Het 5de Regiment Lansiers (5° Lansiers, 5L) was een Belgisch cavalerie-regiment ontstaan in het prille begin van de Eerste Wereldoorlog.
Het 5° Lansiers (5L) heeft zich vanaf zijn ontstaan al direct onderscheiden op het slagveld, vandaar ook de leuze: "AB ORIGINE FORTIS".
Kort na het einde van WOI is 5L ontbonden, het werd heropgericht aan het begin van de Koude Oorlog. Na toetreding tot de NAVO moest België noodgedwongen zijn strijdkrachten uitbreiden.alt=Standaard 5 Regiment Lansiers|miniatuur|Standaard 5 Regiment LansiersEind jaren 60 werd het opnieuw ontbonden, de Tradities en Standaard worden nog jarenlang toegewezen aan opleidings- en vormingseenheden van de Cavalerie. In 1995 werden de Standaard en Tradities overgedragen aan het Territoriaal Regiment Lansiers - Provincie Limburg. Een nieuw opgerichte reserve-eenheid, verantwoordelijk voor de militaire verdediging van de provincie Limburg.
Geschiedenis 1870 – 1914 (kolonisatie van Afrika en de eenwording van de Duitse Staat) Op 11 november 1913 wordt bij Koninklijk Besluit nummer 181bis, beslist tot een grote reorganisatie van het Leger op vredesvoet. Daarin wordt onder meer voorzien in de oprichting van nieuwe Cavalerie-eenheden, namelijk het 5de Lansiers, en het 3de, 4de en 5de Jagers te Paard. Op het ogenblik van de mobilisatie zullen enkel het 5de Lansiers en 4de Jagers te Paard zijn opgericht. Een Ministeriële onderrichting schrijft voor dat uitsluitend elitemanschappen mogen worden aangeduid voor het 5de Lansiers, hierdoor is het al vanaf haar ontstaan op 13 december 1913 één der puikste regimenten van het Leger. Het 5de Lansiers is dus voorbestemd tot de rol van elite-eenheid binnen een prestigekorps. De manschappen voor het 5de Lansiers worden onder meer geleverd door de bestaande Cavalerieregimenten en komen hoofdzakelijk van het 1ste, 2de, 3de, 4de Lansiers, het 2de Gidsen, het 2de en 4de Jagers te Paard en de Gendarmerie. Samen met het 4de Lansiers vormt het de 2de Brigade van de Cavaleriedivisie, de 1ste Brigade bestaat uit het 1ste en het 2de Gidsen.
1914 – 1918 (Eerste Wereldoorlog) Op de ochtend van 4 augustus 1914 valt Duitsland Nederland binnen. Vier dagen later, op 8 augustus 1914, is de Cavaleriedivisie, onder bevel van Luitenant-generaal L. de Witte, in de streek van Sint-Truiden verspreid. Op 12 augustus 1914 wordt het 5de Lansiers opgesteld ten zuidoosten van Loksbergen bij Halen. Daar op het slagveld, zal de korpscommandant, kolonel Xhardez, uit handen van Luitenant-generaal L. de Witte, commandant van de Ruiterijdivisie, in naam van Z.M. Koning Albert I, de Standaard ontvangen. Een gebeurtenis die wellicht enig is in de Belgische militaire geschiedenis. Het 5de Lansiers telt op dat ogenblik 30 officieren en 502 onderofficieren en manschappen.
Haelen Op 12 augustus 1914, omstreeks 9 uur, worden het 3de en het 4de Eskadron van het 5de Lansiers, afgestegen opgesteld ten oosten van Loksbergen, aan de rechterflank van het 4de Lansiers. Het 1ste Eskadron is ingezet ten noorden van Loksbergen, aan de voet van de Mettenberg, ter verdediging van de artilleriestelling van het 1ste Artillerie te Paard. De Divisie houdt het 2de Eskadron aanvankelijk in reserve. Wanneer omstreeks 13u30 de vijand zijn stormlopen te paard meer naar het zuiden (Velpen) verlegt, zal het 2de Eskadron, eveneens te voet, in versterking tussen het 1ste en het 3de Eskadron van het 4de Lansiers worden ingezet. Door de hardnekkige weerstand, waarbij het Regiment Karabiniers/Cyclisten een speciale vermelding verdient, slagen de Duitsers er niet in de artilleriestelling op de Mettenberg in te nemen. Acht vergeefse aanvallen, van vier Ruiterijregimenten, later afgewisseld door infanterieaanvallen, zorgen voor zware verliezen bij het 2de Duitse Cavaleriecorps van Generaal von der Marwitz. Tegen de avond breekt de vijand dan ook het gevecht af en trekt zich 15 km ten oosten van de Gete terug. Het 5de Lansiers, dat 4 doden en 27 gewonden betreurt, wordt voor dit roemvolle wapenfeit op de dagorders van het Leger vermeld en zijn nieuwe Standaard zal voortaan, in gulden letters, zijn eerste citatie dragen: "HAELEN".
