Deze lijst van tot levenslang veroordeelden in Nederland omvat personen die onherroepelijk tot levenslange gevangenisstraf zijn veroordeeld en personen die levenslang hebben gekregen, maar van wie de strafzaak in hoger beroep nog loopt. Het gaat om mensen die volgens het Nederlands strafrecht veroordeeld zijn, dus niet bijvoorbeeld door het Internationaal Strafhof in Den Haag.
Levenslange gevangenisstraf is in Nederland de zwaarste straf die door een rechtbank kan worden opgelegd. De straf werd in 1870 ingevoerd als vervanging van de doodstraf, die toen werd afgeschaft.
Voor 1870 Tijdens het ancien régime werd gevangenisstraf maar weinig opgelegd. Men gaf de voorkeur aan de doodstraf, lijfstraffen, verbanning, burgerlijke dood en algehele verbeurdverklaring. Levenslange gevangenisstraf kwam sporadisch voor. Het Crimineel Wetboek voor het Koningrijk Holland van 1809, de eerste centrale codificatie van het strafrecht in Nederland, voorzag in een maximale gevangenisstraf van twintig jaar.
Het onderstaande overzicht is niet compleet
thumb|125px|Abraham van Wicqefort Jaar Naam Info 1539 Lijsbeth Claesdr. Hof van Holland. Wegens "het ombrengen van haren m?? in krankzinnigheid veroordeeld tot levenslange gevangenis."Nationaal Archief: Hof van Holland: Criminele Sententies 1559 Bastiaen Jansz. van Tilburch Hof van Holland. Wegens "violatie van ban op zijn lijf volgens zekere missive van de Co. Mat." veroordeeld "voor zijn leven op de Galeijen". 1569 Jan Maria Capriano Hof van Holland. Wegens "diefstal en vele opligterijen, onder valsche namen gepleegd veroordeeld tot de Galeijen voor zijn leven."1619Hugo de GrootWerd door 24 rechtsgeleerden tot ''der eeuwige gevangenisse'' veroordeeld. Op 22 maart 1621 ontsnapte hij via een boekenkist. Hij overleed op de vlucht in Rostock, Duitsland op 28 maart 1645, 62 jaar oud. 1642 Claude le Maire du Corbet Hof van Holland. Wegens het vervalsen van diverse handtekeningen aanvankelijk ter dood veroordeeld, later "gecondemneerd in eene eeuwige gevangenis". 1660 NN Gerecht te Amsterdam. "Een, die de Admiraliteits paspoorten hadden naegemaekt, daer mede de goederen door den Boom gesloken wierden, is op 't schavot de duim afgekapt en in 't rasphuis eeuwig geconfineert."Eduard van Zurk, Codex Batavus, Rotterdam, 1738, p. 388 1675 Abraham de Wicquefort Hof van Holland. Wegens "onbehoorlijke correspondentie" tot levenslange opsluiting veroordeeld. Al zijn goederen werden verbeurd verklaard. Na vier jaar gevangenschap ontsnapt en de laatste jaren van zijn leven in vrijheid doorgebracht. 1700 Sophia van der Maa Hof van Holland. Wegens "onbehoorlijke conversatie gepermitteert aan haare dochter" "voor haar leven geconfineert tot haar eigen kosten, en gecondemneerd in het duplum van f. 33,000.-.-. welke zij genoten had." 1732 Eva Wijnantge Hof van Holland. Wegens het uitgeven van vals geld "met de strop om den hals gegeesseld, gebrandmerkt en voor haar leven geconfineerd". 1732 Pieter Koene Hof van Holland. Echtpaar. Wegens "gepleegde falsiteiten omtrent het transporteeren van fidei commissaire obligatien" "met het zwaard over 't hoofd gestraft en voor eeuwig geconfineerd." Johanna Maria Schut 1748 Pieter de la Rocque Luitenant-generaal Pieter de la Rocque werd door de Hoge Krijgsraad der Verenigde Nederlanden wegens wangedrag bij de verdediging van Hulst "gecasseert van alle zyne Militaire Charges, en gecondemneert, om met den zwaarde onthalst te worden, met confiscatie van goederen en condemnatie in de kosten en misen van Justitie". De straf werd door prins Willem IV verzacht tot "dat men Hem het zwaard over 't hooft zoude slaan, en voorts voor zyn leven geconfineert op Loevestein en Condemnatie als boven."C. van Laar, 't Leven van Willem den IV., Amsterdam 1752, p. 158
1870 - 1886
Op 17 september 1870 schafte Nederland als een van de eerste West-Europese landen de doodstraf af en verving deze straf door de levenslange tuchthuisstraf. Minister Van Lilaar had het niet gemakkelijk gehad om zijn wet aangenomen te krijgen. Na vier dagen van heftig debatteren nam de Tweede Kamer het voorstel met 48 tegen 30 stemmen aan, de Eerste Kamer volgde met 20 tegen 18 stemmen.
