduard Verkade een soortgelijke rol had vervuld als hijzelf bij Royaards. left|thumb|Omslag Middelburgs Overgang, uitg. den Boer, Middelburg, 1926, tekst P.C. Boutens, boekontwerp en prenten Frits Lensvelt Samen werkten ze anderhalf jaar aan vorm en inhoud van de tentoonstelling die in 1922 plaatsvond in het Stedelijk Museum Amsterdam. Inhoudelijk was het een groot succes waar alle Europese (en een aantal Amerikaanse) theatervernieuwers aan deelnamen. Als catalogus diende een speciaal drietalig dubbelnummer van het blad Wendingen (waar Wijdeveld hoofdredacteur van was). Lensvelt verzorgde het omslag ervan.https://www.stedelijk.nl/en/collection/50442-frits-%281886-1945%29-lensvelt-h.th.-wijdeveld-wendingen-jrg.-4-nr.-910:-internationale-theater-tentoonstelling-amsterdam
Middelburgs Overgang 1924 In 1924 werkte Lensvelt samen met Nell Bronger aan een groot openluchtspel op de Markt van Middelburg. Hij regisseerde het en verzorgde de enscenering tegen de achtergrond van het gotische stadhuis. Zij ontwierp de kostuums en begeleidde de productie ervan door de Amsterdamse kostuumverhuurder A. Serné en Zn.https://onsamsterdam.nl/artikelen/de-familie-serne-kleedde-feestend-en-toneelspelend-amsterdam Behalve de hoofdpersonen deden er honderden figuranten mee, waaronder liefst 4 koren. Het spel, getiteld 'Middelburgs Overgang', was geschreven door de dichter P.C. Boutens ter gelegenheid van het feit dat 350 jaar eerder de stad was overgegaan naar de prinsgezinden. Op 6 en 7 augustus werd het stuk met groot succes opgevoerd in aanwezigheid van de hele koninklijke familie. Lensvelt was er echter nog niet klaar mee; meer dan een jaar werkte hij aan een groot formaat, geheel gekalligrafeerd boek met de teksten van Boutens en geïllustreerd met kleurrijke prenten van hemzelf. thumb|Dijkhuis bij Veere uit vogelperspectief, pentekening Frits Lensvelt, begin jaren '30 De Middelburgse uitgever den Boerhttps://encyclopedievanzeeland.nl/Boer,_Den,_Drukkerij_En_Uitgeverij gaf het in 1926 uit. Het wordt algemeen beschouwd als een hoogtepunt in Lensvelts carrière als boekontwerper.Zie bijvoorbeeld de recensie in tijdschrift Nederland, jaargang 78, januari 1926
Dijkhuis En dit alles vanuit dat Dijkhuis, gelegen op 20 minuten lopen van Veere. Lensvelt bouwde er in de tuin een ruim atelier maar was natuurlijk veel op reis voor zijn werk. 's Zomers was het er heerlijk en kwamen tal van bekenden langs. Ook in Veere, kunstenaarsdorp bij uitstek, maakte het echtpaar vrienden als Willem Vaarzon Morel en Johannes ten Klooster.https://www.zeeuwseankers.nl/verhaal/johan-ten-klooster-in-zeeland en Jan Heysehttps://encyclopedievanzeeland.nl/Jan_Heyse 's Winters was het echter vaak afzien: geen elektra, geen stromend water, storm over het Veerse Gat. In Middelburg treedt hij eind jaren '20 toe tot het bestuur van het Kunstmuseum,Het archief van het Kunstmuseum wordt bewaard bij het Zeeuws Museum. Daaronder ook de volledige notulen van de bestuursvergaderingen uit de periode dat Lensvelt er deel van uitmaakte (1927-1944) een voorloper van het latere Zeeuws Museum en als zodanig was hij nauw betrokken bij het aankoopbeleid ervan. Medebestuurslid was jarenlang de oorspronkelijk Belgische schilder Reimond Kimpe.
Meubel- en binnenhuisontwerp left|thumb|Boekenkastcombinatie, 2 delen van 5, ontworpen voor appartement in Okeghemstraat, Amsterdam, Frits Lensvelt, 1933