De Kiekeboes (Frans: Fanny et Cie) is een Vlaamse krantenstrip die ontstond op 15 februari 1977 en tot medio 2023 getekend en geschreven werd door Merho (Robert Merhottein). De strips werden eerst door Uitgeverij J. Hoste en nadien door Standaard Uitgeverij uitgegeven. Van de in 2023 populairste stripreeks in Vlaanderen werden meer dan 25 miljoen exemplaren verkocht.
Tot mei 2010 heette de reeks Kiekeboe.Zeg niet langer Kiekeboe, maar De Kiekeboes, demorgen.be, 10-05-2010, geraadpleegd op 10-05-2010
Er zijn twee films over De Kiekeboes gemaakt: Het witte bloed en Misstoestanden, gebaseerd op de strips. Het waren geen groot succes. Merho vertelde dat het heel moeilijk was om van stripverhalen films te maken.
Geschiedenis Kiekeboe Begin jaren zeventig ondernam Merho zijn eerste pogingen om een stripverhaal te creëren met de personages uit het poppenspel Kiekeboe, dat oorspronkelijk was bedacht door zijn broer Walter. Deze eerste poging bleef echter beperkt tot slechts acht pagina's en bereikte geen brede publicatie. Desondanks legde deze vroege poging de basis voor Merho’s latere succes in de stripwereld. De tweede poging was aanzienlijk succesvoller.
Merho ontwikkelde nieuwe verhalen en personages die de overgang van poppenspel naar stripverhaal beter ondersteunden. Het resultaat verscheen voor het eerst op 15 februari 1977 in de Vlaamse kranten Het Laatste Nieuws en De Nieuwe Gazet, waar het onmiddellijk een trouwe lezersschare wist te boeien. De daaropvolgende albums van de strip werden aanvankelijk uitgegeven door J. Hoste. Vanaf 1990 nam Standaard Uitgeverij de uitgave op zich, waardoor de serie een grotere distributie en blijvende populariteit kreeg in de Nederlandstalige stripwereld. Door deze publicatiegeschiedenis groeide de strip uit tot een van de bekendste en meest geliefde Vlaamse stripreeksen.
Rond 2003 stopte de voorpublicatie in Het laatste nieuws en verscheen het voortaan in de kranten Gazet van Antwerpen en Het Belang van Limburg. Geleidelijk aan werd het werk steeds meer overgenomen door de assistenten zoals Thomas Du Caju en Kristof Fagard. Op 18 februari 2004 verscheen het honderdste album in de reeks (99 Plus), 27 jaar en 3 dagen na de eerste verschijning op 15 februari 1977.
Het boek Kiekeboe 30 jaar verscheen op 15 februari 2007 naar aanleiding van het dertigjarig bestaan van Kiekeboe. Dit is een boek van ruim 90 pagina's met artikels en informatie over de reeks, de medewerkers, de personages en hoe een strip tot stand komt.
In het najaar van 2008 kwam het naslagwerk Kiekepedia uit. In dit boek staan alle personages uit de reeks opgesomd, allemaal met hun eigen identiteit, afbeelding en naamsverklaring.
De Kiekeboes De stripreeks Kiekeboe kreeg vanaf het 125e album (2010) een grondige restyling. De reeks heette voortaan "De Kiekeboes" en ook het formaat van de albums werd veranderd, ze kregen de A4-grootte. Volgens de uitgeverij was de naamsverandering nodig omdat de naam "Kiekeboe" niet aansloeg in Nederland. Daar werd de naam als te kinderachtig beschouwd. Volgens Merho is de nieuwe vormgeving en titel de logische nieuwe stap en heeft de verandering niet zozeer met de verkoop buiten België te maken.Kiekeboe en co. in nieuw jasje, nieuwsblad.be, 11-05-2010, geraadpleegd op 11-05-2010
Vanaf 2014 doet Merho het rustiger aan en verschijnen er geen vier albums meer per jaar, vergeleken met vroeger.Merho: "Iedereen kent de Kiekeboes", Demorgen.be. Gearchiveerd op 6 april 2019. In 2018 stopte de voorpublicatie in de Gazet van Antwerpen.
