Cistus is een plantengeslacht uit de zonneroosjesfamilie (Cistaceae). Het geslacht telt circa anderhalf dozijn soorten kleine struikjes of meerjarige heesters, die van nature voorkomen in Macaronesië, het Middellandse Zeegebied en West-Azië tot in Noordwest-Iran. Cistus L. Royal Botanic Gardens, Kew Gearchiveerd op 5 januari 2023.
Genetische adaptaties De thermofiele (warmteminnende) plant gedijt goed op droge, zonnige en open plaatsen. Om weerstand te bieden tegen droogte en andere vaak voorkomende, verstorende milieufactoren zoals bosbranden en begrazing heeft de cistusplant doorheen de evolutie een aantal bijzondere adaptaties ontwikkeld. Zo zijn cistusstruiken in staat om op arme zandgronden en rotsbodems (mutualistische) symbiotische (ecto-)mycorrhiza te vormen met zwammen doordat ondergrondse schimmeldraden binnendringen in het wortelstelsel van de cistus en deze assisteren in het opnemen van voedsel en water.An overview of Cistus ectomycorrhizal fungi Review, Volume 16, pages 381–395, 1 Augustus 2006, Springer Nature Link Zo heeft de Cistus ladanifer schimmeldraadverbindingen met de tuber, de Boletus edulis, de roodnetboleet en de gewone fopzwam.
Om zich te beschermen tegen uitdroging door de zon scheiden de klierharen op de bladeren en jonge takjes van de struik een laagje labdanum af, een aromatische hars dat gebruikt wordt voor het produceren van een parfum. Door stoomdestillatie van de hars kan de geur van amber worden nagebootst.
Diverse cistusplanten produceren ook etherische oliën die hen (licht) ontvlambaar maken waardoor deze spontaan kunnen ontbranden bij verhitting. Daarom worden de planten ook beschouwd als actieve pyrofyten, m.a.w. planten die tijdens hun levenscyclus rekenen op vuur om de voortplanting in hun bioom van te stimuleren. In de sclerofylle vegetatie van het maquis en vooral de garrigue van Mediterrane bossen, bosland en struwelen ontkiemen de vuurbestendige zaden bij voorkeur op door bosbranden afgebrande bodems. De pyrofiele cistusstruik profiteert daardoor van een biotoop waar minder concurrentie van andere plantensoorten heerst.
Soorten Cistus albidus L. Cistus asper Demoly & R.Mesa Cistus atlanticus (Humbert & Maire) Demoly Cistus atriplicifolius Lam. Cistus calycinus L. Cistus chinamadensis Bañares & P.Romero Cistus clusii Dunal Cistus creticus L. Cistus crispus L. Cistus formosus Curtis Cistus grancanariae Marrero Rodr., R.S.Almeida & C.Ríos Cistus halimifolius L. Cistus heterophyllus Desf. Cistus horrens Demoly Cistus inflatus Pourr. ex J.-P.Demoly Cistus ladanifer L. Cistus lasianthus Lam. Cistus lasiocalycinus (Boiss. & Reut.) Byng & Christenh. Cistus laurifolius L. Cistus libanotis L. Cistus macrocalycinus (Pau) Byng & Christenh. Cistus monspeliensis L. Cistus munbyi Pomel Cistus ocreatus C.Sm. Cistus ocymoides Lam. Cistus osbeckiifolius Christ Cistus palhinhae N.D.Ingram Cistus palmensis Bañares & Demoly Cistus parviflorus Lam. Cistus populifolius L. Cistus pouzolzii Delile ex Gren. & Godr. Cistus salviifolius L. Cistus sintenisii Litard. Cistus symphytifolius Lam. Cistus tauricus C.Presl Cistus umbellatus L.
Hybriden Cistus × aguilari O.E.Warb. Cistus × akamantis Demoly Cistus × albereensis Gaut. ex Rouy & Foucaud Cistus × banaresii Demoly Cistus × canescens Sweet Cistus × cebennensis Aubin & J.Prudhomme Cistus × cheiranthoides Lam. Cistus × clausonii Font Quer & Maire Cistus × conradiae Demoly Cistus × cyprius Lam. Cistus × dansereaui P.Silva Cistus × escartianus Demoly Cistus × florentinus Lam. Cistus × hybridus Pourr. Cistus × incanus L. Cistus × ingwersenii Demoly Cistus × laxus Aiton Cistus × ledon Lam. Cistus × matritensis Carazo Roman & Jiménez Alb. Cistus × nigricans Pourr. Cistus × novus Rouy Cistus × obtusifolius Sweet Cistus × pauranthus Demoly Cistus × platysepalus Sweet Cistus × pourretii Rouy & Foucaud Cistus × santae (Sauvage) Demoly Cistus × skanbergii Lojac. Cistus × stenophyllus Link Cistus × timbalii Demoly Cistus × verguinii Coste Cistus × vinyalsii Sennen
Categorie:Cistaceae