miniatuur| Vrouwelijke hygiëneproducten in een winkel De roze belasting verwijst naar de tendens dat producten, die speciaal voor vrouwen op de markt worden gebracht, duurder zijn dan producten die voor mannen op de markt worden gebracht. Dit fenomeen wordt vaak toegeschreven aan prijsdiscriminatie op basis van geslacht, waarvan de naam voortkomt uit de observatie dat veel van de betrokken producten roze zijn. Dit Wikipedia-artikel vertrekt van een Amerikaanse studie. Maar ook in Europa leeft de discussie rond gendergelijkheid in het belastingsbeleid. Zo nam het Europees Parlement hierrond in 2019 een resolutie aan en in verschillende landen van de Europese Unie, waaronder België, leidde dit tot de verlaging van de tampontaks.
Context Een studie uit 2015 door het New York City Department of Consumer Affairs over de kosten voor vrouwelijke consumenten concludeerde dat producten voor vrouwen doorgaans duurder zijn dan producten voor mannen en dit zonder aanduidbare reden. De studie concludeerde dat producten die speciaal voor vrouwen op de markt worden gebracht gemiddeld 7% meer kosten dan producten die voor mannen op de markt worden gebracht. Deze discrepantie geldt onder meer voor kleding, speelgoed en gezondheidsproducten. In de speelgoedsector kost meisjesspeelgoed gemiddeld 7% meer dan jongensspeelgoed. De studie toonde een gedetailleerde vergelijking van een Radio Flyer- scooter (driewieler) waarbij de rode scooter in Amerika $ 24,99 kost en een roze scooter, in alle opzichten identiek behalve de kleur, $ 49. Bij kinderkleding was meisjeskleding 4% duurder dan jongenskleding. Dameskleding was 8% duurder dan herenkleding. De grootste discrepantie deed zich voor bij producten voor persoonlijke verzorging/hygiëne, waar producten voor vrouwen 13% duurder waren dan producten voor mannen.
Internationale prevalentie Andere landen waar de roze belasting is onderzocht, zijn onder meer Argentinië, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk (VK), Australië en Italië. In het VK moesten vrouwen en meisjes gemiddeld 37 procent meer betalen voor speelgoed, cosmetica en kleding dan hun mannelijke tegenhangers. Het VK wordt ook geconfronteerd met de roze belasting op schooluniformen, die 12 procent duurder zijn voor meisjes dan voor jongens. Dit geldt zowel voor kinderen in de basisschool als in de middelbare school. In Singapore bleek uit een controle van The Sunday Times bij tien bedrijven dat vrouwen meer betalen voor bepaalde producten en diensten, zoals stomerij en scheerapparaten, aangeboden door ongeveer de helft van de onderzochte bedrijven. Bovendien moeten vrouwen in Singapore een hogere premie betalen voor de "Careshield Life", een nationale lange termijnzorgverzekering die door de overheid werd ingevoerd. Op dit moment betalen Argentijnse vrouwen 12 procent meer dan mannen voor dezelfde producten. In 2021 bedroeg het verschil 11 procent, een verschil dat in 2022 nog verder opliep.
Oorzaken van de "roze belasting" Er zijn meerdere redenen waarom de roze belasting bestaat, waaronder prijssetting, productdiscriminatie en productdifferentiatie. Er worden veel oorzaken voor de prijsverschillen gesuggereerd. Zo onder meer prijselasticiteit en de veronderstelling dat vrouwen vlugger bereid zijn om hogere prijzen te betalen voor hun aankopen dan mannen. Andere rapporten suggereren dat marketing vrouwen meer aanspreekt als ethische consumenten met hogere prijzen als gevolg. Bepaalde soorten kleding, schoeisel en handschoenen voor dames en heren worden op verschillende niveaus belast wanneer ze voor het eerst de Verenigde Staten binnenkomen. Terwijl sommige tarieven hoger zijn voor herenkleding, zijn andere hoger voor dameskleding.
