thumb|Isdalen, de plek waar het verkoolde lichaam van de vrouw werd gevonden. De Isdal-vrouw (Noors: Isdalskvinnen) (circa 1930-1945 - november 1970), ook wel de IJsdal-vrouw of IJsvallei-vrouw genoemd, is het pantoniem van een niet-geïdentificeerde vrouw die op 29 november 1970 dood werd aangetroffen in Isdalen, een vallei nabij Bergen, Noorwegen. Isdalen wordt ook wel 'dodenvallei' genoemd, aangezien het in de middeleeuwen een plek was waar met enige regelmaat mensen zelfmoord pleegden en waar eeuwen later, in de jaren 60 van de 20e eeuw, meerdere wandelaars verongelukten.The Isdal Woman: Norway’s most famous mystery death still haunts the world Mysteries Unsolved, 10 juli 2021. Gearchiveerd op 27 maart 2023.
Hoewel de politie de zaak vrij snel sloot met als conclusie dat het zelfmoord betrof, kan moord niet met zekerheid worden uitgesloten. De anonieme zaak, die het nummer 134/70 kreeg, is dan ook onopgelost gebleven.Gåten i Isdalen NRK, 17 oktober 2016. Gearchiveerd op 3 april 2023.3. The Remote Archive BBC, 30 april 2018. Gearchiveerd op 30 juni 2022.3. The Remote Archive NRK, 30 april 2018. Gearchiveerd op 5 februari 2023. In het najaar van 2016 werd de zaak heropend.DNA-guru: Isdalskvinnen var europeisk NRK, 12 mei 2017. Gearchiveerd op 30 maart 2023.
Ontdekking In de ochtend van 29 november 1970 wandelde een vader met zijn twee dochters van 12 en 10 jaar in het gebied van Isdalen. Een van de dochters merkte een opmerkelijke brandlucht op. Even later werd het verkoolde lichaam van een vrouw gevonden.1. The Isdal Woman BBC, 16 april 2018. Gearchiveerd op 30 juni 2022.1. The Isdal Woman NRK, 16 april 2018. Gearchiveerd op 3 februari 2023.Mysterie Noorse IJsdalvrouw leidt naar Brussel Bruzz, 29 juni 2019. Gearchiveerd op 30 juni 2022. Geschrokken keerde de vader met zijn dochters terug naar Bergen om de politie in te lichten.
Onderzoek Al snel bleek dat het lichaam van de vrouw alleen aan de voorkant verbrand was. Hierdoor was ze volledig onherkenbaar geworden. Om haar heen lagen spullen die op een opmerkelijke manier waren uitgestald. Een forensisch onderzoeker uit die tijd zei dat het leek alsof er een ceremonie had plaatsgevonden. Het ging om een lege fles St. Hallvard-likeur, twee plastic waterflessen, een plastic paspoorthouder, rubberen laarzen, een wollen trui, een sjaal, nylon kousen, een paraplu, een portemonnee, een luciferdoosje, een horloge, twee oorbellen en een ring. Alleen op de bontmuts en wat verbrand papier werden sporen van benzine gevonden. Van alle spullen waren de merktekens en labels verwijderd, waardoor het lastig zou worden de vrouw te identificeren. De scène leek te zijn ontdaan van alles wat zou kunnen vertellen wie de onbekende vrouw was.
Uit de autopsie bleek dat ze 50 tot 70 slaappillen van het merk Fenemal had ingenomen. Een deel ervan zat nog in haar mond en aangezien er slechts een klein percentage in haar bloed was opgenomen, kon worden geconcludeerd dat ze de pillen kort voor haar dood had ingenomen. Het feit dat er nog slaappillen in haar mond zaten, zou kunnen betekenen dat ze deze onder dwang innam.4. Telltale Tooth BBC, 7 mei 2018. Gearchiveerd op 30 juni 2022.4. Telltale Tooth NRK, 7 mei 2018. Gearchiveerd op 31 januari 2023. Daarnaast had ze een kneuzing in haar nek, die een val maar ook een klap zou kunnen verklaren. Verder had ze roet in haar longen, wat erop wijst dat ze nog leefde toen ze verbrandde.
