miniatuur|Kaart van de Westoever, 2013. In licht- en donkerblauw 'Area C'
De annexatie van de Westoever is de door Israëlische politici nagestreefde gedeeltelijke of gehele de jure annexatie en de sluipende de facto annexatie van de in 1967 door Israël bezette Westelijke Jordaanoever (West Bank). Vooral sinds 2015 zijn er in Israël in toenemende mate plannen voor annexatie voorgesteld. De voorstellen variëren van annexatie van de Seam Zone met de concentraties van grote nederzettingen, of alle nederzettingen en outposts, tot de hele Jordaanvallei, of de Westoever minus de door de Palestijnse Autoriteit bestuurde verspreid liggende gebiedjes (dat is alle nederzettingen plus 'Area C'), tot de gehele Westoever. In alle opties is volledige en permanente Israëlische militaire controle over de hele Westoever uitgangspunt. De facto annexatie vindt plaats door het geleidelijk invoeren van Israëlische wetgeving op de Westoever en deze toe te passen op de joodse nederzettingen, echter zonder het gebied officieel te annexeren.
In 1967 annexeerde Israël reeds Oost-Jeruzalem met een substantieel deel van de omringende Westoever door wijziging van de gemeentegrens. Drie decennia na de Oslo-akkoorden van 1993 lijkt het paradigma van de verdeling van het land tussen de Jordaan en de Middellandse Zee in twee afzonderlijke staten steeds minder relevant en stellen steeds meer waarnemers en politici openlijk vragen bij de haalbaarheid van de tweestaten-oplossing. Veel Israëli's trachten de een-staat-realiteit die ontstaat door de Israëlische politiek van annexatie te normaliseren, terwijl de Palestijnen hier tegen zijn. Een een-staat-oplossing is in lijn met de visie van een Groot-Israël ofwel Eretz Yisrael, die zowel Israël als Palestina omvat. Mensenrechtenorganisaties stellen dat Israël en de bezette Palestijnse gebieden tezamen reeds zijn verworden tot één Israëlische apartheidstaat.
Het begrip annexatie De jure annexatie
Doorgaans gaat annexatie gepaard met (of dreiging met) geweld. De jure annexatie van een gebied na gewelddadige verovering betekent dat een staat eenzijdig officieel verklaart en vastlegt bij wet dat hij soevereiniteit heeft over een gebied dat volgens internationaal recht niet tot zijn grondgebied behoort. Annexatie impliceert dat gezag en nationale wetgeving van het land één-op-één en zonder onderscheid wordt toegepast op het geannexeerde gebied.Questions and Answers: Israel’s De Facto Annexation of Palestinian Territory. Asma Jaber, Al-Haq, 25 mei 2021. volledige document, 6,4 MB)
De Vierde Geneefse Conventie verbiedt de annexatie van gebied dat militair bezet is. Volgens het internationaal recht is een bezettende staat een tijdelijke bestuurder van het bezette gebied, niet de soeverein. Deze heeft volgens dit recht de uitsluitende plicht de openbare orde en het welzijn van de bevolking onder bezetting te verzekeren en het gebied zoveel mogelijk in de staat te houden zoals die vóór de bezetting was.Israel Is Officially Annexing the West Bank. Michael Sfard, Foreign Policy, 8 juni 2023. Gearchiveerd. "So despite abundant, unequivocal evidence that Israel is applying its sovereignty in the West Bank, absent an official declaration of annexation—and with the territory officially under military, rather than civilian, command—the world has not treated Israel’s actions as a violation of one of the core tenets of international law: the prohibition on unilateral annexation of territory occupied by force." Het gebied staat onder bestuur van de militaire commandant in het gebied.
De facto annexatie
Als een staat zijn nationale wetgeving toepast op onrechtmatig veroverd gebied zonder het officieel te annexeren, wordt gesproken van een de facto annexatie. Een de facto annexatie wordt gekenmerkt door een reeks maatregelen en 'acties op de grond' die er op wijzen dat de Bezettende Macht de intentie heeft om het bezette gebied permanent in te lijven.
