Het jaar 1942 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.
Gebeurtenissen
januari 1 - In Washington ondertekenen de geallieerde Big Four, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, de Sovjet-Unie en China de Verklaring der Verenigde Volkeren. De volgende dag voegen de vertegenwoordigers van 22 andere landen hun handtekeningen toe. 1 - Het Nederlandse handbal, sinds 1926 opererend onder de vleugels van het Koninklijk Nederlands Gymnastiek Verbond, komt op eigen benen te staan met de oprichting van het Nederlands Handbal Verbond. 2 - Japanse legereenheden trekken de Filipijnse hoofdstad Manilla binnen. 3 - Oprichting van het ABDA-commando in de Grote Oceaan: een samenvoeging van de Amerikaanse, Britse, Nederlandse en Australische strijdkrachten in Oost-Azië komen onder bevel van generaal Archibald Wavell. 5 - Twee krijgsgevangenen, Airey Neave en Tony Luteijn (beide officieren), ontsnappen uit het Duitse concentratiekamp Colditz. Na een reis van vier dagen bereiken ze veilig de Zwitserse grens. 10 - De Nederlandse onderzeeër O 19 brengt ten westen van Malakka twee Japanse vrachtschepen tot zinken. 11 - Japan verklaart de oorlog aan Nederlands-Indië. Japanse legereenheden landen op Borneo bij het oliecentrum Tarakan en op Celebes bij Menado. 13 - Eerste vlucht van de Sikorsky R-4, de eerste helikopter die in productie wordt genomen. Het Amerikaanse leger bestelt er dertig. 18 - Op het Scheveningse strand wordt Herman Bernard Wiardi Beckman gearresteerd bij een poging om naar Engeland te ontkomen. 18 - Het koopvaardijschip Van Imhoff wordt door een Japans gevechtsvliegtuig tot zinken gebracht. De bewaking en bemanningsleden worden gered, maar meer dan 400 Duitse geïnterneerde burgers verdrinken. 20 - In Berlijn wordt de Wannseeconferentie gehouden. Hooggeplaatste nazi's vergaderen over de Endlösung der Judenfrage (de 'definitieve oplossing van het Jodenvraagstuk'). Besloten wordt de Joden te vermoorden; een aantal van hen willen ze eerst nog als dwangarbeider inzetten. 21 - Duitse eenheden van het Afrikakorps onder bevel van generaal Erwin Rommel beginnen een tweede offensief in Cyrenaica (huidige Libië). Britse troepen van het 8e Leger moeten zich terugtrekken. 22 - In Friesland wordt voor de achtste keer de Elfstedentocht verreden. Sietze de Groot wint bij de mannen en Antje Schaap komt als eerste vrouw over de finish. 27 - In Winterswijk wordt een temperatuur gemeten van −27,4 °C. Dit is voor Nederland een absoluut kouderecord.27 januari 1942: -27.4 graden, weer.nl, 27 januari 2008
februari 1 - De Noorse nationaal-socialist Vidkun Quisling wordt minister-president van Noorwegen. 8 - Slag om Singapore: Japanese legereenheden (ongeveer 23.000 soldaten) landen op de westkust van Singapore, nadat zij het eiland Ubin aan de oostelijke ingang van de Straat van Johore zonder slag of stoot hebben verovert. 11 - Operatie Cerberus: Een Kriegsmarine eskader onder bevel van admiraal Otto Ciliax, bestaande uit de Duitse slagschepen Gneisenau en Scharnhorst, de zware kruiser Prinz Eugen en escorterende schepen passeren een blokkade van de Royal Navy in Het Kanaal. De schepen weten twee dagen later veilig Wilhelmshaven en Brunsbüttel te bereiken. 11 - President Roosevelt geeft toestemming voor de aanleg van Alaska Highway door het leger. 13 - Strijd om Palembang: Japanse parachutisten (240 man) landen bij Palembang en weten de olieraffinaderijen onbeschadigd in handen te krijgen. Nederlandse troepen van de Landstorm voeren een tegenaanval uit en weten het complex na zware verliezen weer te heroveren. 14 - In Rotterdam wordt de Maastunnel geopend. De overwelving is 1426 meter lang, de tunnel zelf meet 1070,15 meter. Er is bijna vijf jaar aan gewerkt. 14 - De afdeling Bomber Command van de RAF krijgt opdracht om door grootscheepse luchtbombardementen het moreel van de Duitse bevolking, en vooral van de industriearbeiders, te ondermijnen. 15 - De Britse kroonkolonie Singapore geeft zich over aan de Japanners. Vele Engelse oorlogsschepen worden in de haven tot zinken gebracht en ongeveer 130.000 soldaten worden krijgsgevangen gemaakt. 15 - De Nederlandse torpedobootjager Hr. Ms. Van Ghent, loopt door een navigatiefout aan de grond in Stolze-straat op het kustrif van het eiland Bamidjo. 