Volgens een artikel in The Washington Post geven vrouwen meer geld uit aan het verbeteren van hun uiterlijk, omdat het niet doen ervan een risico op inkomstenderving zou meebrengen. Sommige onderzoeken toonden immers aan dat aantrekkelijke personen doorgaans hogere salarissen verdienen, hogere cijfers halen op school,Margaret M. Clifford; Elaine Walster (1973), "The Effect of Physical Attractiveness on Teacher Expectations", Sociology of Education, 46 (2): 248–258, doi:10.2307/2112099, JSTOR 2112099 kortere gevangenisstraffen krijgen,Angela S. Ahola; Sven Å. Christianson; Å. Hellström (2009), "Justice Needs a Blindfold: Effects of Gender and Attractiveness on Prison Sentences and Attributions of Personal Characteristics in a Judicial Process", Psychiatry, Psychology and Law, 16: S90–S100, doi:10.1080/13218710802242011, S2CID 144896854 en meer kans hebben om aangenomen en gepromoveerd te worden op de werkplek.Lucy M. Watkins; Lucy Johnston (2000), "Screening Job Applicants: The Impact of Physical Attractiveness and Application Quality", International Journal of Selection and Assessment, 8 (2): 76–84, doi:10.1111/1468-2389.00135 Deze factor is niet relevant voor mannen.
Sommige mensen beweren dat productdifferentiatie een deel van het verschil tussen de prijzen van heren- en damesartikelen kan verklaren. Producten zoals de Radio Flyer-scooter kunnen duurder zijn als gevolg van de kosten die moeten gemaakt worden omwille van een kleine wijziging aan het product. Een roze scooter kan bijvoorbeeld meer kosten dan een rode scooter omdat het duurder is om een scooter roze te schilderen dan rood. Of men gaat er dan van uit dat een prijsverschil te rechtvaardigen is omdat er meer rode dan roze scooters geproduceerd worden. Er is echter nooit enig bewijs geleverd, bijvoorbeeld dat roze verf meer kost dan rode of blauwe verf, waardoor er kostenverschillen ontstaan in kleurgecodeerde items gericht op verschillende geslachten. De Pink Tax komt ook voor bij diensten als het knippen of stomen. Evenzo beweren sommige mensen bij de stomerij dat herenkleding de neiging heeft uniformer te zijn, terwijl dameskleding vaak veel variaties heeft waardoor het schoonmaken ervan moeilijker wordt. Ze beweren ook dat persmachines, normaal gemaakt voor herenkleding, moeilijker te gebruiken zijn voor dameskleding, wat ertoe leidt dat stomerijen hun toevlucht nemen tot het met de hand persen van de kleding.
Diegenen die campagne voeren tegen de roze belasting zijn ervan overtuigd dat het prijsverschil onrechtmatig is, omdat hogere prijzen voor goederen en diensten alleen het gevolg zijn van het gender, zonder onderliggende economische rechtvaardiging zoals hogere productiekosten van goederen. Scheermesjes voor dames en heren zijn in wezen hetzelfde, en er een onderscheid tussen maken is gewoon een marketingstrategie. Mensen die een grotere behoefte hebben om een product te kopen, zijn vaak bereid meer te betalen, wat leidt tot prijsdiscriminatie. Vrouwen worden hier vaak mee geconfronteerd op de tampon- en maandverbandmarkt. Hierdoor ontstaat zelfs een gemarginaliseerde groep vrouwen die kan aangeduid worden met de term "menstruatiearm".
Kritiek Kritiek op de roze belasting omvat de idee dat de handelings- en keuzevrijheid van vrouwen wordt ingeperkt. Vrouwen zouden gemakkelijk gehersenspoeld worden door marketing waardoor zij niet kunnen kiezen voor het goedkopere maar verder "identieke" voor mannen op de markt gebrachte alternatief.
Andere critici schreven de prijsverschillen toe aan de marktwerking, en verklaarden dat als vrouwen een duurder roze scheermes blijven kopen, dit komt omdat vrouwen er een zeker nut of een extra esthetisch voordeel van zien waarvoor ze bereid zijn te betalen.
Aanzienlijke prijsverschillen kunnen wijzen op verschillen in de verhandelbaarheid van verschillende producten. Critici beweren dat hoewel ogenschijnlijk identieke producten en diensten verschillend geprijsd kunnen zijn, de emotionele ervaringen en waargenomen waarde verschillend zijn.