Anno 2024 heeft Israël, met uitzondering van Oost-Jeruzalem, officieel geen delen van de Westoever geannexeerd. Israël heeft ook nooit openlijk verklaard dat het die intentie heeft. Wel heeft het in de loop der jaren steeds meer wetgeving ingevoerd met betrekking tot annexatie. Yesh Din houdt hiervan een database bij. De bezetting van de Westoever, in het bijzonder de toepassing van Israëlische wetgeving in de voortdurend in aantal toenemende nederzettingen, staat bekend als "sluipende annexatie" of "creeping annexation".Annexation Legislation Database. Yesh Din, update 1 mei 2023Area C: More than 60 % of the occupied West Bank threatened by Israeli annexation. Europees Parlement, april 2013. Gearchiveerd. "A 2012 UN Human Rights Council report concluded that 'the establishment of settlements [… leads] to a creeping annexation that prevents the establishment of a contiguous and viable Palestinian State'."UN report: Israel's 'creeping annexation' of territory is illegal. CSM/Associated Press, 31 jan 2013. GearchiveerdIsrael’s ‘creeping annexation’ of West Bank continues. Ben White, Al Jazeera, 6 maart 2018 In de 21ste eeuw begonnen diverse prominente politici steeds vaker openlijk te spreken van gehele of gedeeltelijke annexatie van de rest van de Westoever.
Meer dan 400 Europarlementariërs noemden in maart 2021 de Israëlische bezetting een de facto annexatie vanwege de versnelde uitbreiding van de nederzettingen en sloop van Palestijnse bouwwerken.European lawmakers urge action against Israel's 'de-facto annexation' of West Bank. AFP/France24, 1 maart 2021
De jure annexatie van Oost-Jeruzalem miniatuur|Het Allon Plan, met in lichtblauw de te annexeren Jordaanvallei en Oost-Jeruzalem. In groen het aan Jordanië te retourneren deel.
Oost-Jeruzalem werd in 1967 na de Zesdaagse Oorlog direct de facto geannexeerd en in 1980 de jure.East Jerusalem. UN OCHA oPt (14 aug 2016 gearchiveerd) Direct na de bezetting werd de gemeentegrens fors uitgebreid, waardoor tevens een substantieel deel van de Westoever samen met Oost-Jeruzalem werd geannexeerd.Municipal Boundaries of Jerusalem, 1947-2000. Kaartje met gewijzigde gemeentegrenzen van Jeruzalem tussen 1947 en 2000, Passia - Jerusalem (aug 2024 bekeken)
Het Allon Plan uit 1967 voorzag tevens de annexatie van de Jordaanvallei. Oost-Jeruzalem is anno 2023 het enige deel van de Westoever dat Israël officieel heeft geannexeerd. Daar is dan ook volledig en exclusief Israëlische wetgeving van toepassing, waarbij de Palestijnse inwoners slechts theoretisch dezelfde rechten hebben als de Joodse. In de praktijk wordt Palestijnen stelselmatig bouwvergunningen onthouden en lopen zij voortdurend de kans hun status als inwoner te verliezen. Regelmatig worden huizen van Palestijnen gesloopt of worden zij gedwongen zelf hun eigen huis te slopen op straffe van gigantische boetes. Aangezien de annexatie internationaal niet is erkend, is ook de toepassing van Israëlische wetgeving in Oost-Jeruzalem in strijd met het internationaal recht. Oost-Jeruzalem is van de rest van de Westoever geïsoleerd door een ring van illegale nederzettingen en de eveneens illegale Westoeverbarrière.
De facto annexatie van de rest van de Westoever Bestuur De wetgeving die in het nog niet geannexeerde deel van de Westoever wordt toegepast wordt bepaald door de Knesset. Een opvallende verschuiving in de 'sluipende annexatie' vond plaats sinds de 20ste Knesset, het parlement per 31 maart 2015. Sindsdien werd veel wetgeving voorgesteld en deels aangenomen die tot doel heeft de de facto annexatie om te vormen tot een de jure annexatie. Tot mei 2023 werden 138 wetten tot dat doel voorgesteld, waarvan er negen werden aangenomen. De wetten worden op de Westoever toegepast via militaire orders van de legercommandant in het gebied.In Rare Move, Knesset C'tee Pushes for Applying New City Elections Bill in Settlements – Within Weeks. Haaretz, 16 mei 2018. "This is an exceptional step that is part of efforts by the right-wing parties to impose Israeli law on the settlements. […] Many laws passed by the Knesset are applied to the West Bank, by dint of orders issued by the area's IDF commander. […] There should be no more discrimination in legislation between the Knesset and Judea and Samaria. The legislature clearly intends that laws that are passed by the Knesset will apply simultaneously in Judea and Samaria, too,” said Kish during Monday’s session. Alle civiele zaken worden gecoördineerd door de Coordination of Government Activities in the Territories (COGAT).