Op 23 november werd de vrouw voor het laatst gezien, toen ze uitcheckte bij Hotel Hordaheimen. Drie dagen nadat ze werd gevonden meldde een medewerker van het treinstation van Bergen dat het waarschijnlijk een vrouw betrof die haar twee koffers, eveneens op 23 november, had afgegeven maar deze daarna niet was komen ophalen. In deze koffers zaten kleding, schoenen, make-up en eczeemcrème, maar ook verschillende pruiken, zonnebrillen, een notitieblok en in de voering verstopt contant geld uit verschillende landen, waaronder Noorse kronen, Britse ponden, Duitse marken, Belgische franken en Zwitserse franken. Op een van de brillen zaten vingerafdrukken, die inderdaad bleken te matchen met de gevonden vrouw.2. A Case of Clues BBC, 23 april 2018. Gearchiveerd op 30 juni 2022.2. A Case of Clues NRK, 23 april 2018. Gearchiveerd op 31 januari 2023. Veel verder kwam de politie niet, want ook van al deze spullen waren alle merktekens en labels verwijderd.
Onduidelijkheid In een van de koffers bevond zich een plastic tas van de schoenenwinkel Oscar Rørtvedts Skotøiforretning in Stavanger. De destijds 22-jarige verkoper kon zich de vrouw herinneren. Hij zei dat ze gebrekkig Engels sprak met een buitenlands accent en dat hij rubberen laarzen aan haar had verkocht. Deze laarzen werden bij het verkoolde lichaam gevonden. Nader onderzoek wees uit dat de vrouw in een nabijgelegen hotel had overnacht. Het bleek te gaan om Finella (of Fenella) Lorck uit België. Echter, dit was een valse naam. Het hotelpersoneel vertelde dat de vrouw er goed uitzag en ongeveer 1,63 m lang was, met donkerbruin haar en kleine bruine ogen. Ook had het personeel opgemerkt dat de vrouw voornamelijk op haar kamer bleef en op haar hoede leek. Een taxi-chauffeur in Stavanger verklaarde dat ze sliste en een spleet tussen haar voortanden had.
Terwijl de politie via de media een oproep voor informatie verspreidde, werd het notitieblok uit een van de koffers onderzocht. Hierin stonden allemaal codes bestaande uit letters en cijfers. Het ontcijferen van dit geheimschrift bleek een simpele klus: het was een reisschema. Zo zou 'N 9 N 18 S' bijvoorbeeld betekenen dat ze van 9 november tot 18 november in Stavanger was. Doordat kon worden vastgesteld waar de vrouw zich op welke data had bevonden, kon de politie gerichter op zoek gaan naar de hotels waar ze zou hebben verbleven. Aan de hand van het notitieblok en alle incheckformulieren werd de reisroute in kaart gebracht. De vrouw bleek door Noorwegen (Oslo, Bergen, Stavanger en Trondheim) en andere Europese landen (onder meer Engeland, Frankrijk en Zwitserland) te hebben gereisd. Dit deed ze met ten minste acht valse paspoorten en aliassen. Namen, geboortedata en beroepen waren steeds anders, maar één ding was altijd hetzelfde: haar nationaliteit als Belgische. De formulieren vulde ze in in het Duits of Frans. In het Duits maakte ze spelfouten en gebruikte ze woorden die er Duits uitzagen maar niet bestonden. Duits zou haar tweede taal zijn geweest, niet haar moedertaal.
De Belgische politie, die alle informatie controleerde, meldde dat alle identiteiten vals waren. Zo ook de paspoortnummers. Dit waren haar valse identiteiten: Geneviève Lancier, geboorteplaats Leuven, wonende te Rue Sainte-Walburge 2, Leuven; Claudia Tielt, geboorteplaats Brussel, wonende te Place Saint-Walburge 17, Brussel; Claudia Tielt, geboorteplaats Brussel, wonende te Rue de la Madeleine 3, Brussel; Claudia Nielsen, geboorteplaats Gent, wonende te Rue Sainte-Walburge 18, Brussel; Alexia Zarne-Merchez, geboorteplaats Ljubljana, wonende te Rue St. Hildegaarde 81, Brussel; Vera Jarle, geboorteplaats Antwerpen (het formulier met adres in Brussel is verloren gegaan); Fenella Lorck (het formulier met adres in Brussel is verloren gegaan); Ms Leenhouwer, geboorteplaats Oostende; Elisabeth Leenhouwer, geboorteplaats Oostende, wonende te Philipstockstraat 44A, Brussel.
Met uitzondering van Rue de la Madeleine bleken ook alle straatnamen vals te zijn.
Later in het onderzoek bleek dat de vrouw ook in verschillende hotels in Parijs had overnacht. Dit deed ze onder de valse naam Vera Schlosseneck.
Het personeel van een hotel in Bergen vertelde de politie haar in het Duits te hebben horen praten met een man. Anderen die haar ontmoetten, zeiden dat ze Nederlands (Vlaams) en gebrekkig Engels sprak. Ook merkten meerdere mensen op dat ze een sterke geur had, wat jaren later als de geur van knoflook zou worden herkend.