Legenda Onherroepelijke veroordeling, veroordeelde zit gevangen Veroordeelde is overleden in de gevangenis Veroordeelde heeft gratie gekregen Strafzaak loopt nog In een inrichting geplaatst en daar overleden Vrijgesproken na herziening strafproces Bij verstek veroordeeld Onbekend
thumb|125px|Marcus Lammerts Dalstra1871 thumb|125px|Elisabeth Ras1872 thumb|125px|Hendrik Jut1876 thumb|125px|Gradus Arends1884 thumb|125px|Maria Swanenburg1885 Jaar Naam Info 1871 Lammert Teijes Dalstra Vader, zoon en neef vermoordden in 1867 een rijk echtpaar in een boerderij bij Nijega. Het drietal werd als eerste volgens de nieuwe wetgeving tot levenslang veroordeeld. De wet was ook van toepassing op misdrijven die gepleegd waren vóór het ingaan van deze nieuwe regelgeving. De vader overleed in 1885 in de gevangenis, de zoon kwam in 1894 vrij, de neef in 1906.Uitspraak gerechtshof: , uitspraak Hoge Raad: , overlijden van de vader, Lammert Dalstra: , gratie voor de zoon, Marcus Dalstra: , gratie voor de neef, Auke Dalstra: Marcus Lammerts Dalstra Auke Freerks Dalstra 1871 Iman Dorst De 24-jarige boerenknecht vermoordde in Tholen een vrouw die zwanger van hem was, door haar te verdrinken in een paardenput. Dorst overleed een jaar later in de gevangenis.Moord: , 1e keer gerechtshof: , Hoge Raad: 1872 Elisabeth Ras De twee beraamden samen met een andere man de moord op de echtgenoot van Ras. Van Tongeren schoot hem te Heemstede dood met een geweer. Na verhoor in tegenwoordigheid van het lijk bekenden ze. De zaak kwam drie keer voor de Hoge Raad; tweemaal werd het verwezen naar een ander gerechtshof, totdat ten slotte het beroep in cassatie werd verworpen. Ras kreeg gratie in 1891 en kwam in 1893 vrij, Van Tongeren kreeg gratie in 1893.De moord: , Hoge raad: , gratie Ras: , gratie Van Tongeren: Pieter van Tongeren 1872 Jan van Druten De weduwnaar uit Arnhem wierp wegens armoede zijn dochters van 4 en 5 jaar in de Rijn. De jongste verdronk.Gerechtshof: , uitspraak Hoge Raad: 1876 Hendrik Jut Vermoordde samen met zijn latere vrouw in 1872 bij een roof een vrouw en haar dienstbode in Den Haag. Zijn vrouw kreeg 12 jaar tuchthuisstraf. Hij overleed twee jaar later in de gevangenis in Leeuwarden.Uitspraak gerechtshof: , overlijden: Naar Hendrik Jut is de bekende kermisattractie kop-van-jut vernoemd 1877 Johannes Hendrikus Thuis De kastelein vergiftigde zijn vrouw in 1874 te Oud-Zevenaar met arseen(III)oxide. Twee jaar later werd het lijk opgegraven en werden sporen van arsenicum gevonden. In 1877 kreeg Thuis levenslang, enkele maanden later overleed hij in de gevangenis.Opgraven: , arrestatie: , Hoge Raad: , overlijden: 1877 Gerardus de Vos Vergiftigde te Waddinxveen zijn vrouw Martijntje Figee omdat hij met zijn dienstbode wilde trouwen. Bij het huwelijk van Wilhelmina in 1901 kreeg hij gratie en werd zijn straf gewijzigd in 25 jaar.Gerechtshof: , gratie: 1878 Ferdinand Heun De gepensioneerde Oost-Indisch militair en voormalig kostganger kreeg levenslang voor moord gevolgd door diefstal op een weduwe te Middelstum. Hij overleed in 1899 in de gevangenis.De moord: , Hoge Raad: 1879 Johannes Gaientaan De 57-jarige kreeg levenslang