In december 2018 kwam het gerucht dat Merho naar opvolgers voor deze stripreeks zocht.Merho zoekt opvolgers voor Kiekeboe, Stripgids.org Dat jaar verhuisde Merho en zijn tekenstudio van Zoersel naar Brasschaat. Het leek alsof de reeks niet meer op dezelfde manier zou worden gemaakt. Merho zelf ging zich wel meer toespitsen op de redactie van de scenario's en de eindcontrole. Met die beweging wil hij het aantal afgewerkte albums per jaar terug opvoeren, zonder aan kwaliteit te verliezen. Kristof Fagard werkte reeds sinds 2010 vanaf het wit blad op aanwijzingen van Merho's A4-schetsen. De inkleuring was nog steeds van de hand van dochter Ine Merhottein. Een scenario en aanzet door Merho werd doorgegeven en uitgewerkt door Thomas Du Caju en de digitale inkt voor deze albums vloeide uit de pen van Jos Vanspauwen. Voor 2020 stonden er albums op de planken met scenario's van Peter Van Gucht, waar Kristof Fagard een verhaal uit destilleerde en volledig digitaal uitwerkte onder supervisie van Merho.
Op 6 september 2023 verscheen Seizoensfinale, het laatste album getekend door Merho. Rond dezelfde tijd verscheen ook De Kiekeboes compleet met alle 164 originele verhalen naar aanleiding van 75 jaar Merho.
De nieuwe avonturen van de Kiekeboes Medio oktober 2023 stelde Merho zijn opvolgers voor: Marnix Verduyn (Nix) als scenarist, Charel Cambré als tekenaar en Shirow Di Rosso als inkleurder. Hun eerste album met nieuw volgnummer 1, Uranium-235 werd in april 2024 uitgegeven. De reeks onderging een 'creatieve reset' met de hoofdfiguren in een aangepaste vormgeving. De verhaallijn maakt een tijdsprong van enkele jaren. Dochter Fanny Kiekeboe, inmiddels 21 jaar, is afgestudeerd als journaliste en zij onderzoekt voor haar vlog Fanny’s Factcheck maatschappelijk belangrijke thema’s.
Normaal gezien was de eerste strip van de nieuwe reeks nog in 2023 verschenen, maar Merho zei dat er wat opstartproblemen waren. De samenwerking tussen Steve Van Bael en Marnix Verduyn stuitte op problemen, waardoor men Charel Cambré aansprak om de serie op zich te nemen.
In 2024 verschenen uiteindelijk drie albums. Na die verhalen besloot Nix de reeks te verlaten om zich meer te kunnen concentreren op zijn academisch werk. Een vierde album, Exit Game, was wel aangekondigd voor een release in maart 2025, maar zal niet meer verschijnen. De reeks werd stopgezet ten voordele van een doorstart van de oorspronkelijke reeks.
De verkoopcijfers van de nieuwe reeks waren lager dan die van de oorspronkelijke reeks, maar volgens de uitgever waren die niet teleurstellend en dus geen reden om de reeks te stoppen.
Doorstart De Kiekeboes Na het vertrek van Nix werd Mike Beyers aangesteld als nieuwe scenarist, op aanbeveling van Merho. Het vertrek was meteen de aanleiding om het roer om te gooien en verder te gaan met de originele reeks. Merho stuurde zelf aan op een doorstart van die reeks en sprak over een "inschattingsfout" dat een reeks die vooral draait rond Fanny en haar vriendinnen zou aanslaan. Volgens hem vroegen fans van het origineel "steeds luider" naar een terugkeer. Tekenaar Charles Cambré knoopt bij deze doorstart meer aan bij de tekenstijl van Merho en de verhaallijn pikt de inhoud en personages van de originele reeks op. Nummer 165, Camping Vital, verscheen in juni 2025. Het verhaal speelt zich terug af in dezelfde periode als de oorspronkelijke reeks, voordat Fanny afstudeerde, al zijn er wel af en toe verwijzingen naar het verhaal van de Nix-albums.
Stijl De Kiekeboes is een typische Vlaamse familiestrip. De personages zijn eerder antihelden dan helden. De situaties en de verhaalopbouw zijn vergelijkbaar met die van Suske en Wiske qua herkenbaarheid, maar de reeks mikt tegelijk meer op een volwassener publiek. Dit laat zich merken aan de erotiek (meestal in de gedaante van tienerdochter Fanny Kiekeboe en de overspelige bedrijfsleider Firmin Van De Kasseien), de vele verwijzingen naar maatschappelijke thema's of actuele begrippen (hormonenzwendel in Over koetjes en kalfjes, witwasserij in Witter dan wit) en de talrijke woordspelingen en andere taalspelletjes (zie ook hieronder). De nep-reclameaffiches zetten een traditie voort waarin vooral de reeks Piet Pienter en Bert Bibber van Pom uitblonk.
In de begindagen hadden sommige Kiekeboe-verhalen een wat groter sciencefictiongehalte. Ook leken ze qua braafheid en naïviteit nog erg op andere bekende strips die hoofdzakelijk voor jonge lezers bedoeld waren, zoals De Smurfen (De Wollebollen) of Suske en Wiske. De reeks evolueerde echter al snel met de tijdgeest. Kiekeboes vrouw, Charlotte, die in het begin een flauw huisvrouwtje was, werd een veel zelfstandiger en assertiever figuur. Ook de erotiek, die in het begin nog vrij schuchter en subtiel aanwezig was, werd geleidelijk aan explicieter.