16 - Slachting op Bangka: Japanse soldaten executeren 21 Australische verpleegsters en 60 Australische en Britse soldaten op het eiland Bangka (Nederlands-Indië). 16 - De Tweede Wereldoorlog begint voor Aruba en Curaçao met de gelijktijdige aanval door drie Duitse onderzeeboten op de olieraffinaderijen Lago Oil & Transport Co. Ltd. in Sint Nicolaas en Shell Isla in Willemstad. 19 - Een Japanse aanvalsgroep onder de bevel van admiraal Chuichi Nagumo, bestaande uit vier vliegdekschepen, Akagi, Kaga, Hiryu en Soryu, ondersteund door een escort eskader, bombardeert de haven van Darwin in Australië. Tijdens de aanval worden 11 schepen tot zinken gebracht en de havenfaciliteiten worden ernstig beschadigd. 19 - Japanese legereenheden, ondersteund door 14 transportschepen en 3 torpedobootjagers, landen op Timor. Nederlandse troepen trekken het binnenland in. 19 - President Roosevelt gelast de internering van alle Japanners die zich op Amerikaans grondgebied bevinden. 20 - Invasie van Sumatra: Japanese legereenheden veroveren Tanjungkarang, het vliegveld wordt hersteld en gebruikt voor luchtaanvallen op Java. 20 - Op Curaçao worden 420 stakende Chinese arbeiders van de Isla geïnterneerd in kamp Suffisant. 22 - President Roosevelt beveelt generaal Douglas MacArthur de Filipijnen te verlaten. MacArthur wordt benoemd tot opperbevelhebber van de geallieerde legers in het zuidwesten van de Grote Oceaan. 22 - In zijn Braziliaanse ballingsoord pleegt de Oostenrijks-joodse schrijver Stefan Zweig zelfmoord. 27 - Slag in de Javazee: Een geallieerd vlooteskader onder schout-bij-nacht Karel Doorman probeert tevergeefs een Japanse invasievloot met troepen voor de aanval op Java tegen te houden. Tijdens de zeeslag worden de Nederlandse kruisers Hr.Ms. De Ruyter en Hr.Ms. Java en de torpedobootjager Hr.Ms. Kortenaer tot zinken gebracht. De totale zeeslag kost 2.300 marinemannen het leven. 27 - De USS Langley, het eerste vliegdekschip van de Amerikaanse marine, wordt onderweg naar Java zwaar beschadigd door een Japanse luchtaanval en wordt later door begeleidende torpedobootjagers zelf tot zinken gebracht. De Langley vervoert 32 Curtiss P-40-vliegtuigen om de verdediging op Java te versterken. 27 - Het lidmaatschap van de Nederlandsche Kultuurkamer wordt verplicht voor kunstenaars, toneelspelers, uitgevers enz.
maart 1 - Japanse legereenheden onder bevel van generaal Hitoshi Imamura landen op Java. 5 - Japanese legereenheden trekken zegevierend Batavia binnen. Het Nederlandse leger (KNIL) trekt zich terug richting Bogor (ofwel Buitenzorg). 7 - De Nederlandse mijnenveger Eland Dubois wordt door de eigen bemanning tot zinken gebracht nadat het schip is gespot door een Japans verkenningsvliegtuig. 8 - Japanse bezetting van Rangoon, Birma. 8 - De Nederlandse mijnenveger Jan van Amstel tot zinken gebracht door een Japanse torpedobootjager, waarbij 23 van de opvarenden om het leven komen. 9 - Het Nederlandse leger (KNIL) capituleert op Java. Ruim 60.000 man worden door de Japanners krijgsgevangen gemaakt. 13 - Tijdens de Duitse conferentie in Parijs wordt besloten dat alle joden in Nederland, België en Frankrijk voortaan de gele ster moeten dragen. 15 - Tijdens de inval en invasie van Japan op Sumatra loopt een patrouille bestaand uit 27 Nederlandse militairen op Sumatra in Tiga Roenggoe nabij Pematang Siantar (tussen Medan en het Tobameer) in een hinderlaag. Deze Nederlandse militairen, bestaande uit stadswachten, militie, landstorm en vernielingspersoneel, worden ter plaatse gefusilleerd. 17 - De drie gaskamers van het eerste vernietigingskamp Belzec worden in gebruik genomen. 21 - Element nummer 94 krijgt de naam plutonium. 21 - Hitler benoemt Fritz Sauckel tot Algemeen Gevolmachtigde van de Arbeidsinzet. Hij moet zorgen voor de aanvoer van arbeidskrachten uit de bezette landen voor de oorlogsindustrie. 28 - Raid op Saint-Nazaire: Britse commando's (270 man) vallen de zwaar verdedigde dokken in de haven van Saint-Nazaire aan in het door de Duitsers bezette deel van Frankrijk. De torpedebootjager HMS Campbeltown vergezeld door 18 lichte motorsnelboten ramt in Saint-Nazaire de sluisdeur van het Normandië-droogdok en wordt later opgeblazen. 31 - In Utrecht worden burgemeester Ter Pelkwijk en zijn wethouders vervangen door NSB'ers.
