Geert Stel (Assen, 30 december 1847 – aldaar, 8 januari 1910) was een Nederlands architect, makelaar en onderwijzer. Hij was een van de meest bepalende bouwmeesters van Assen rond de eeuwwisseling en gold als de favoriete architect van de opkomende burgerij.
Biografie Stel werd geboren als zoon van timmerman Geert Stel sr. en Geertje Rutgers. Zijn vader was opzichter bij Gemeentewerken, maar na diens ontslag in 1864 maakte het gezin een armoedeval door en verhuisde naar een bescheiden woning aan de Molenstraat. Deze achtergrond vormde de basis voor Stels latere ambitie en zijn inzet voor sociale mobiliteit. In 1869 adverteerde hij voor het eerst als zelfstandig ontwerper, samen met Johannes van Houten. Vergelijking met Johannes van Houten Hoewel Stel en Van Houten generatiegenoten waren en beiden in dezelfde tijd opklommen op de sociale ladder, wat zich ondermeer vertaalde in een gezamenlijk inzet voor de Asser Werklieden Vereniging in de jaren 1870 en vroege jaren 1880, gingen ze toch geleidelijk aan hun eigen weg. Stijl: Van Houten streefde naar een overdonderend effect met rijke versieringen. Stel koos daarentegen voor een ingetogen en zakelijke vormentaal, die nauw aansloot bij de nuchtere Asser burgerij. Politiek en belemmeringen: Waar Van Houten verbonden bleef aan de sociaaldemocratie, bewoog Stel zich geleidelijk aan in meer progressief-liberale kringen. Binnen de Burgerkiesvereeniging Assen was Stel een invloedrijk figuur. Hoewel hij regelmatig stemmen kreeg om zich kandidaat te stellen voor de gemeenteraad, verklaarde hij zichzelf in 1895 'onmachtig' om een benoeming aan te nemen. Dit hield verband met zijn overheidsbetrekking als docent aan de Tekenschool; dergelijke ambtelijke functies waren indertijd onverenigbaar met een zetel in de raad.
Onderwijs en scholenbouw Het onderwijs was een fundament in de carrière van Stel, zowel als docent als in zijn hoedanigheid van architect. Hij werd geroemd om zijn vaardigheden in het tekenonderwijs en gaf jarenlang advies aan diverse gemeenten over het opzetten van cursussen. In 1891 stond hij mede aan de basis van de Vereeniging tot Bevordering van Ambachtsonderwijs in Drenthe. Architect van het onderwijs Stel liet een omvangrijk oeuvre na op het gebied van scholenbouw en aan aan aanverwante woningen in de provincie Drenthe. Tot zijn gerealiseerde projecten behoren: Scholen: De bouw van de scholen in Grolloo (1882), in Dalen (1883), in Dalerveen (1883), in Wateren (1883), in Gasselte (1884), in Dwingeloo (1885), in Lhee (1887), in Valthermond (1888), in 1e Exloërmond (1888), in Nieuwediep (1894) en in Elp (1894). Tevens verzorgde hij de verbouw van de scholen in Leggeloo (1885), Gieten (1894), Gieterveen (1894), Balinge (1894) en in Wateren (1896). Onderwijzerswoningen: Hij ontwierp nieuwe woningen voor onderwijzers in Hooghalen (1883), Dalerveen (1883), Wateren (1883), Valthermond (1888), in 1e Exloërmond (1888) en in Wittelte (1900). Tevens realiseerde hij de uitbreiding van een onderwijzerswoning in Beilen (1883).
Al deze scholen en onderwijzerswoningen zijn in de loop der tijd gesloopt, op de zwaar verbouwde school van Elp en de onderwijzerswoningen van Wateren, Dalerveen en Wittelte na.