voor de moord in Amsterdam op een weduwe waarmee hij had samengewoond. Hij had daarvoor al 27 jaar in de gevangenis doorgebracht. In 1881 overleed hij in de gevangenis.Verslag gerechtshof: , Hoge raad: 1880 Adriaan van Beest Vermoordde een dienstbode bij een inbraak bij een rijke boer in Sleeuwijk. Van Beest overleed eind 1901 in de gevangenis.Uitspraak hof: , overlijden: 1883 Rijk Sijberden De weduwnaar te Baarn liet zijn dochter in het geheim bevallen van een kind dat hij bij haar had verwekt en vermoordde daarna de baby. Hij overleed in 1886 in de gevangenis.Daad: , gerechtshof: 1884 Nicolaas Geerekink De 52-jarige uit Zevenhoven (Zuid-Holland) nam een levensverzekering voor zijn broer en diens dochter, en mengde arsenicum door hun zuurkool. Zijn broer overleed hieraan, het meisje herstelde. Geerekink, die al eerder tot 5 jaar was veroordeeld, kreeg levenslang en overleed in 1887 in de gevangenis.Gerechtshof: 1884 Gradus Arends Voor een roofoverval bij een boerderij te Heino,https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB12:000061116:mpeg21:a00011 Opregte Haarlemsche Courant, 13-11-1883 waarbij een dode viel. De straf werd later in 30 jaar omgezet, augustus 1913 kwam hij vrij.Moord: , Hoge Raad: 1884 Gijsbertus van der Voort Beroofde een man, wierp hem hierna van de steile oever in het water van de haven in Zutphen en doodde hem door het gooien van bakstenen.Daad: , gerechtshof: , hoge raad: 1885 Maria Swanenburg (Goeie Mie, de Leidse gifmengster) Sloot verzekeringen af op ouderen en zieken, die zij daarna vergiftigde. Ze werd verdacht van negentig sterfgevallen uit haar omgeving en uiteindelijk veroordeeld wegens moord op drie mensen. In de gevangenis probeerde ze twee medegevangenen te vergiftigen met het kwik uit een spiegel. Haar gratieverzoeken werden afgewezen en ze overleed in 1915 in de gevangenis. 1885 Cesar Timmermans Vermoordde de bekende Maastrichtse advocaat Van Oppen en diens zoon en dochter, wegens een conflict over proceskosten. Timmermans overleed eind 1887 in de gevangenis.Moord: , Hoge Raad: , overlijden:
1886 - 1945 De vervanging van de doodstraf door levenslange opsluiting verhoogde de noodzaak van een algehele herziening van het strafwetboek. In 1870 werd een staatscommissie onder leiding van hoogleraar De Wal belast met de samenstelling van een eigen Nederlands strafwetboek. Uiteindelijk werd de nieuwe codificering vastgelegd in 1881 en trad het in werking op 1 september 1886. De levenslange gevangenisstraf bleef van kracht, minister Modderman wist door zijn betoog te voorkomen dat een amendement voor herinvoering van de doodstraf werd ingediend.
Van de invoering van het Wetboek van Strafrecht in 1886 tot 1945 is 35 keer een levenslange celstraf opgelegd.
Legenda Onherroepelijke veroordeling, veroordeelde zit gevangen Veroordeelde is overleden in de gevangenis Veroordeelde heeft gratie gekregen Strafzaak loopt nog In een inrichting geplaatst en daar overleden Vrijgesproken na herziening strafproces Bij verstek veroordeeld Onbekend
thumb|Louis van Bergen van der Grijp1889 thumb|Marcus Johannes van Kampen1898 thumb|Teunis van Ee1908 thumb|Johannes Jacobus Beek1910