april 9 - Slag om Bataan: Na drie maanden van hevige gevechten op het schiereiland Bataan geven de Amerikaanse en Filipijnse strijdkrachten zich over aan het Japanse 14e Leger onder leiding van luitenant-generaal Masaharu Homma. Ca. 70.000 man worden daarbij gevangengenomen. 14 - Dodenmars van Bataan: De Japanners dwingen de Amerikaanse en Filipijnse krijgsgevangenen op Bataan naar het spoorwegstation van San Fernando te lopen (een afstand van 90 kilometer). Daar worden ze in goederenwagons naar Capas gebracht. Bij aankomst blijken ruim 14.000 gevangenen deze 'dodenmars' niet te hebben overleefd. 17 - Henri Giraud, Frans generaal en krijgsgevangene, ontsnapt uit de Vesting Königstein. Hij weet zich met een door hemzelf gevlochten 'touw' te laten zakken van de rots waarop de vesting staat. Na drie dagen, via verschillende listen, bereikt hij de Zwitserse grens. 18 - Doolittle Raid: Luitenant-kolonel Jimmy Doolittle leidt de eerste Amerikaanse luchtaanval op Tokio. Zestien B-25B Mitchell-bommenwerpers stijgen op vanaf het vliegdekschip USS Hornet, dat tot ongeveer 1000 kilometer van de Japanse kust is gevaren. De steden Tokio, Yokohama, Nagoya en Kobe worden gebombardeerd, maar alle 16 vliegtuigen gaan verloren. Van de 79 bemanningsleden worden er 8 van hen vermoord of gevangengenomen. 18 - De Amerikaanse generaal Douglas MacArthur wordt benoemd tot opperbevelhebber van alle geallieerde troepen in het zuidwestelijk deel van de Stille Oceaan. Hij vestigt zijn hoofdkwartier in Brisbane. 19 - De Protestantse en Rooms-Katholieke kerken in Nederland protesteren tegen de Jodenvervolging. In de kerken wordt een protestbrief voorgelezen naar aanleiding van het bord ‘Verboden voor Joden’. 20 - In het kamp Suffisant op Curaçao worden minstens vijftien stakende Chinezen doodgeschoten.
mei 3 - In het concentratiekamp Sachsenhausen worden 72 verzetsmensen van de Sicherheitsdienst (SD) met een nekschot afgemaakt. Joden worden verplicht voortaan een gele ster (de Jodenster) op hun kleding te dragen. 8 - Slag in de Koraalzee: De geallieerden en Japan verliezen vele schepen en vliegtuigen. De Japanse invasievloot die Port Moresby in zuidelijk Nieuw-Guinea moet aanvallen, trekt zich terug. 26 - Slag bij Gazala: Het Duitse Afrikakorps onder bevel van generaal Erwin Rommel opent een offensief tegen het Britse 8e Leger. Duitse tankeenheden rukken oostwaarts op in de richting van de Britse stellingen bij Bir Hakeim in de Libische Woestijn. 27 - Operatie Anthropoid: Nabij Praag plegen zeven Tsjecho-Slowaakse verzetsstrijders onder leiding van Jozef Gabčík en Jan Kubiš een aanslag op de Duitse rijksprotector Reinhard Heydrich. De regering-in-ballingschap heeft besloten hem uit de weg te ruimen, omdat hij het Tsjechische verzet ernstig heeft verzwakt. De Duitsers executeren 81 gijzelaars. 29 - Door de SS worden nazikopstukken uitgenodigd voor de opening van Station Z, een installatie voor de vernietiging van gevangenen in concentratiekamp Sachsenhausen. Als demonstratie van de "nekschotmachine" worden 96 Joden doodgeschoten. 30 op 31 - Eerste massaal luchtbombardement van een Duitse stad door de Royal Air Force. Keulen is het doelwit van 1000 Avro Lancasters. Mexico sluit zich aan bij de geallieerden nadat twee van zijn tankers door de Duitsers zijn getorpedeerd.
juni