Dit is een lijst van wapenspreuken en lijfspreuken. Hieronder vallen ook deviezen (motto's).
Wapenspreuk Strikt genomen zijn leuzen en wapenspreuken in de heraldiek verschillende zaken, maar de termen worden vaak door elkaar gebruikt. Een leus staat boven het wapen of op de rand van de wapentent; de wapenspreuk of het motto staat op een bandelier of lint onder het wapen. Onder sommige wapenschilden is een strook aangebracht waarop een motto, devies of wapenspreuk (wapenkreet, vroeger ghecri genoemd) staat geschreven. Zo staat onder het Nederlandse wapen de tekst: Je maintiendrai (ik zal handhaven, ik zal standhouden).
Staten Wapenspreuk Vertaling Plaats L'union fait la force Eendracht maakt macht België A mari usque ad mare Van zee naar zee Canada Einigkeit und Recht und Freiheit Eenheid en gerechtigheid en vrijheid Duitsland Liberté, égalité, fraternité Vrijheid, gelijkheid, broederschap Frankrijk Eleftheria i thanatos Vrijheid of de dood Griekenland Deo Juvante Met Gods hulp Monaco Je maintiendrai Ik zal handhaven Nederland Plus ultra Steeds verder Spanje Pravda vítězí De waarheid zal overwinnen Tsjechië Dieu et mon droit God en mijn recht Verenigd Koninkrijk E pluribus unum Uit velen één Verenigde Staten Concordia res parvae crescunt Door eendracht groeien kleine dingen Republiek der Zeven Verenigde NederlandenAustriae est imperare Orbi Universo afgekort: AEIOU Het is aan Oostenrijk te heersen over de ganse wereldHeilige Roomse RijkFortitudo Eius Rhodum tenuit Door zijn dapperheid wist hij Rhodos te behouden Koninkrijk Italië (1861-1946)Bella gerant alii, tu felix Austria nube!Laat anderen oorlog voeren, jij, gelukkig Oostenrijk, trouwtHeilige Roomse RijkNihil sine Deo Niets zonder God Koninkrijk Roemenië (1881-1947)Eendragt maakt magt Eendracht maakt macht Zuid-Afrikaansche Republiek
Deelstaten, regio's en provincies Wapenspreuk Vertaling Plaats Fortis et liber Sterk en vrij Alberta Vis unita fortior Vereende kracht is sterker GroningenPost Tenebras Lux Licht na de duisternis Genève Ense Petit Placidam, Sub Libertate Quietem Met behulp van het zwaard zoeken we vrede, maar vrede alleen onder vrijheid Massachusetts Qua patet orbis Zo wijd de wereld strekt Nassau Excelsior Altijd omhoog New York Orta Recens Quam Pura Nites Zopas opgegaan, nu al helder stralend New South Wales In My Defens God Me Defend In mijn verdediging verdedige God mij Schotland Cymru am byth Wales voor altijd Wales Luctor et emergo Ik worstel en kom boven (strijd maakt sterker) Zeeland Vigilate Deo confidentes Waakt, vertrouwende op God Zuid-Holland
Steden Wapenspreuk Vertaling Plaats Alcmaria Victrix Alkmaar is de overwinnaar Alkmaar Heldhaftig - Vastberaden - Barmhartig Zich met deze eigenschappen verzetten tegen onrecht Amsterdam Vis temperata fortior Beheerste kracht is sterker Baarn (van 1867 tot 1969) Mille periculis supersum Duizend gevaren kom ik te boven Bergen op Zoom Libertatis primitiæ Eerstelingen der vrijheid Den Briel Een Draght Maeckt Maght Eendracht maakt macht, samen ben je sterk(er) Brooklyn SPQB (Senatus populusque Brugensis) Senaat en volk van Brugge Brugge Multis periculis supersum Ondanks vele gevaren besta ik Coevorden Vrede en RechtDen Haag krijgt wapenspreuk, nos.nl, 27 september 2012. Gearchiveerd op 2 december 2023. Den Haag Libertas Vrijheid Dubrovnik en Republiek Ragusa Nisi Dominus Frustra Zonder de Heer is alles vergeefs Edinburgh Ex undis Uit de golven (ontstaan) Eemsmond (voorheen Hefshuizen en Uithuizermeeden) Fides et amor Hou en (ge)trouw, geloof en liefde Gent Fortes creantur fortibus Sterken brengen sterken voort GorinchemPer aspera ad astraDoor moeilijkheden naar de sterrenGouda Vicit vim virtus Dapperheid heeft geweld overwonnen Haarlem Haec libertatis ergo Dit omwille van de vrijheid LeidenSPQH (Senatus populusque Hasselensis)Het Bestuur en het Volk van HasseltHasselt Loven boven, altijd God loven Te allen tijde is God eren het belangrijkste Leuven Domine dirige nos Heer, leid ons Londen In trouwen vast (in fide constans) Sterk in en door geloof en vertrouwen Mechelen SPQO (Senatus populusque Olomouci) Senaat en volk van Olomouc Olomouc Fluctuat nec mergitur Het schommelt op de golven, maar gaat niet onder Parijs Praga caput rei publicae Praag, hoofd van de republiek Praag Aequitas judicia tua Domine Heer, Uw oordeel is gerechtigheid RoermondSterker door strijd Beproevingen overwinnen door moed en kracht Rotterdam Unitas, justitia, spes Eenheid, gerechtigheid, hoop Vilnius Semper invicta Altijd onoverwinnelijk Warschau
Universiteiten Wapenspreuk Vertaling Universiteit Hinc lucem et pocula sacra Vanaf deze plek komen licht en gewijde kennis tot ons Universiteit van Cambridge Mens agitat molem De geest brengt de materie in beweging Technische Universiteit Eindhoven Inter utrumque Tussen beide Universiteit Gent Verbum Domini lucerna pedibus nostris Het woord des Heren is een licht voor onze voeten Rijksuniversiteit Groningen Veritas Waarheid Harvard-universiteit Libertatis praesidium Bolwerk der vrijheid Universiteit Leiden Sedes sapientiae Zetel der wijsheid Katholieke Universiteit Leuven In Dei nomine feliciter Voorspoedig in Gods naam Radboud Universiteit Nijmegen Dominus illuminatio mea De Heer is mijn licht Universiteit van Oxford Sol iustitiae illustra nos Zonne der gerechtigheid, verlicht ons Universiteit Utrecht Rege duce pro jure et honore Onder leiding van de vorst voor recht en eer Koninklijke Militaire School (België)Scientia vincere tenebrasDuisternis overwinnen door wetenschapUniversité libre de Bruxelles Vrije Universiteit Brussel Lux et veritas Licht en waarheid Yale-universiteit
Blazoen bij adellijke families De meeste Belgische en Europese geslachten voeren een korte wapenspreuk, die vaak de ideologie van de familie krachtig verwoordt. Meestal in het Latijn, maar andere talen zijn ook gebruikelijk.