Hans Moke Niemann (San Francisco, 20 juni 2003) is een Amerikaanse schaakgrootmeester met Deens-Hawaiiaanse roots. FIDE kende hem de grootmeestertitel toe op 22 januari 2021.
Biografie In 2011 verhuisden de ouders van Niemann van de Verenigde Staten naar Nederland met hun gezin van vier kinderen voor hun werk. Op basisschool De Spits in Utrecht groeide de interesse van de achtjarige Niemann in het schaken. Schaakles als denksport was er een verplicht vak in de speciale klassen voor hoogbegaafden. Hij werd lid van de schaakclub Moira-Domtoren en ging naar de schaakschool Schaakmeester-P in Nieuwegein. Niemann begon enkele jeugdtoernooien te winnen en leerde vlot Nederlands maar in december 2012 vertrok het gezin alweer uit Nederland, terug naar Californië in de Verenigde Staten.
Op 16 december 2014 werd Niemann de jongste winnaar ooit van de Tuesday Night Marathon van de Mechanics' Institute Chess Club, de oudste schaakclub in de Verenigde Staten, waarmee hij de titel USCF Master verwierf. Sinds 2016 is hij lid van het All-America Chess Team van de US Chess Federations. In juli 2021 won hij het World Open schaaktoernooi in Philadelphia.
Controverse Het online schaakplatform Chess.com schorste Niemann tijdelijk tweemaal wegens vals spel, omdat hij zich door een computer zou hebben laten bijstaan. De eerste keer was toen hij 12 jaar oud was. De tweede keer was hij zestien jaar en net uit huis. Hij wilde van zijn Youtube-streams kunnen leven en meende daarvoor een groter publiek te kunnen trekken als hij tegen sterkere schakers zou spelen. Om dit te bewerkstelligen moest zijn rating opgekrikt worden en dat deed hij door in een aantal partijen vals te spelen. In een interview in september 2022 zei hij over die tweede keer: "Dat was mijn grootste vergissing en ik schaam mij ervoor".
Op 4 september 2022 versloeg Niemann tijdens de Sinquefield Cup in Saint Louis vijfvoudig wereldkampioen Magnus Carlsen, spelend met zwart. Het was de wereldkampioen zijn eerste verlies in 53 partijen. Door een twitterbericht van Carlsen kwamen geruchten op gang dat Niemann een valsspeler was, wat Niemann expliciet in een interview ontkende. Verdachtmakingen groeiden omdat er eerder geen junior was die zo snel, in anderhalf jaar tijd, zijn FIDE-rating verhoogde van 2500 naar bijna 2700. Op 19 september kwamen ze elkaar weer tegen tijdens een online competitiewedstrijd maar Carlsen gaf al na één zet op. Hij verklaarde een week later niet meer tegen Niemann te willen spelen die hij als een valsspeler beschouwt. Bewijzen kon Carlsen niet voorleggen.
Op 4 oktober verklaarde Chess.com na onderzoek in een rapport over Niemann dat hij vermoedelijk sinds 17-jarige leeftijd in meer dan honderd onlinewedstrijden heeft valsgespeeld. Of hij dit ook deed voor "over the board" wedstrijden (niet online dus) vonden ze geen bewijzen.
Op 20 oktober spande Niemann een rechtszaak aan in Missouri voor onder meer smaad, laster en samenzwering tegen Magnus Carlsen en zijn bedrijf de "Play Magnus Group", Chess.com, Danny Rensch van Chess.com en streamer Hikaru Nakamura. Zijn vijf claims telden samen een bedrag van minstens 400 miljoen euro. In juni 2023 verworp de federale rechter de eis van 100 miljoen dollar van Niemann tegen Carlsen. In augustus dat jaar kwamen de schakers tot een onderling akkoord om hun geschil te beslechten. Niemann liet zijn rechtszaak tegen alle partijen varen en mocht van Chess.com weer deelnemen aan hun toernooien. Carlsen verklaarde weer bereid te zijn tegen Niemann te spelen in competitiewedstrijden. Op 6 september 2024 kwamen ze elkaar voor de eerste keer sinds 2022 weer in een "over the board" wedstrijd tegen in de halve finale van het FIDE Wereldkampioenschap Snelschaken in Parijs, die door Carlsen overtuigend werd gewonnen. De eindstand was 17,5-12,5. Daarvoor hadden ze ook alweer enkele online wedstrijden beslecht.
Op 7 april 2026 bracht het streamingplatform Netflix de documentaire Untold: Chess Mates rond de controverse uit.
Externe links
Bronnen
Referenties
Categorie:Amerikaans schaker Categorie:Schaakgrootmeester