Antwerpen Vanaf 20 augustus 1914 maakt het 5de Lansiers deel uit van de verdedigingstroepen van Antwerpen. Op 25 augustus worden talrijke patrouilles en verkenningen uitgevoerd in de streek van Beersel, Werchter en Tremelo. Op 26 augustus wordt de vijand belet zijn plannen door te zetten te Geel, Diest, Aarschot, Putte, Kortenaken en Schriek. Op 9 september valt het 5de Lansiers de vijand aan in Langdorp en in de omgeving van Rillaar en Diest. Op 10 september krijgt het 5de Lansiers, versterkt met een compagnie Cyclisten, de opdracht het kasteel van Linden in te nemen. Nog verscheidene opdrachten van storen van de vijand worden met succes volbracht. De vermelding “ANTWERPEN” op de Standaard wordt toegekend ter erkenning van de moed en de heldhaftigheid waarvan het 5de Regiment Lansiers de bewijzen heeft geleverd tijdens de belegering van Antwerpen.
Loopgravenoorlog aan de IJzer alt=Tschapska 5L|links|miniatuur|Tschapska 5L Tijdens de slag aan de IJzer is het 5de Regiment Lansiers aanvankelijk opgesteld te Stadenberg om er, in verbinding met het Franse Leger, de rechterflank van het Belgische Leger te helpen dekken. Het onderscheidt zich tijdens de talrijke contacten met de vijand, hierbij worden vele staaltjes van heldenmoed getoond. In de nacht van 26 juli 1917 zorgt een patrouille, samengesteld uit Cavaleristen van het 4de en het 5de Lansiers, voor een bijna amusante anekdote. Op dat ogenblik belast met de kustwacht, maakt het de bemanning, van een te Wissant (Frankrijk) gestrande vijandelijke Duitse duikboot, krijgsgevangen.
Reigersvliet Op 6 maart 1918 begint het gevecht aan de “Reigersvliet”. De Reigersvliet is een gracht van 1,5 tot 2 meter breed en 1 meter diep, die te Stuivekenskerke in de kleine Beverdijk vloeit, die zich op haar beurt in de IJzer werpt. “De Grote Wacht” van Stuivekenskerke bestaat uit twee loopgraven achter de Reigersvliet met een groep kleinere loopgraven die een bruggenhoofd vormden en verder 7 voorposten in een halve cirkelvorm over 1600 meter verspreid. Bij twee hardnekkige gevechten aan de Reigersvliet (6 en 18 maart 1918) verliest het 5de Lansiers 2/3 van zijn daar ingezette effectieven. Omwille van het moedige gedrag voegt zich de vermelding "REIGERSVLIET" bij op de Standaard.
Het Bevrijdingsoffensief Het grote bevrijdingsoffensief wordt op 28 september 1918 ontketend en leidt uiteindelijk tot de wapenstilstand op 11 november 1918. Op die dag voert het 5de Lansiers zijn laatste oorlogsopdracht uit: een waarnemingsopdracht langs de Hollandse grens. Het 5de Regiment Lansiers, pas gevormd bij het uitbreken van de oorlog, mag er fier op zijn dat het de haar opgelegde taken steeds glorievol heeft vervuld. Haar Standaard, ontvangen op het Slagveld van Halen zelf, keert uit de oorlog terug, bedekt met citaties en krijgt de toelating de Nestel met de kleuren van het Oorlogskruis te dragen. Achtentachtig helden van het 5de Lansiers zijn gevallen op het veld van Eer voor de verdediging van onze vrijheden.
1918 – 1940 (interbellum) Na de oorlog keert het 5de Regiment Lansiers terug naar zijn garnizoensstad Mechelen. Nadien maakt het deel uit van de bezettingstroepen in Duitsland, tot het op 29 oktober 1923 wegens reorganisatie van het Leger wordt ontbonden. Tijdens de mobilisatie van 1939 wordt het 5de Lansiers niet terug samengesteld. Doch de oudgedienden van het 5de Régiment Lansiers bleven niet stilzitten. In 1929 richten zij de "Verbroedering der Oudstrijders van het 5 Lansiers" op. In 1931 wordt, op kosten van de Verbroedering een gedenkplaat "Aan Onze Helden" onthuld te Mechelen (kazerne Gen Baron Michel) Na de afbraak, in 1969, van de kazerne te Mechelen bleef de gedenkplaat gevrijwaard en vond in 1986 een nieuw onderkomen in de kazerne Libbrecht te Leopoldsburg. In 1934 wordt de 20ste verjaardag van de "Slag der Zilveren Helmen" gevierd te Halen. Voor die gelegenheid onthuld de Verbroedering te Loksbergen(Halen) opnieuw een monument.
