Danse Macabre (Frans voor 'dodendans') is een attractie in het Nederlandse pretpark de Efteling.
Het thema van de attractie draait om een spookverhaal over een vervloekte dirigent. De attractie laat de bezoekers op meerdere manieren en in meerdere richtingen ronddraaien, terwijl met licht- en geluidseffecten, bewegende decorstukken en animatronics een horrorsfeer wordt neergezet. De attractie ligt samen met het naastgelegen Abdijplein in het Huyverwoud in het themagebied Anderrijk, en verving in 2024 het Spookslot dat zich eerder op dezelfde plek bevond. Het muziekstuk Danse Macabre van de Franse componist Camille Saint-Saëns, dat ook in het Spookslot gebruikt werd, vormt het leidmotief van de attractie. Danse Macabre werd op 31 oktober 2024 (Halloween) officieel voor het publiek geopend.
Achtergrondverhaal links|miniatuur|Exterieur van de Abdij van Capelle van Kaatsheuvel. In de voorshow van de wachtrij vertelt een stem dat de bezoekers het Huyverwoud hebben bereikt en dat ze tussen de resten van de Abdij van Capelle van Kaatsheuvel, verwijzend naar de dorpen Sprang-Capelle en Kaatsheuvel, staan. In de abdij werd op vrijdag de dertiende oktober van het jaar 1876 een muziekconcours georganiseerd. Aan dat concours deed het orkest van dirigent Joseph Charlatan mee dat na de uitvoering van de Danse macabre werd verzwolgen door het Onnoembare. Het kwaad vertoont zich nog altijd in de gedaante van een monsterlijk katachtig wezentje rondom de abdij.
Multimedia De Efteling heeft in samenwerking met griezelboekenschrijver Paul van Loon een boek uitgebracht over Danse Macabre, waarin het gedetailleerde verhaal van de attractie wordt verteld. Er zijn wel verschillen tussen het boek en het verhaal dat in het park wordt uitgebeeld. De illustraties in het boek zijn ontworpen door de Efteling zelf.
In aanloop naar de opening van de attractie maakten de kijkers van de making-of-serie kennis met twee familieleden van Joseph Charlatan: Otto en Virginie die het verhaal achter de attractie beetje bij beetje ontrafelden. Onderdeel van hun verhaal waren ook shows bij de bouwlocatie van de attractie met het orgel Esmeralda. De show werd met enige regelmaat vernieuwd en uitgebreid.
De bouw van de attractie speelde ook een rol in de in de Efteling opgenomen bioscoopfilm De legende van familie Vos die in februari 2024 verscheen.
Ter promotie van de attractie ging de Efteling een samenwerking aan met de Nederlandse symphonische metalband Epica, wat resulteerde in het nummer The Ghost In Me (Danse Macabre) https://www.youtube.com/watch?v=BWoTDpU5G9k&list=RDBWoTDpU5G9k&start_radio=1. De videoclip hiervoor werd compleet opgenomen in en bij de attractie.
Idee, bouw en opening miniatuur|Bouwfoto van de entreezijde anno september 2024.|links
Concept en bouw links|miniatuur|Bouwfoto van de achterzijde anno september 2024. De bebouwing links is het voormalige exterieur van het Spookslot. Danse Macabre verving het Spookslot. Het attractiepark wilde dat de vervanger een vergelijkbaar, griezelig thema zou hebben. Binnen het ontwerpteam werden verschillende ideeën overwogen, waaronder een themarestaurant en een theater. Al snel werd besloten dat de vervanger een attractie moest worden. In mei 2022 kondigde de Efteling de komst van Danse Macabre aan, vergezeld van een promotievideo op YouTube.
De bouw begon direct na de sloop van het Spookslot en werd vastgelegd in een achter-de-schermendocumentaire van de Efteling. Naast de attractie werden ook het horecapunt In den Swarte Kat en het toiletgebouw De Laetste Hoop in hetzelfde thema gebouwd. Deze openden op 1 juli 2023. Het bouwwerk bereikte op 1 februari 2024 het hoogste punt.