In het nog niet geannexeerde deel van de Westoever heerst formeel het militair recht en wordt recht gesproken door militaire rechtbanken. Dit is gebaseerd op het internationaal recht, uitgaande van een rechtmatige bezetting. In de praktijk worden Palestijnen en kolonisten evenwel verschillend behandeld. Op de circa 700.000 kolonisten wordt het Israëlisch recht toegepast, zij genieten volledige civiele en politieke rechten en zijn naadloos verbonden met de Israëlische infrastructuur en voorzieningen. De miljoenen Palestijnse bewoners zijn onderworpen aan het militaire regime en hebben niets te zeggen over hoe zij geregeerd worden. Een situatie die talloze vooraanstaande Israëlische en internationale NGO's hebben bestempeld als apartheid.
Voorstellen en wetgeving in de 21ste eeuw In 2010 pleitte voormalig minister van Defensie en van Buitenlandse Zaken Moshe Arens voor annexatie van de Westoever, om zo het bestaan van twee staten te verhinderen.Jewish population in Israel is declining. Haaretz, 4 okt 2010. Gearchiveerd. "But in recent months Arens has been preaching in favor of the annexation of Judea and Samaria to Israel (according to him, that is the way to prevent the existence of two states in this narrow space )."
In mei 2016 diende Likoed-lid Yoav Kish een spoedwetsvoorstel in om een nieuwe Israëlische wet op de lokale verkiezingen ook op de nederzettingen van toepassing te verklaren. In januari had de indiener ook al getracht de wet zodanig aan te laten passen dat ieder wetsvoorstel ook automatisch op de Westoever van toepassing zou zijn. Er worden veel door de Knesset aangenomen wetten toegepast op de Westoever middels militaire orders.
In februari 2017 pleitte de Israëlische president Reuven Rivlin op een conferentie in bedekte woorden voor de annexatie van de Westoever, waarbij de Palestijnse bewoners Israëlisch staatsburgerschap zouden krijgen. Hij zei dat "Zion van ons is" en dat Israël soevereiniteit over alle plaatsen zou moeten krijgen. Enkele dagen eerder verklaarde hij in het openbaar dat hij tegen het in de Knesset goedgekeurde wetsvoorstel was, de "Regularization Law", die de onteigening van Palestijnse privé-grond waarop reeds nederzettingen waren gebouwd legaliseerde.President Rivlin: Israel Should Annex West Bank, Give Palestinians Full Citizenship. Jonathan Lis, Haaretz, 14 feb 2017
In mei 2017 zei de door Donald Trump benoemde nieuwe Amerikaanse ambassadeur voor Israël David Friedman, dat hij een voorstander was van annexatie van de Westoever. Volgens hem zou het voor Israël geen probleem zou zijn, omdat er dan in het hele gebied nog altijd een 65% joodse meerderheid zou zijn en het joodse karakter van de staat zou blijven behouden.Total annexation of occupied West Bank poses no problem for Israel, says US ambassador. Middle East Monitor, 17 mei 2017 In december nam Likoed een resolutie aan waarin werd opgeroepen tot annexatie van Palestijns gebied om de nederzettingen ongehinderd te kunnen uitbreiden.Likud spreekt zich uit voor verdere annexatie Palestina. The Rights Forum, 2 jan 2018
In december 2018 zei de voorzitter van de Knesset Yuli Edelstein dat de Westoever moet worden geannexeerd en dat de kolonisten niet moeten worden behandeld als tweederangs burgers.Knesset speaker tells settlers Israel must annex the West Bank. Middle East Monitor, 4 dec 2018