Gabriele Klein (1957) is Duits sociologe, cultuur- en danswetenschapper. Ze is professor emeritus aan de Universiteit van Hamburg en was tussen 2022 en 2026 bijzonder hoogleraar ballet en dans (Hans van Manen leerstoel) aan de Universiteit van Amsterdam.
Biografie Gabriele Klein studeerde tussen 1977 en 1987 sociale wetenschappen, geschiedenis, bewegingswetenschappen, theater-, film- en televisiewetenschap, pedagogiek en hedendaagse dans aan de universiteit van Biefefeld, Bochum en Essen, en in Amsterdam. In 1990 behaalde zij een doctoraat in maatschappijwetenschappen aan de Ruhr-universiteit van Bochum. Haar proefschrift, getiteld Frauen Körper Tanz. Eine Zivilisationsgeschichte des Tanzes (Vrouwen Lichamen Dans. Een maatschappijgeschiedenis van de dans), verscheen in 1992. Sinds de publicatie van haar proefschrift geldt Gabriele Klein als een van de pioniers van de danswetenschap in Duitsland. Tegelijkertijd effende haar onderzoek in de sociologie de weg voor een sociologie van het lichaam, die het lichaam als een wezenlijk bestanddeel van het sociale beschouwt.
In 1998 voltooide zij haar habilitatie, die leidde tot de publicatie van Electronic Vibration. Pop Kultur Theorie (Elektronische Vibratie. Popculturele Theorie). in 1999 In 2002, werd Klein benoemd tot professor in de sociologie van het lichaam, bewegingswetenschappen, danswetenschappen en performance studies aan de Universiteit Hamburg. Hier leidde zij de vakgroep Cultuur, Media, Maatschappij, het interdisciplinaire Center for Performance Studies, en het gelijknamige studieprogrogramma. In 2022, werd zij daarnaast ook benoemd tot de Hans van Manen-leerstoel voor ballet en dans aan de Universiteit van Amsterdam.
Sinds 1994 heeft Klein verschillende onderzoeksprogramma's geleid en (inter)nationale evenementen georganiseerd. Zij was medeoprichter van het Gesellschaft für Tanzforschung (Vereniging voor Dansonderzoek) en diende als voorzitter van deze vereniging tussen 1997 en 2001. Van 2010 tot 2014 was zij bestuurslid van de Society of Dance History Scholars (Vereniging voor Dansgeschiedenis). Als lid van de Deutsche Gesellschaft für Soziologie (Duitse Vereniging voor Sociologie) was zij actief in de sectie 'Soziologie des Körpers und des Sports' (Sociologie van het Lichaam en de Sport), waar zij ook als woordvoerster optrad. Daarnaast was zij lid van diverse stuur- en adviesgroepen van (inter)nationale wetenschappelijke tijdschriften en instellingen.
Zij bekleedde diverse internationale felowships en postdoctorale posities, onder andere aan New York University (VS), Smith College (VS), University of California, Los Angeles (VS), GLOSAS (AR), Universität Bern (CH), Universitdade de São Paolo (BR), University of Stellenbosch (ZA), de Universiteit van Osaka (JP), en University of the Arts Taipei (TW).
Onderzoek Het onderzoek van Gabriele Klein is interdisciplinair opgezet en richt zich op het lichaam, bewegings- en danswetenchap, en performance studies. Andere centrale thema's in haar werk zijn popcultuur, genderstudies en stadsonderzoek. Energzijds heeft zij binnen de culturele antropologie en genderstudies perspectieven ontwikkeld die zijn toegepast in haar onderzoek naar Pina Bausch, dansvloerculturen (met name techno en hiphop), Latijns-Amerikaanse dansstijlen en andere culturele uitingen van het lichaam in het dagelijks leven, de sport en de kunsten. Anderzijds wijdde haar onderzoek zich aan de danskunst. Haar onderzoeksarbeid wordt vooral gekenmerkt door een sterke nabijheid tot de artistieke praktijk. Dit wordt in het bijzonder duidelijk in het onderzoeksproject „Choreografischer Baukasten“, waarin Gabriele Klein met circa 60 choreografen heeft samengewerkt, evenals in het fundamentele boek over het danstheater van Pina Bausch, dat berust op omvangrijk empirisch onderzoek, een nieuwe methodologie en theoretische conceptie van danswetenschappelijk onderzoek presenteert en in meerdere talen is vertaald.