De vrouw bleek maar liefst tien gouden kronen te hebben. Een Noorse tandarts die het gebit onderzocht, stelde dat dergelijke kronen in Scandinavië niet worden gebruikt. Het speciale karakter en ontwerp zou leiden naar Duitsland, Centraal- en Oost-Europa.
Theorieën De voornaamste theorie is dat de vrouw een spion zou zijn geweest of gelinkt was aan de georganiseerde misdaad. Ten tijde van de Koude Oorlog was Noorwegen immers het toneel van spionage, aangezien het land tussen Rusland en het Westen ligt. Door haar bontmuts en gouden kronen dacht men dat ze misschien uit de Sovjet-Unie kwam.
Andere theorieën zijn dat ze een prostituee of zakenvrouw was. Op de incheckformulieren van de hotels waar ze verbleef, gaf ze aan dat ze in Noorwegen was vanwege handel of toerisme. Dit werd al snel in twijfel getrokken, want in de jaren '70 waren er überhaupt weinig toeristen in Noorwegen en vrouwen die alleen reisden werden zelden gezien. Daarbij komt dat valse paspoorten duur waren op de zwarte markt, dus er moet iemand zijn geweest die haar reizen financierde.
In de hotels waar de vrouw verbleef, werd ze enkele keren met verschillende mannen gezien. Tijdens deze afspraken werden er papieren uitgewisseld en weinig gecommuniceerd. Mogelijk was de vrouw dus geen spion, maar werkte ze als koerier. Ze reisde immers veel. Daarnaast zou hotelpersoneel de vrouw Duits hebben horen praten en een niet nader benoemde Oost-Europese taal.7. Mystery Men BBC, 28 mei 2018. Gearchiveerd op 30 juni 2022.7. Mystery Men NRK, 28 mei 2018. Gearchiveerd op 2 juli 2023. Een kamermeisje dat onaangekondigd de hotelkamer van de vrouw kwam schoonmaken, trof haar zittend op het bed aan. In een fauteuil zat een man. Terwijl het kamermeisje het bed verschoonde, zeiden de man en vrouw geen woord. Alle getuigen zouden verklaren dat de ontmoetingen eruitzagen als zakelijke ontmoetingen. Het feit dat de vrouw in christelijke hotels verbleef waar geen alcohol geschonken werd, maakte het nog minder aannemelijk dat ze een sekswerker zou zijn geweest.
thumb|Een Noorse penguin missile. Ook was er een visser die getuigd had. Hij had de vrouw gezien in Tananger, niet ver van Stavanger vandaan. Ze zou hebben toegekeken hoe de zogeheten penguin missile werd getest. Noorwegen was destijds een expert op het gebied van deze antischeepsraketten.5. The Penguin BBC, 14 mei 2018. Gearchiveerd op 30 juni 2022.5. The Penguin NRK, 14 mei 2018. Gearchiveerd op 1 februari 2023. Nadat de visser een getuigenverklaring had afgelegd, gaf de politie hem kort erna twee wapens waarmee hij zich - indien nodig - kon verdedigen: een pistool en een mes. Ook kreeg hij het advies niet meer over de vrouw te praten. Toen de zaak werd heropend was de desbetreffende visser inmiddels overleden, maar zijn zoon beweerde dat zijn vader het uiterlijk van de vrouw als 'Slavisch' en 'Russisch' had omschreven. Volgens hem zou zijn vader decennialang angstig en gestrest zijn geweest. Tot aan zijn dood bleef hij over zijn schouder kijken.6. Spycatcher BBC, 21 mei 2018. Gearchiveerd op 30 juni 2022.6. Spycatcher NRK, 21 mei 2018. Gearchiveerd op 31 januari 2023.
Drie weken na de vondst van het lichaam rondde de politie de zaak abrupt af. Tijdens de persconferentie werd benadrukt dat ze geen spion was en dat het niet om een moord zou gaan.8. Case Closed BBC, 4 juni 2018. Gearchiveerd op 2 juli 2023.8. Case Closed NRK, 4 juni 2018. Gearchiveerd op 2 juli 2023. Er werd vermoed dat de geheime dienst er meer van wist en dat het een spionagezaak was die verkeerd was afgelopen. Ook bleek later dat er een tape zou zijn geweest, mogelijk met een opname van een telefoongesprek, die later verloren is gegaan.
Uitkomst thumb|De begraafplaats Møllendal, waar de Isdal-vrouw werd begraven.