Volkshuisvesting en particuliere sector Stel was een sleutelfiguur in de uitbreiding van Assen, waarbij hij zowel sociale als particuliere woningbouw realiseerde. Sociale woningbouw In 1876 was hij een van de oprichters van de Coöperatieve Bouwvereniging Eigen Haard. Voor deze vereniging ontwierp hij in 1883 een blok van vier werkmanswoningen aan de Steendijk 52-58. Deze woningen bestaan nog steeds. Het project beoogde via een huurkoopconstructie arbeiders een eigen huis te bezorgen. Het project werd echter geen succes en het bleef bij dit woningblok. Het experiment wordt in de lokale geschiedschrijving echter gezien als het beginpunt van de sociale woningbouw in de stad.
Particuliere verhuur en woningblokken Een kenmerkend onderdeel van Stels werk was de bouw van kleine huizenblokken voor de verhuur, vaak bestaande uit twee of vier woningen. Dit deed hij zowel voor particuliere opdrachtgevers uit de opkomende burgerij als in eigen beheer. Deze blokjes werden met name gerealiseerd in het noordelijk deel van het huidige centrum. In de meeste gevallen zijn deze blokjes bij latere stadsuitbreidingen gesloopt.
Latere levensloop en overlijden Na in 1906 nog verscheidene projecten gerealiseerd te hebben, trok hij zich daarna terug uit het openbare leven. In 1910 overleed hij na een langdurig ziekbed aan de gevolgen van kanker.
Enkele werken Jaartal Locatie Omschrijving Status Afbeelding1875 Assen, Stationsstraat 31-33 Dubbel woonhuis gebouwd voor Joh. Mulder Gemeentelijk monument 200px1876 Assen, Dr. Nassaulaan 7 Villa Helena Rijksmonument 200px1877 Nieuw-Amsterdam, Verlengde Hoogeveense vaart Villa Echtenstein Gesloopt in 1937 200px1882 Assen, Javastraat 3 Woonhuis voor S.A. Kan jr. Ingrijpend verbouwd 200px1882 Assen, Nieuwe Huizen 6 Winkelpand voor U. van der Baan 200px 1883 Dalerveen, Hakenbosch Lagere school Gesloopt 200px1884 Rolde, Hoofdstraat 17 Pastorie 200px1884 Assen, Vaart N.Z. 38 Woonhuis gebouwd voor de wed. Keuchenius Gemeentelijk monument200px1884 Assen, Kerkstraat 15-21 Sigarenfabriek en winkel voor J.W. Küller 200px1884 Assen, Kerkstraat 27 Waaggebouw 200px1886 Assen, Groningerstraat 63 Herenhuis, gebouwd voor baron W.A. van der Feltz Gemeentelijk monument 200px1890 Gasselternijveen, Vaart 11 Voormalig gemeentehuis Rijksmonument 200px1896 Assen, Vaart Z.Z. 21-21D Veerhuis (verbouwing) Gemeentelijk monument 200px1896 Assen, Stationsstraat 25 Woonhuis gebouwd voor A. Engers Gemeentelijk monument 200px1897 Assen, Stationsstraat 23 Woonhuis gebouwd voor M.C. Lezer Gemeentelijk monument 200px1899 Assen, Torenlaan 18-18g Drukkerij Provinciale Drentsche en Asser Courant Gemeentelijk monument 200px1900 Wittelte, Wittelterweg 10 Schoolmeesterswoning voor de gemeente Diever 200px1903 Assen, Oudestraat 13-15 Dubbel winkelpand, gebouwd in eigen beheer 200px1903 Assen, Torenlaan 22-24 Hotel de Moriaan 200px1906 Assen, Nieuwe Huizen 3 Hotel De Poort van Cleef Onherkenbaar verbouwd 200px1906 Assen, Zuidersingel 87-89 Dubbel woonhuis voor mej. H. Zuidema Gemeentelijk monument 200px1906 Assen, hoek Javastraat/Oranjestraat Herenhuis gebouwd in eigen beheer Gesloopt in de jaren '70 200px1906 Assen, Witterstraat 5 Woonhuis gebouwd voor J. Th. Vuistman 200px1906 Assen, Beilerstraat 82 Landhuis De Eerste Steen Rijksmonument 200px
Zie ook Lijst van Nederlandse architecten
Categorie:Nederlands architect Categorie:Geschiedenis van Assen