Op 13 september maakte de Efteling bekend, vergezeld van een ontwerptekening, dat de dirigent Joseph Charlatan zichtbaar zou zijn in de hoofdshow. Dit personage was oorspronkelijk ontworpen door Ton van de Ven voor een uitbreiding van het Spookslot, maar destijds technisch niet realiseerbaar. Nu, 46 jaar later, werd de dirigent als animatronic tot leven gebracht voor Danse Macabre. Eind september bevestigde de Efteling in een YouTube-video dat de dirigent als animatronic uitgevoerd was, samen met twee andere orkestleden: een strijkmuzikant en een pianist. In dezelfde video werd ook voor het eerst het ritsysteem in actie getoond.
Ongeveer een maand voor de opening begon de realisatie van een nieuwe Holle Bolle Gijs aan de rand van het Abdijplein ter vervanging van de vroegere Matroos Gijs, die samen met het Spookslot gesloopt was. In oktober bleek dat de nieuwe Gijs, genaamd Broeder Gijs, was vormgegeven als een monnik. In dezelfde maand ontving In den Swarte Kat een prijs van de International Association of Amusement Parks and Attractions.
Opening miniatuur|301x301px|Reclameposter in een abri. In de laatste weken voor de opening lanceerde de Efteling een televisiecommercial om de nieuwe attractie te promoten. Ook werden er in zowel Nederland als België reclame-uitingen opgehangen op stations, abri's van bushaltes en aan trams. Halverwege oktober werd het muziekstuk Danse macabre op diverse locaties live gespeeld, onder andere door violisten op treinstations in Nederland. Daarnaast werd het stuk gespeeld door verschillende draaiorgels als een knipoog naar het draaiorgel Esmeralda dat in de attractie wordt gebruikt, en op een aantal klokkenspellen.
Op 25 oktober werd een merchandiselijn voor Danse Macabre aangekondigd. In het laatste weekeinde voor de opening mochten de eerste genodigden de attractie uitproberen. Op 29 oktober vond een uitzending van het tv-praatprogramma Humberto plaats op het Abdijplein. Deze uitzending trok 585.000 kijkers, met name in de leeftijdsgroep tussen de 25 en 45 jaar was het aandeel van de kijkers hoog. De attractie werd op 30 oktober geopend voor genodigden en de media, met een live-uitzending door Omroep Brabant op televisie en online. Ook plaatste de Efteling de eerste onride-beelden van de attractie op YouTube. Op 31 oktober opende de attractie voor alle bezoekers. Vanwege de verwachte drukte ging het park de eerste dagen na de opening een uur eerder open. Tijdens deze dagen was de attractie zo populair dat de wachttijd voor zowel de reguliere wachtrij als de single riders-rij opliep tot zo'n drie à vier uur. Ook stonden er op die dagen veel files op de toegangswegen naar de Efteling. Abonnees werd afgeraden om met de auto te komen en gebruik te maken van de fiets of het openbaar vervoer. Op donderdagochtend werd de ontwerper van de attractie door Radio 10 in een live-uitzending geïnterviewd.
Latere aanpassingen links|miniatuur|267x267px|In juni van 2025 werden 'teststoelen' bij de entree geplaatst. In 2025 werd eind april een snelpas, onder de naam Virtuele Wachtrij, toegevoegd aan de wachtrij. Bezoekers kunnen een tijdslot, om de attractie te bezoeken, reserveren via de smartphone-applicatie van het attractiepark. Bezoekers betreden de wachtrij ter hoogte van de voorshow. De volledige wachtrij kan niet worden overgeslagen. Halverwege mei datzelfde jaar werden er aanpassingen aan de hoofdshow doorgevoerd zoals: nieuwe geluidseffecten, nieuwe decoratie, snelheid van de draaischijf werd verhoogd en er werd een tweede vrije val-effect toegevoegd aan de rit. In juni werd er naast de entree een overkapping geplaatst met daaronder een stoel uit de attractie. Bezoekers kunnen in deze teststoel zitten om te kijken of ze in de attractie passen. In oktober publiceerde de Efteling een video over het 1-jarige bestaan van Danse Macabre. In de video werd gehint op het toevoegen van nieuwe orkestleden. Deze werden in december toegevoegd, tezamen met andere nieuwe effecten in de hoofdshow. De nieuwe orkestleden bestaan uit vierkoppig koor. Dit koor, bestaand uit vier groengekleurde hoofden, wordt geprojecteerd. Vergeleken met de overige orkestleden zijn het geen fysieke objecten. Verder zijn er schaduweffecten op de muren toegevoegd.