Recenter onderzoek van Klein concentreert zich op de digitalisering, globalisering en transnationalisering van dansculturen en op de toe-eigening van dans- en bewegingspatronen in verschuivende culturele contexten. Volgens Klein behoren dansfiguren tot een speciale soort van sociale omgangsvormen, waarin sociale en politieke vormen tot uitdrukking kunnen komen. De danswetenschap is daarmee een onderzoeksveld dat zich zowel bezighoudt met de sociologie van het lichaam als met maatschappelijke vraagstukken. Klein heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het onderzoek van de dans, met name in de relatie tussen danskunst en sociale dans. Bovendien hield zij zich bezig met dans als immaterieel cultureel erfgoed en kenniscultuur en daarmee met de documentatie en archivering van dans. Verder heeft zij bijgedragen aan een vergroot begrip van de relevantie van het lichaam (en de verschillende concepties van het lichaam) voor theoretische vraagstukken binnen de sociologie.
In de onderzoeksarbeid van Gabriele Klein staat de verbinding van het esthetische, het sociale en het politieke centraal. Dansfiguraties verstaat zij als bijzondere vormen van sociale verbanden, waarin de lichamelijkheid van het sociale aanschouwelijk wordt. Dansonderzoek wordt daardoor ook tot een onderzoeksveld voor een sociologie van het lichaam. De contouren van deze sociaalwetenschappelijke discipline heeft Gabriele Klein met haar onderzoek in belangrijke mate mede vormgegeven.
Publicaties Als auteur Titel (Nederlandse vertaling) Originele titel Uitgever Jaar ISBNGezelschap, Kunstpraktijk en PublieksontvangstPina Bausch's Dance Theater. Company, Artistic Practices and ReceptionTranscript: Bielefeld2020 (Duits: 2019; Russisch: 2021) .Choreografische GereedschapsdoosChoreografischer BaukastenTranscript: Bielefeld2011 (3e editie: 2024)Elektronische Vibraties: Popkulturele TheorieElectronic Vibration. Pop Kultur TheorieVS: Wiesbaden2004 (Hardcover: Rogner & Bernhard: Hamburg 1999) Is this real? De Cultuur van Hip HopIs this real? Die Kultur des HipHopSuhrkamp: Frankfurt a. M.2003 (4e editie: 2011) Vrouwen, Lichamen, Dans: Een Maatschappijgeschiedenis van de DansFrauen Körper Tanz. Eine Zivilisationsgeschichte des TanzesHeyne: München1994 (Hardcover: Quadriga: Weinheim/Berlin 1992)
Als redacteur Titel (Nederlandse vertaling) Originele titel Uitgever Jaar ISBNMaterialiteit in Dans en Performance: Schrijven, Documenteren, ArchiverenMaterialities in Dance and Performance. Writing, Documenting, Archivingtranscript: Bielefeld2024 Vertalen en Bekaderen: Praktijken van MediavertalingenÜbersetzen und Rahmen. Praktiken medialer TransformationenWilhelm Fink: München2017 Performance en Praxis: Praxeologische Bevindingen in Dans, Theater, Sport en de AlledagPerformance und Praxis. Praxeologische Erkundungen in Tanz, Theater, Sport und AlltagTranscript: Bielefeld2017 Handboek Sociologie van het LichaamHandbuch KörpersoziologieVS: Wiesbaden2016 (2e editie: 2022) Choreografische Gereedschapsdoos: Het BoekChoreografischer Baukasten. Das BuchTranscript: Bielefeld2015 Methoden van de Danswetenschap: Modelanalyses van Pina Bausch’s Le Sacre du PrintempsMethoden der Tanzwissenschaft. Modellanalysen zu Pina Bauschs Le Sacre du PrintempsTranscript: Bielefeld2015 (2e editie) Dans [en] TheorieDance [and] TheoryTranscript: Bielefeld2013 Lichamen in Wording: De Performance van Wereldschepping in Dans en ChoreografieEmerging Bodies. The Performance of Worldmaking in Dance and ChoreographyTranscript: Bielefeld2011 Tango in Vertaling: Dans Tussen Media, Cultuur, Kunst en PolitiekTango in Translation. Tanz zwischen Medien, Kulturen, Kunst und PolitikTranscript: Bielefeld2009 Bewegingsruimte en StadskultuurBewegungsraum und StadtkulturTranscript: Bielefeld2008 Serieus Spel: Over de Politieke Sociologie van VoetbalErnste Spiele. Zur politischen Soziologie des FußballsTranscript: Bielefeld2008 Oost-EuropaOst-Europatanzheft eins, Performance Studies/Tanzplan Bremen2008LichamenKörperSpecial Issue of the Journal Schüler, Friedrich: Velber2002
Externe link Profiel Gabriele Klein, Universiteit van Amsterdam
Categorie:Duits socioloog Categorie:Lichaamsbeweging