Een recentere studie wees op methodologische tekortkomingen in de invloedrijke studie uit 2015 van het New York City Department of Consumer Affairs: "Ten eerste vertegenwoordigen de producten die in het rapport worden overwogen minder dan 6% van de normale verkoop en zijn ze niet willekeurig geselecteerd. Ten tweede verschillen de ingrediënten van de meeste vergeleken paren omdat de voor de steekproef weerhouden producten voor mannen en vrouwen subjectief gecombineerd werden." Ze beweren dat een systematische analyse van het bewijsmateriaal aantoont dat bij het vergelijken van producten van hetzelfde bedrijf met dezelfde belangrijkste ingrediënten mannenproducten duurder waren in 3 van de 5 categorieën. "Deze bevindingen ondersteunen het bestaan van een systematische prijsverhoging voor damesproducten niet."
Economische impact Activisten en politici beweren dat de economische impact van de roze belasting is dat vrouwen minder koopkracht hebben, vooral in combinatie met de loonkloof op basis van geslacht. Door loonverschillen en de mede daaruit resulterende pensioenverschillen zijn vrouwen nu al in het nadeel als het gaat om koopkracht. Vrouwen verdienen in de Verenigde Staten momenteel een statistisch gemiddelde van 89 cent voor elke $ 1 die een man verdient, wat betekent dat vrouwen statistisch gezien gemiddeld minder inkomen hebben om aan goederen en diensten te besteden. Dit alleen al geeft mannen meer geld en uiteindelijk meer koopkracht. In België bedroeg de loonkloof in 2021, aldus het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen, 9,2 percent. De roze belasting verhoogt de economische ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Er wordt ook beweerd dat meer betalen voor goederen en diensten die aan vrouwen worden verkocht, terwijl vrouwen minder verdienen dan mannen, betekent dat mannen de meerderheid van de koopkracht in de economie in handen hebben. Belastingen op producten voor vrouwelijke hygiëne die mannen niet nodig hebben, dragen verder bij aan deze discrepantie.
Amerikaanse wetgeving Congreslid Jackie Speier Vertegenwoordiger Jackie Speier was van 1998-2006 lid van de Senaat van Californië. In 2008 werd ze gekozen in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, waar ze het 14e kiesdistrict van Californië vertegenwoordigde en ze is nog steeds de zittende partij. Speier, een democraat, is lid van de House Committee on Energy and Commerce. Ze spreekt zich ook uit voor gelijke rechten en LGBTQ-rechten en is actief in verschillende middenveldorganisaties die rond dit thema werken.
De "Pink Tax Repeal Act" (De Roze belastingintrekkingswet) Op 8 juli 2016 introduceerde Speier de HR 5686, Pink Tax Repeal Act, op het niveau van de Senaat. De algemene bedoeling van de Pink Tax Repeal Act is om een einde te maken aan prijsdiscriminatie op grond van geslacht. Zij was de hoofdindiener van dit voorstel, dat de grondslag vormde voor latere versies.
Op 10 april 2018 introduceerde Speier een herziene versie van de Pink Tax Repeal Act, HR5464, in afwachting van een herziening ervan door het 115e congres (2017-2019). Skopos Labs, een technologiebedrijf dat risico's en kansen voorspelt, gaf het wetsvoorstel een kans van 1% om aangenomen te worden. De Pink Tax Repeal Act zou verplichten dat alle vergelijkbare producten die op de markt worden gebracht voor mannen en vrouwen, gelijk geprijsd zijn. Dit wetsvoorstel viseerde zowel overheids- als marketinginitiatieven. Uit een onderzoek uit 2015 naar Amerikaanse tarieven bleek immers dat de importtaksen die voor vrouwengoederen worden betaald gemiddeld hoger zijn dan die voor mannen. De gemiddelde belasting van geïmporteerde kleding voor mannen was 11,9% vergeleken met 15,1% voor vrouwen. Deze verschillen werden ook uitdrukkelijk aangepakt in het wetsvoorstel. Speier zei dat ze niet verwachtte dat het wetsvoorstel zou worden aangenomen maar dat het voorstel bedoeld was om de discussie over prijsdiscriminatie op grond van geslacht aan te wakkeren.
De effecten van een toenemende vertegenwoordiging van vrouwen zijn aanzienlijk. Een winst van 10% in de verkozenen verlaagt de roze belasting met ongeveer 0,44%.