Realisatie en werking De indoorattractie is een spin 'n puke die door fabrikant Intamin gebouwd is als prototype en een bijzonder bewegingspatroon heeft. De fabrikant zelf noemt het een 'dynamic motion stage'. Deze constructie weegt 65.000 kilogram. Het is een draaischijf met een diameter van achttien meter waarop zes kleinere draaischijven gemonteerd zijn met elk drie koorbanken voor zes bezoekers, samen 108 zitplaatsen voor een capaciteit van 1250 personen per uur. Een soortgelijke attractie was van 1999 tot en met 2015 te vinden in het Nederlands Openluchtmuseum onder de naam HollandRama.
De attractie werkt enigszins als een theekopjesattractie met een kantelende en op en neer gaande draaischijf die zicht geeft op decorstukken die vanaf de begane grond niet zichtbaar zijn. De attractie is aangesloten op een koude-warmteopslag, waardoor de warmte van aandrijving en bezoekers elders hergebruikt kan worden, bijvoorbeeld om binnenruimtes te verwarmen en te voorkomen dat de Aquanuravijver in de winter bevriest.Voor dat laatste werd voorheen een verwarmingsinstallatie geplaatst naast de propaantanks voor de vuureffecten van Aquanura tussen het Eftelingtheater en Fata Morgana aan de Kinkenpolder.
De attractie meet 17.000 m², inclusief het gebied met horeca, toiletgebouw en souvenirwinkel. Dit Huyverwoud wordt belicht met 600 lampen. Het geluid wordt verzorgd door 64 speakers, 53 hoog geplaatste luidsprekers, 10 subwoofers en 1 ultrasubwoofer. Het geheel was begroot op 25 miljoen euro, maar kostte 35 miljoen.
Ontwerp en inspiratie miniatuur|De Abdij van Villers was een inspiratiebron voor het ontwerpteam. Om inspiratie op te doen qua vormgeving en architectuur heeft het ontwerpteam diverse plekken bezocht, waaronder de Abdij van Villers, Abdij van Aulne en Abdij Notre-Dame d'Orval. Hierdoor kon men zien hoe dit soort gebouwen vroeger gebouwd werden zodat dit verwerkt kan worden in het exterieur van Danse Macabre. Diverse decorstukken vanuit het Spookslot dienden als inspiratiebron en zijn hergebruikt in Danse Macabre. Meest in het oog springende hergebruik is de oude entree van het spookslot die nu wordt gebruikt als entree van de abdij.
Wachtrij en rit Wachtrij miniatuur|Detail in de wachtrij bij het kerkhof|links|300x300px De wachtrijen voor de attractie bestaan uit een reguliere, een single riders-rij en 'Virtuele Wachtrij' waarvoor gereserveerd dient te worden. In de wachtrij staat het personeel in themakostuums, gemaakt van lapjes en andere restanten van oude personeelskleding. De personeelsleden spelen de rol van de neven en nichten van Otto en Virginie Charlatan en dienen nors te kijken, geheel in lijn met het personage.
De wachtrijen beginnen bij een gemetselde poort, waar aan de ene kant een zwarte kat met een bewegend hoofd zit, die in het verhaal bekendstaat als "het Onnoembare". Aan de andere kant van de poort staat een sculptuur van een monnik. Achter de poort komen bezoekers in de Kruysgang, een overdekte doorgang met een houten dakconstructie en vuurschalen die afkomstig zijn uit het voormalige Spookslot. Vervolgens lopen de bezoekers door de Kruydentuyn, waar volgens het verhaal monniken vroeger hun kruiden verbouwden. Hier staan ook enkele potten uit het voormalige Spookslot. De route leidt naar een stevige houten poort, waar een personeelslid gedoseerd bezoekers doorlaat. Achter deze poort ligt het kerkhof, met graven van de overleden orkestleden en een mausoleum met een beeld van Joseph, de dirigent. Ook is er een houten deur die begint te klapperen wanneer iemand probeert deze te openen, een element dat eveneens uit het Spookslot komt. Ondertussen vertelt een vertelstem (ingesproken door Raymond Thiry) het achtergrondverhaal van de attractie. Zowel de Kruydentuyn en het kerkhof zijn geen onderdeel van de single riders-rij. miniatuur|267x267px|Decoratie in de wachtrij.