De verhalen zelf werden minder naïef en sloten meer aan bij reële gebeurtenissen, op enkele pure fictiethema's zoals vampiers (Het witte bloed, De kus van Mona, De babyvampier, Mona, de musical, Tienduizend dagen, Schijnheilig bloed, Dood wakker worden) na. Merho pikte aan het begin van zijn carrière soms rechtstreeks in op de actualiteit (De dorpstiran van Boeloe Boeloe is een parodie op Idi Amin Dada en De zwarte Zonnekoning op Jean-Bédel Bokassa), maar deed dat later subtieler, omdat deze grappen te snel dateren.
Beste albums volgens Merho De collectie De beste 10 volgens Merho (2006) bevat deze verhalen:https://www.stripinfo.be/lijst.php?collectie=347&sort=jaar Tegen de sterren op Album 26 Het witte bloed Afgelast wegens ziekte Schiet niet op de pianist De onweerstaanbare man De wereld volgens Kiekeboe De Simstones De Heeren van Scheurbuyck Mona, de musical
Personages thumb|Stripmuur in Brussel
Hoofdpersonages Marcel Kiekeboe Charlotte Fanny Konstantinopel
Nevenpersonages Leon Van Der Neffe Carmella Van Der Neffe-Vuylstreke Leo Van Der Neffe Joeksel Van Der Neffe Froefroe Van Der Neffe Moemoe Nonkel Vital Kiekeboe Fernand Goegebuer Balthazar Inspecteur Sapperdeboere Firmin Van De Kasseien Dédé la Canaille Timotheus/Timothea Triangl Mevrouw Stokvis Alanis Tomboy
Albums Tijdens de meest actieve periode van de reeks lag de productie op een constant niveau van drie tot vier nieuwe albums per kalenderjaar. Deze titels kenden een aanzienlijk commercieel succes; de gemiddelde verkoop per album bedroeg circa 100.000 exemplaren. In de loop der jaren is de verschijningsfrequentie echter gewijzigd. Waar de hoge productiviteit decennialang de standaard vormde, is het publicatieritme in de hedendaagse periode aanzienlijk gedaald. De eerdere regelmaat van drie à vier nieuwe uitgaven per jaar wordt tegenwoordig niet meer gehanteerd.
Woordspelingen en taalspelletjes De reeks staat bekend om haar talrijke woordspelingen en taalgrapjes. Deze komen onder meer voor in: Albumtitels: De spray-historie: spray en prehistorie De Fez van Fes De Aqua-rel (aquarel) Heil Bod (heilbot) Jeanne Darm (Gendarme) Villa Delfia (Philadelphia) Vrolijke vrolijke vrienden (gebaseerd op het liedje Vrolijke vrienden van Bob Davidse.) Reclamebordjes en affiches op de achtergrond: Verzekering De Stier: "Wij dekken alles" Reisbureau: "Gesloten wegens vakantie" Begrafenisondernemer: "Geopend wegens sterfgeval" Schoenmaker De Backer / Bakkerij Schoenmaeckers (125) Planten "Bij Verpotten": planten verpotten (128) Javel N°5: Chanel Nº5 (128) Hugo Bros: Hugo Boss en Hugo Broos, Belgische oud-voetballer (128) 't Iszot: Tissot (128) Dom Pétillant: Dom Pérignon (champagne) en pétillant, bruisend; de verwijzing kan niet gaan naar het lied Dom Pérignon, want dat kwam pas in 2020 uit (130) De bus naar "Huyswaerts": "Huiswaarts" Namen van fictieve landen, eilanden en gebieden: het eiland Ernia: Een hernia het eiland Paranoia Burlesconië Naar Silvio Berlusconi en "burlesk" San Rancun (sans rancunes) De Côte d'Allure (allures en Côte d'Azur) (128) Macadamia: mogelijk macadam en in elk geval de Macadamianoot (129) Domaine "Le Trou De Pluteau": "Domein "Het Hol Van Pluto" (afgelegen plek)" (3) Lampaka: Kampala, de hoofdstad van Oeganda (129) Liverny: "Liever niet" (143) Bruswerpen: Samentrekking van Brussel en Antwerpen Namen van personages: (106) Marino Perzixap (perziksap) (46) Claude Zac (klootzak) (42) Bas Ketbal (basketbal) (24) Anna Gram (anagram) Alain Provist (à l'improviste, Frans voor geïmproviseerd) Tom Aat (tomaat) Luc Raak (lukraak) Aart Appel (aardappel)