Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Veendam geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Veendam in de periode 1888-1918.De verkiezingen in 1888 waren de eerste verkiezingen waarbij een Tweede Kamer van 100 leden gekozen werd; de verkiezingen in 1918 waren na de opheffing van de kiesdistricten de eerste verkiezingen waarbij de uitslag bepaald werd op grond van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.

Het kiesdistrict Veendam werd ingesteld na de grondwetsherziening van 1887. Tot het kiesdistrict behoorden de volgende gemeenten: Meeden, Muntendam, Nieuwe Pekela, Onstwedde, Oude Pekela, Sappemeer, Veendam en Vlagtwedde.

Het kiesdistrict Veendam vaardigde in dit tijdvak per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer.

Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geëindigd op de eerste of tweede plaats, en geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.

6 maart 1888 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.Bij de grondwetsherziening van 1887 was het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van een variabel aantal, afhankelijk van de bevolkingsomvang, naar een vast aantal van 100. Tegelijkertijd werd het aantal kiesdistricten uitgebreid.

6 maart Kiesgerechtigden 2.880 Opkomst 2.331 Geldige stemmen 2.308 Blanco stemmen 15 Kandidaten H. Goeman BorgesiusGoeman Borgesius was aftredend Kamerlid voor Winschoten, waarvan het kiesdistrict Veendam in 1888 een afsplitsing was. 1.330 W.H. de Savornin Lohman 857 F. Domela Nieuwenhuis 86

9 juni 1891 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

9 juni 23 juniOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 2.919 2.919 Opkomst 1.619 1.940 Geldige stemmen 1.605 1.940 Blanco stemmen 7 0 Kandidaten H. Goeman BorgesiusAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Veendam. 729 1.333 A. Brummelkamp 518 607 W.P.G. Helsdingen 240 J. Cremer 77

9 juli 1891 Hendrik Goeman Borgesius was bij de verkiezingen van 9 juni 1891 gekozen in twee kiesdistricten, Veendam en Zutphen. Hij opteerde voor Zutphen, als gevolg waarvan in Veendam een naverkiezing gehouden werd.

9 juli Kiesgerechtigden 2.919 Opkomst 1.854 Geldige stemmen 1.843 Blanco stemmen 9 Kandidaten A.L. Poelman 983 D. de Ruiter Zijlker 438 A. Brummelkamp 317 M.W.F. Treub 59

7 november 1893 Adriaan Poelman, gekozen bij de verkiezingen van 9 juli 1891, overleed op 14 oktober 1893. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

7 november 21 november Kiesgerechtigden 2.949 2.949 Opkomst 1.321 1.949 Geldige stemmen 1.315 1.932 Blanco stemmen 4 11 Kandidaten E.A. Smidt 378 967 M.W.F. Treub 515 965 P.J.G. van Diggelen 260 P. van Vliet 135

10 april 1894 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden nadat een conflict was ontstaan tussen de Kamer en de regering.

10 april Kiesgerechtigden 2.949 Opkomst 958 Geldige stemmen 937 Blanco stemmen 21 Kandidaten E.A. Smidt 876

15 juni 1897 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni Kiesgerechtigden 6.320 Opkomst 4.591 Geldige stemmen 4.475 Blanco stemmen 116 Kandidaten E.A. Smidt 2.325 M.H.A. van der Valk 1.467 W.P.G. Helsdingen 465 D.R. Mansholt 218

17 maart 1899 Eerke Smidt, gekozen bij de verkiezingen van 15 juni 1897, trad op 16 februari 1899 af vanwege zijn benoeming als Officier van Justitie.De vigerende wetgeving vereiste het aftreden van een lid van het parlement bij een aantal benoemingen. Het aftredende parlementslid was terstond herkiesbaar. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

17 maart Kiesgerechtigden 5.433 Opkomst 3.068 Geldige stemmen 3.016 Blanco stemmen 52 Kandidaten J.H.A. Schaper 1.590 E.A. Smidt 1.426

14 juni 1901 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

14 juni 27 juni Kiesgerechtigden 5.966 5.966 Opkomst 4.020 4.005 Geldige stemmen 3.935 3.962 Blanco stemmen 85 43 Kandidaten J.H.A. Schaper 1.927 2.110 D. Bos 1.250 1.852 J. van der Molen 758

30 juli 1901 Jan Schaper was bij de verkiezingen van 14 juni 1901 gekozen in twee kiesdistricten, Appingedam en Veendam. Hij opteerde voor Appingedam, als gevolg waarvan in Veendam een naverkiezing gehouden werd.

30 juli 7 augustus Kiesgerechtigden 5.966 5.966 Opkomst 4.124 5.016 Geldige stemmen 4.068 4.979 Blanco stemmen 56 37 Kandidaten E.A. Smidt 1.357 2.687 P.J. Troelstra 1.663 2.292 F.H. Boels 1.036 H.N. Schuitema 12

16 juni 1905 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

16 juni 28 juni Kiesgerechtigden 7.551 7.551 Opkomst 6.192 6.436 Geldige stemmen 6.089 6.384 Blanco stemmen 103 52 Kandidaten E.A. Smidt 2.340 4.220 G.J. Sybrandy 2.050 2.164 H. Spiekman 1.699

11 juni 1909 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

11 juni 23 juni Kiesgerechtigden 8.185 8.185 Opkomst 6.263 6.092 Geldige stemmen 6.183 6.048 Blanco stemmen 80 44 Kandidaten E.A. Smidt 2.037 3.826 F.G. Petersen 2.161 2.222 G.W. Sannes 1.893 F.J.W. Drion 92

17 juni 1913 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

17 juni 25 juni Kiesgerechtigden 9.054 9.054 Opkomst 7.707 6.175 Geldige stemmen 7.610 6.096 Blanco stemmen 97 79 Kandidaten G.W. Sannes 3.156 3.472 H. Snijders 2.272 2.624 F.G. Petersen 2.182

15 juni 1917 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni Kiesgerechtigden 9.908 Kandidaten G.W. Sannes

De zeven in de vorige Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen hadden afgesproken in elkaars kiesdistricten geen tegenkandidaten te stellen.Na de verkiezingen in 1917 zou een grondwetsherziening van kracht worden waarbij het stelsel van evenredige vertegenwoordiging werd ingevoerd ter vervanging van het districtenstelsel. Het was daarom te verwachten dat er op korte termijn nieuwe verkiezingen zouden worden gehouden. Zie ook het artikel over de Pacificatie van 1917. Sannes was derhalve de enige kandidaat; hij werd zonder nadere stemming gekozen verklaard.

9 juli 1917 Goswijn Sannes, gekozen bij de verkiezingen van 15 juni 1917, trad op 27 juni 1917 af vanwege zijn benoeming als griffier van de Raad van Beroep. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

9 juli Kiesgerechtigden 9.908 Kandidaten G.W. Sannes

Sannes was de enige kandidaat; hij werd zonder nadere stemming gekozen verklaard.

Opheffing De verkiezing van 9 juli 1917 was de laatste verkiezing voor het kiesdistrict Veendam. In 1918 werd voor verkiezingen voor de Tweede Kamer overgegaan op een systeem van evenredige vertegenwoordiging met kandidatenlijsten van politieke partijen.

Categorie:Geschiedenis van Veendam Categorie:Politiek in Veendam Veendam 1888