1945 – 1989 (Koude Oorlog) Reorganisatie 1950 Binnen de Belgische Bezettingsstrijdkrachten drong zich een reorganisatie op door de toetreding van België tot de NAVO (4 april 1949). De "Interventiemacht" werd fors uitgebreid met één extra InfanterieDivisie (ID) en één PantserDivisie (PD). Wat resulteerde in twee infanteriedivisies en één pantserdivisie op vredesvoet, aangevuld met nog twee (reserve)infanteriedivisies op oorlogsvoet. De twee infanteriedivisies op vredesvoet waren de 1ste ID, die reeds bestond, en de nieuw opgerichte 4de ID (12 maart 1951). Daarbij kwam ook nog de 16dePD, opgericht 1 februari 1951. Om deze nieuwe divisies van personeel en materieel te voorzien, werden er tal van nieuwe eenheden opgericht. Daaronder ook het 1ste Bataljon Zware Tanks (1BnZwTnks).1ste Bataljon Zware Tanks (1BnZwTnks), opgericht op datum van 1 oktober 1951. Neemt het vaandel en de traditie van het 1ste Regiment Grenswielrijders over. Dat een onderdeel wordt van de 1ste ID en dus eigenlijk toebehoorde aan de "Infanterie". Ook de Binnenlandse Verdedigingsstrijdkrachten ondergaan een reorganisatie. Op oorlogsvoet kwam er één infanteriedivisie bij, de 5de (reserve) ID wordt opgericht op 27 februari 1952. Eén van de reserve-eenheden die daartoe behoorde was het 5de Lansiersbataljon.5de Lansiersbataljon. Gearchiveerd op 5 juli 2022. In 1955 wordt de "Standaard 5de Régiment Lanciers" toegekend aan het 5de Lansiersbataljon, dat sinds 1 december 1952 op oorlogsvoet als Zware (reserve)Tankeenheid is voorzien (MobilisatieKern MK21). Het 5de Lansiersbataljon beschikt over de Sherman M4A3-tank en de Chaffee M24-tank. Op 6 juli 1953 volbrengt het 5de Lansiersbataljon een eerste wederoproeping van 30 dagen, inclusief een 6-daagse schietperiode te Elsenborn. Op 20 juli 1955 wordt het bataljon opnieuw samengesteld voor alweer een 24-daagse wederoproeping te Beverlo en Elsenborn. In 1957 wordt het omgevormd tot een Middelzware (reserve)Tankeenheid. In oktober 1959 volbrengt het zijn laatste wederoproeping van 25 dagen, ditmaal enkel te Beverlo. CO op dat ogenblik is Maj(Res) Verhaegen H. en de RSM is 1OWM Govaerts. Het bataljon zal ontbonden worden op 01 juli 1960.
Reorganisatie 1956-57 De "Interventiemacht" wordt opnieuw gereorganiseerd, de 4de ID gaat over naar de reserve en de 3de ID, die enkel op oorlogsvoet bestond, wordt volledig afgeschaft. De 1ste ID en de 16dePD blijven behouden. Ook het 1BnZwTnks blijft toegewezen aan de 1ste ID. Bij de Binnenlandse verdedigingsstrijdkrachten wordt ook de afschaffing van de 5de ID overwogen.
1960, LANDCENT De interventiemacht neemt de Landcent-organisatie aan, wat resulteert in de zoveelste reorganisatie. De 1ste ID en de 16dePD worden beiden hervormd in PantserInfanterieDivisies. Met elk dezelfde samenstelling, namelijk twee PantserInfanterieBrigades en één PantserBrigade. De benaming wijzigt van 1ste InfanterieDivisie en 16de PantserDivisie naar 1ste en 16de Divisie. Vanaf nu gaan ook alle tanks naar het Pantserwapen, wat erop neer komt dat ook het 1ste Bataljon Zware Tanks niet langer onder het Infanteriewapen valt. Waarschijnlijk heeft men bij het Pantserwapen van deze gelegenheid gebruik gemaakt om het 1BnZwTnks van naam te veranderen, om zo terug te kunnen aanknopen met oude tradities. Aangezien de reserve- eenheid het 5de Lansiersbataljon net ontbonden was, werden de Standaard en de Tradities overgedragen aan het 1BnZwTnks. Dat daarmee een hoofdstuk "Infanterie" afsloot en een nieuw hoofdstuk "Cavalerie" aanvatte, met als benaming 5de Lansiersbataljon.
Lüdenscheid